โคลไตรมาโซล (Clotrimazole): ยารักษาเชื้อราที่ผิวหนังและช่องคลอด

โคลไตรมาโซล (Clotrimazole) คือ ยาต้านเชื้อราในกลุ่ม Azoles (อะโซลส์) ที่มีฤทธิ์กว้าง (Broad-spectrum antifungal agent) ใช้สำหรับรักษาการติดเชื้อราที่ผิวหนัง เยื่อบุ และช่องคลอดที่เกิดจากเชื้อรากลุ่มต่าง ๆ เช่น Dermatophytes (สาเหตุของกลาก, สังคัง), ยีสต์ (Candida), และเชื้อราที่เป็นสาเหตุของเกลื้อน (Malassezia furfur) [1]

กลไกการออกฤทธิ์

Clotrimazole ออกฤทธิ์โดยการ ทำลายผนังเซลล์ของเชื้อรา (Fungicidal/Fungistatic) โดยมีกลไกสำคัญคือ:

  1. ยับยั้งการสังเคราะห์ Ergosterol: ยาจะขัดขวางการทำงานของเอนไซม์ที่จำเป็นในการสังเคราะห์ Ergosterol ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของเยื่อหุ้มเซลล์ของเชื้อรา
  2. ผนังเซลล์ถูกทำลาย: เมื่อ Ergosterol ถูกยับยั้ง ทำให้โครงสร้างของเยื่อหุ้มเซลล์เชื้อราไม่สมบูรณ์และเสียหาย นำไปสู่การรั่วไหลของสารสำคัญภายในเซลล์ และทำให้เชื้อราตายในที่สุด

ประโยชน์ (ข้อบ่งใช้)

Clotrimazole ถูกใช้ในการรักษาการติดเชื้อราที่ผิวหนังและเยื่อบุ โดยมีรูปแบบการใช้หลัก 2 รูปแบบ:

รูปแบบยาข้อบ่งใช้หลักตัวอย่างโรค
ครีม/เจล/น้ำยา (Topical)การติดเชื้อราที่ผิวหนังชั้นนอกกลาก (Tinea), สังคัง (Jock Itch), น้ำกัดเท้า (Athlete’s Foot), เกลื้อน (Tinea Versicolor)
ยาเหน็บ/ครีมช่องคลอด (Vaginal)การติดเชื้อยีสต์ในช่องคลอดภาวะช่องคลอดอักเสบจากเชื้อรา (Vulvovaginal Candidiasis) หรือที่เรียกว่า ตกขาวจากเชื้อรา [2]
ยาอม/ยาเม็ดในช่องปากการติดเชื้อราแคนดิดาในช่องปาก (Oral Thrush)โดยเฉพาะในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำ

ขนาดยาและการบริหารยา

  • ยาครีม/เจล/น้ำยา: ทายาบาง ๆ บริเวณรอยโรคและบริเวณโดยรอบ วันละ 2-3 ครั้ง
    • ระยะเวลา: ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อ มักใช้เวลา $2-4$ สัปดาห์ และควรทายาต่อไปอีก $1-2$ สัปดาห์ หลังอาการหายสนิทเพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
  • ยาเหน็บช่องคลอด: เหน็บยาตามคำแนะนำของแพทย์/เภสัชกร (มักเป็นแบบ $1$ วัน, $3$ วัน, หรือ $7$ วัน)

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยมักเกิดจากการใช้ชนิดทาเฉพาะที่:

  • อาการเฉพาะที่: อาการแสบร้อน, แดง, คัน, หรือระคายเคืองบริเวณที่ทายา
  • อาการแพ้: หากมีผื่นลมพิษหรืออาการบวมบริเวณที่ทา ควรรีบหยุดใช้ยาและปรึกษาแพทย์

ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติม

  • ความสม่ำเสมอ: ต้องทายาอย่าง ต่อเนื่อง ตลอดระยะเวลาที่กำหนด ห้ามหยุดยาเองเมื่ออาการดีขึ้น
  • ห้ามรับประทาน: ยา Clotrimazole ชนิดทาภายนอกหรือยาเหน็บ ห้ามนำมารับประทาน โดยเด็ดขาด
  • ห้ามใช้ยาผสมสเตียรอยด์นาน: ยา Clotrimazole บางยี่ห้อมีการผสมสเตียรอยด์ (เช่น Clotrimazole/Betamethasone) ซึ่งควรใช้ตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น ไม่ควรใช้ติดต่อกันนานเกิน $2$ สัปดาห์ [3]
  • การตั้งครรภ์/ให้นมบุตร: ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยา โดยเฉพาะชนิดเหน็บช่องคลอด แม้ว่าโอกาสการดูดซึมเข้าร่างกายจะต่ำ

ยี่ห้อยาที่มีส่วนประกอบในไทย

  • Canesten (คาเนสเทน – ทั้งครีมและยาเหน็บ)
  • Clotrim (โคลทริม)
  • Mycozole
  • รูปแบบผสมกับสเตียรอยด์: Clotrimazole + Betamethasone (เช่น ยาในกลุ่ม Trimovate, Daktacort บางชนิด)

แหล่งซื้อยา (ระบุว่าต้องมีใบสั่งแพทย์)

  • ยา Clotrimazole ชนิดทา/เหน็บ: เป็นยาที่จำหน่ายได้ทั่วไป (Over-The-Counter – OTC) สามารถซื้อได้จากร้านขายยาที่มีเภสัชกรแนะนำ โดยไม่ต้องมีใบสั่งแพทย์

“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”


แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

  1. Haamor.com. ยาโคลไตรมาโซล (Clotrimazole). [ข้อมูลยาและข้อบ่งใช้หลัก]
  2. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. ช่องคลอดอักเสบจากเชื้อรา. [ข้อมูลการใช้ยาเหน็บ Clotrimazole]
  3. ราชวิทยาลัยแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย. โรคผิวหนังที่เกิดจากเชื้อรา. [ข้อมูลการรักษาด้วยยาทาและข้อควรระวัง]


เรียบเรียงโดย (Compiled by)  : www.chulalakpharmacy.com



แชร์

ยังไม่มีบัญชี