Atorvastatin 20 mg คือยาอะไร: สรรพคุณลดไขมัน (Lipitor) วิธีกิน และผลข้างเคียง

Atorvastatin 20 mg (อะทอร์วาสแตติน 20 มก.) เป็นยาลดไขมันในเลือดกลุ่มสแตติน (Statins) ใช้รักษาภาวะคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL) และไตรกลีเซอไรด์สูง รวมถึงช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองตีบตัน โดยทั่วไปรับประทานวันละ 1 เม็ด (20 มก.) เวลาเดียวกันของทุกวัน สามารถทานพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ ยานี้ต้องได้รับการสั่งจ่ายโดยแพทย์และควรใช้ร่วมกับการควบคุมอาหารและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

ข้อมูลสำคัญของยา Atorvastatin 20 mg

• สรรพคุณ: ลดไขมันเลว (LDL), ลดไตรกลีเซอไรด์, เพิ่มไขมันดี (HDL) และป้องกันภาวะหลอดเลือดอุดตันที่เป็นสาเหตุหลักของโรคหัวใจวายและสโตรก
• ขนาดการใช้ยา: ความแรง 20 มก. เป็นขนาดที่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการลดไขมันในระดับปานกลางถึงสูง (ปกติเริ่มต้นที่ 10-20 มก. ต่อวัน และปรับสูงสุดไม่เกิน 80 มก./วัน ตามคำแนะนำของแพทย์)
• การรับประทาน: กินวันละ 1 ครั้ง สามารถกิน “ก่อนหรือหลังอาหารก็ได้” และกิน “เวลาใดก็ได้” แต่ควรเป็นเวลาเดิมทุกวันเพื่อให้ระดับยาในกระแสเลือดคงที่
• ข้อควรระวัง: ห้ามใช้ในผู้ที่มีโรคตับขั้นรุนแรง, หญิงที่กำลังวางแผนตั้งครรภ์, หญิงตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร
• ผลข้างเคียงที่อาจพบ: ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ (Muscle pain), อ่อนแรง, เวียนศีรษะ, ปวดท้อง, ท้องอืด หรือมีระดับเอนไซม์ตับเพิ่มขึ้น
• ชื่อทางการค้าที่คุ้นเคย: ลิปิเตอร์ (Lipitor), ซาราทอร์ (Xarator), และอะทอร์วาสแตติน ซานดอส (Atorvastatin Sandoz)
  
  
  

กลไกการออกฤทธิ์ (Mechanism of Action)

ยา Atorvastatin จะเข้าไปขัดขวางและยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ HMG-CoA Reductase ที่ตับ ซึ่งเป็นเอนไซม์แม่พิมพ์สำคัญในกระบวนการสร้างคอเลสเตอรอล เมื่อตับผลิตไขมันได้น้อยลง ตับจะดึงคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL) ที่ลอยอยู่ในกระแสเลือดกลับเข้าไปทำลายทิ้ง ส่งผลให้ปริมาณไขมันในเลือดลดลงและหลอดเลือดสะอาดขึ้น

5 ขั้นตอนง่ายๆ ในการ “คุมไขมัน” ให้เห็นผลไว (ทำคู่กับการกินยา)

1. ตัดไขมันทรานส์และไขมันอิ่มตัว: เลี่ยงเบเกอรี่ ครีมเทียม เนื้อสัตว์ติดมัน และของทอดซ้ำ เพราะอาหารเหล่านี้คือตัวการหลักที่เติมไขมันเลว (LDL) เข้าสู่เลือด
2. เพิ่มไฟเบอร์ละลายน้ำ (Soluble Fiber): ทานข้าวโอ๊ต ถั่ว หรือแอปเปิล กากใยจะช่วยดักจับไขมันในลำไส้ไม่ให้ดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือด
3. ออกกำลังกายโซน 2: เดินเร็ว ปั่นจักรยาน หรือวิ่งเหยาะๆ วันละ 30 นาที เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการเพิ่มไขมันดี (HDL) ที่ทำหน้าที่เป็นพนักงานทำความสะอาดหลอดเลือด
4. คุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์: การลดน้ำหนักตัวลงให้ได้ 5-10% จะช่วยลดระดับไตรกลีเซอไรด์ได้อย่างยอดเยี่ยมและลดภาระการทำงานของตับ
5. งดเกรปฟรุตเด็ดขาด: หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำเกรปฟรุต (Grapefruit) ขณะทานยานี้ เพราะจะไปรบกวนการทำลายยา ทำให้ระดับยาในเลือดพุ่งสูงจนเกิดผลข้างเคียงรุนแรง
   
   
   

อาหารเสริมที่ช่วยบำรุง ดูแล หรือป้องกัน

• Coenzyme Q10 (โคเอนไซม์ คิวเท็น): ยาลดไขมันกลุ่มสแตตินมักทำให้ระดับ CoQ10 ในกล้ามเนื้อลดลง การทานเสริมจะช่วยบรรเทาอาการ “ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ” และความอ่อนล้าที่เป็นผลข้างเคียงของยาได้
• Fish Oil (น้ำมันปลา): อุดมด้วยโอเมก้า-3 ช่วยลดระดับไตรกลีเซอไรด์และลดการอักเสบของผนังหลอดเลือด (หากทานยาละลายลิ่มเลือดอยู่ ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนทาน)
  
  
  

ยี่ห้อยาที่มีส่วนประกอบในไทย

• Lipitor 20 mg (ลิปิเตอร์): ยาต้นแบบ (Original Drug) วิจัยและผลิตโดยบริษัท Pfizer
• Xarator 20 mg (ซาราทอร์): ยาชื่อสามัญ (Generic Drug) ผลิตในประเทศไทย ราคาประหยัดและได้มาตรฐาน
• Atorvastatin Sandoz 20 mg (ซานดอส): ยาชื่อสามัญเกรดพรีเมียมนำเข้าจากต่างประเทศ
  
  
  

แหล่งซื้อยา (ระบุว่าต้องมีใบสั่งแพทย์)

• ยาอันตราย: ยาลดไขมัน Atorvastatin 20 mg ไม่สามารถหาซื้อได้ตามร้านสะดวกซื้อหรือช่องทางออนไลน์ทั่วไป ต้องได้รับการประเมินค่าตับและสั่งจ่ายโดยแพทย์ หรือนำใบสั่งยามาซื้อที่ร้านขายยาแผนปัจจุบันที่มี “เภสัชกร” ประจำร้านคอยให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิดเท่านั้น
  
  
  

ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติม

• หากลืมทานยา: ให้ทานทันทีที่นึกได้ แต่ถ้าใกล้ถึงเวลามื้อถัดไป ให้ข้ามไปทานมื้อถัดไปตามปกติ ห้ามทานยาเพิ่มเป็น 2 เท่าเด็ดขาด
• สังเกตอาการผิดปกติ: หากมีอาการปวดกล้ามเนื้ออย่างรุนแรงโดยไม่ได้ออกกำลังกาย ปัสสาวะมีสีเข้มคล้ายน้ำปลา หรือตัวเหลืองตาเหลือง ควรรีบหยุดยาและไปพบแพทย์ทันที

“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”

ข้อมูลอ้างอิง

1. สมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์. แนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยาลดไขมันในเลือดเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด.
2. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน (Statins) กินอย่างไรให้ปลอดภัย.
3. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. ความรู้เรื่องยาลดไขมันในเลือดและข้อควรระวัง.
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). คู่มือการใช้ยาลดระดับคอเลสเตอรอลกลุ่มสแตติน.

เรียบเรียงโดย (Compiled by)  : www.chulalakpharmacy.com