โรคไตเรื้อรังคืออะไร ระยะแรกมีอาการหรือไม่ รู้จักสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง วิธีสังเกตอาการ การตรวจวินิจฉัย และแนวทางป้องกันโรคไตเรื้อรังก่อนเข้าสู่ภาวะไตวาย
โรคไตเรื้อรัง ระยะแรกมีอาการหรือไม่? เช็กสัญญาณเตือนก่อนไตเสื่อมโดยไม่รู้ตัว
โรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease: CKD) ในระยะแรก มักไม่มีอาการชัดเจน ผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ จึงมักตรวจพบโดยบังเอิญจากการตรวจสุขภาพประจำปี เมื่อโรคดำเนินไปจนไตสูญเสียการทำงานมากขึ้น จึงเริ่มมีอาการ เช่น อ่อนเพลีย บวม ปัสสาวะผิดปกติ ความดันโลหิตสูง และในระยะรุนแรงอาจต้องล้างไตหรือปลูกถ่ายไต
โรคไตเรื้อรังคืออะไร?
ไตเป็นอวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่
โรคไตเรื้อรังคือภาวะที่ไตค่อย ๆ สูญเสียการทำงานอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานานตั้งแต่ 3 เดือนขึ้นไป หากไม่ได้รับการรักษา อาจลุกลามไปสู่ภาวะไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย
ทำไมโรคไตเรื้อรังจึงถูกเรียกว่า “ภัยเงียบ”?
ผู้ป่วยมากกว่าครึ่งไม่มีอาการในระยะแรก เนื่องจากไตสามารถทำงานชดเชยกันได้ แม้ไตจะสูญเสียการทำงานไปแล้วกว่า 40–50% ผู้ป่วยบางรายก็ยังไม่รู้สึกผิดปกติ
จึงทำให้หลายคนทราบว่าเป็นโรคเมื่อเข้าสู่ระยะที่รักษาได้ยากแล้ว
โรคไตเรื้อรังมีกี่ระยะ?
แพทย์แบ่งโรคไตเรื้อรังออกเป็น 5 ระยะ โดยอาศัยค่า eGFR ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ประสิทธิภาพการกรองของไต
| ระยะ | ค่า eGFR (mL/min/1.73m²) | การทำงานของไต |
| ระยะ 1 | ≥ 90 | ไตยังทำงานได้ดี แต่เริ่มมีความผิดปกติ |
| ระยะ 2 | 60–89 | การทำงานของไตลดลงเล็กน้อย |
| ระยะ 3 | 30–59 | การทำงานของไตลดลงปานกลาง |
| ระยะ 4 | 15–29 | การทำงานของไตลดลงมาก |
| ระยะ 5 | < 15 | ไตวายระยะสุดท้าย |
อาการของโรคไตเรื้อรังในแต่ละระยะ
ระยะเริ่มต้น (ระยะ 1–2) ส่วนใหญ่ ไม่มีอาการ
บางรายอาจพบเพียง
ระยะกลาง (ระยะ 3)
เมื่อไตทำงานลดลงมากขึ้น อาจเริ่มมีอาการ
ระยะรุนแรง (ระยะ 4–5)
อาจพบ
สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม
หากมีอาการต่อไปนี้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจการทำงานของไต
ใครบ้างที่มีความเสี่ยงสูง?
Medical Insight
ไตเป็นอวัยวะที่มีหน่วยกรองขนาดเล็กจำนวนมากเรียกว่า “หน่วยไต” (Nephron) เมื่อหน่วยไตถูกทำลาย ร่างกายไม่สามารถสร้างหน่วยไตใหม่ได้
แม้ไตจะสามารถชดเชยการทำงานในระยะแรก แต่เมื่อสูญเสียหน่วยไตจำนวนมาก การทำงานของไตจะลดลงอย่างถาวร
ดังนั้น การควบคุมเบาหวาน ความดันโลหิต และการหลีกเลี่ยงยาที่ทำร้ายไต จึงเป็นหัวใจสำคัญของการชะลอการเสื่อมของไต
Research Insight
องค์การอนามัยโลก (WHO) และองค์กรโรคไตนานาชาติรายงานว่า โรคไตเรื้อรังเป็นหนึ่งในโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่เพิ่มขึ้นเร็วที่สุดทั่วโลก
ข้อมูลในประเทศไทยพบว่า ผู้ป่วยจำนวนมากยังไม่ทราบว่าตนเองเป็นโรคไต เนื่องจากไม่มีอาการในระยะเริ่มต้น
งานวิจัยหลายฉบับยืนยันว่า การตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะแรก และการควบคุมเบาหวาน ความดันโลหิต รวมถึงการลดโปรตีนรั่วในปัสสาวะ สามารถชะลอการเข้าสู่ภาวะไตวายได้อย่างมีนัยสำคัญ
โรคไตเรื้อรังตรวจอย่างไร?
แพทย์มักใช้การตรวจดังต่อไปนี้
ตรวจเลือด
ตรวจปัสสาวะ
อัลตราซาวด์ไต ช่วยประเมินขนาดไตและความผิดปกติของโครงสร้าง
วิธีป้องกันโรคไตเรื้อรัง
FAQ
โรคไตเรื้อรังรักษาหายไหม?
โดยทั่วไปความเสียหายของไตที่เกิดขึ้นแล้วไม่สามารถฟื้นกลับได้ทั้งหมด แต่สามารถชะลอการเสื่อมของไตได้หากรักษาอย่างเหมาะสม
ดื่มน้ำเยอะช่วยป้องกันโรคไตได้ไหม?
การดื่มน้ำให้เพียงพอมีประโยชน์ แต่ไม่สามารถป้องกันโรคไตได้ทุกชนิด
ปัสสาวะเป็นฟองแปลว่าเป็นโรคไตเสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป แต่หากเกิดขึ้นบ่อยหรือเป็นต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติม
โรคไตเรื้อรังต้องล้างไตทุกคนหรือไม่?
ไม่จำเป็น ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถชะลอการเสื่อมของไตได้ หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม
ควรตรวจการทำงานของไตเมื่ออายุเท่าไร?
ผู้ใหญ่ควรตรวจสุขภาพประจำปี และผู้ที่มีเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือปัจจัยเสี่ยงอื่น ควรตรวจการทำงานของไตอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์
สรุป
โรคไตเรื้อรังเป็น “ภัยเงียบ” ที่มักไม่มีอาการในระยะเริ่มต้น แต่สามารถนำไปสู่ภาวะไตวายได้หากไม่ได้รับการดูแล การตรวจสุขภาพประจำปี การตรวจค่า eGFR และปัสสาวะ รวมถึงการควบคุมเบาหวาน ความดันโลหิต และการหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง เป็นวิธีสำคัญที่จะช่วยชะลอการเสื่อมของไตและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว
บทความที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลอ้างอิง (References)
“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”
เรียบเรียงโดย (Compiled by) : www.chulalakpharmacy.com
ยังไม่มีบัญชี
