Atorvastatin คืออะไร: ยาลดไขมันในเลือด ผลข้างเคียง ราคา และวิธีกิน (กินตอนไหนดีที่สุด)

Atorvastatin (อะทอร์วาสแตติน) เป็นยาในกลุ่ม Statins (สแตติน) ที่แพทย์นิยมสั่งจ่ายมากที่สุดชนิดหนึ่ง ใช้สำหรับ ลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด (โดยเฉพาะ LDL หรือไขมันเลว) และไตรกลีเซอไรด์ พร้อมทั้งช่วยเพิ่มระดับ HDL (ไขมันดี) ยานี้มีความสำคัญมากในการ ป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด ลดความเสี่ยงของภาวะหัวใจวาย (Heart Attack) และโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ในผู้ที่มีความเสี่ยงสูง

กลไกการออกฤทธิ์ (Mechanism of Action)

จากคำค้นหา “atorvastatin 40 mg กลไกการออกฤทธิ์” ยานี้ทำงานที่ “โรงงานผลิตไขมัน” ในร่างกายโดยตรง:

1. ยับยั้งเอนไซม์: ตัวยาจะเข้าไปยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ที่ชื่อว่า HMG-CoA Reductase ที่ตับ ซึ่งเป็นเอนไซม์หลักในการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล
2. เพิ่มการกำจัด: เมื่อตับสร้างคอเลสเตอรอลได้น้อยลง ตับจะตอบสนองโดยการสร้างตัวรับ (LDL Receptors) เพิ่มขึ้น เพื่อดึงเอาไขมัน LDL ที่ลอยอยู่ในกระแสเลือดกลับเข้ามาทำลาย
3. ผลลัพธ์: ระดับไขมันเลวในเลือดลดลง หลอดเลือดสะอาดขึ้น ลดโอกาสเกิดตะกรันไขมันอุดตัน
   
   
   

ประโยชน์ Atorvastatin

• ประสิทธิภาพสูง: เป็นยาในกลุ่ม High-intensity statin (ในขนาด 40-80 mg) สามารถลด LDL ได้มากกว่า 50%
• ป้องกันโรค: ช่วยทำให้คราบไขมัน (Plaque) ในหลอดเลือดคงตัว ไม่แตกง่าย ลดความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันฉับพลัน
• ยืดหยุ่นเรื่องเวลา: ออกฤทธิ์ได้ยาวนานกว่ายารุ่นเก่า ทำให้สะดวกในการบริหารยา
  
  

ขนาดยาและการบริหารยา (Dosage & Administration)

1. ขนาดยา: มีตั้งแต่ 10, 20, 40 จนถึง 80 mg แพทย์จะเลือกขนาดตามระดับไขมันเริ่มต้นและความเสี่ยงของผู้ป่วย
2. กินตอนไหนดีที่สุด?:
   • ความจริงทางการแพทย์: Atorvastatin มีค่าครึ่งชีวิต (Half-life) ยาวนานถึง 14 ชั่วโมง ต่างจากยารุ่นเก่า (เช่น Simvastatin) ที่ต้องกินก่อนนอนเท่านั้น ดังนั้น Atorvastatin สามารถกินเวลาไหนก็ได้ของวัน ขอเพียงให้เป็นเวลาเดิมสม่ำเสมอ
   • คำแนะนำทั่วไป: แพทย์ส่วนใหญ่อาจยังแนะนำให้กิน “หลังอาหารเย็นหรือก่อนนอน” เพื่อความสะดวกในการจดจำและให้สอดคล้องกับนาฬิกาชีวภาพของตับที่มักสร้างไขมันตอนกลางคืน
3. วิธีทาน: กลืนยาทั้งเม็ดพร้อมน้ำ (ห้ามเคี้ยวหรือบด) สามารถทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้

ผลข้างเคียง (Side Effects)

จากคำค้นหา “atorvastatin 10 mg ผลข้างเคียง” อาการที่อาจพบได้ (แต่ไม่ทุกคน) คือ:

• ปวดกล้ามเนื้อ (Myopathy): อาการปวดเมื่อย แขนขาอ่อนแรง หรือเป็นตะคริว (พบบ่อยที่สุด)
• ตับอักเสบ: ค่าเอนไซม์ตับสูงขึ้น (แพทย์มักนัดเจาะเลือดดูค่าตับเป็นระยะ)
• ทางเดินอาหาร: ท้องอืด ท้องผูก หรือถ่ายเหลว
• น้ำตาลในเลือด: อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นเล็กน้อยในบางราย (แต่ประโยชน์ในการป้องกันโรคหัวใจยังคุ้มค่ากว่าความเสี่ยงนี้)

ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติม

• ห้ามใช้ในคนท้อง: จัดเป็นยา Category X ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรเด็ดขาด เพราะมีผลต่อการสร้างเซลล์ของทารก
• อาหารที่ต้องเลี่ยง: หลีกเลี่ยงการดื่ม น้ำเกรปฟรุต (Grapefruit Juice) ปริมาณมาก เพราะจะไปยับยั้งการกำจัดยา ทำใหระดับยาในเลือดสูงเกินไปจนเกิดพิษ
• อาการเตือน: หากปวดกล้ามเนื้อรุนแรงผิดปกติ หรือปัสสาวะสีเข้มคล้ายสีโค้ก ให้หยุดยาและรีบพบแพทย์ทันที (เสี่ยงกล้ามเนื้อสลาย)

ยี่ห้อยาที่มีส่วนประกอบ Atorvastatin ในไทย

• Lipitor (ลิปิเตอร์): ยาต้นแบบ (Original) คุณภาพสูงและเป็นที่นิยมที่สุด
• Xarator: ยาชื่อสามัญคุณภาพดี ผลิตโดยบริษัทสยามเภสัช
• Atorvastatin GPO: ยาขององค์การเภสัชกรรม (ราคาประหยัด)
• Atorvastatin Sandoz: ยานำเข้าจากต่างประเทศ

แหล่งซื้อยาและราคาโดยประมาณ (Price Analysis)

• แหล่งซื้อ: ร้านขายยาแผนปัจจุบัน (ยาอันตราย ต้องมีเภสัชกร) และโรงพยาบาล

“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”

ข้อมูลอ้างอิง

1. Mayo Clinic. Atorvastatin (Oral Route) Description and Brand Names.
2. MIMS Thailand. Atorvastatin – Dosage, Indications & Side Effects.
3. Thai FDA (อย.). ฉลากยาและเอกสารกำกับยา Atorvastatin.

เรียบเรียงโดย (Compiled by)  : www.chulalakpharmacy.com