ชุดตรวจ HIV CheckNOW วิธีใช้ ตรวจหลังเสี่ยงกี่วัน และอ่านผลอย่างไร
รู้จัก CheckNOW HIV Self Test ชุดตรวจ HIV ด้วยตนเองแบบเลือดปลายนิ้ว ตรวจคัดกรองเบื้องต้น รอผลประมาณ 15 นาที พร้อมวิธีใช้ Window Period การอ่านผล 1 ขีด 2 ขีด และข้อควรรู้ก่อนตรวจ
ชุดตรวจ HIV ด้วยตนเอง CheckNOW คืออะไร?
CheckNOW HIV Self Test เป็นชุดตรวจคัดกรองการติดเชื้อเอชไอวีด้วยตนเอง โดยใช้ตัวอย่าง เลือดจากปลายนิ้ว ผู้ตรวจสามารถเก็บตัวอย่าง ทำการตรวจ และอ่านผลเบื้องต้นได้ด้วยตนเองในพื้นที่ส่วนตัว
ข้อมูลจากผู้ผลิตระบุว่า ชุดตรวจใช้เลือดจากปลายนิ้วและใช้เวลารอผลประมาณ 15 นาที ภายในชุดประกอบด้วยตลับตรวจ น้ำยา หลอดเก็บตัวอย่าง เข็มเจาะปลายนิ้ว แผ่นแอลกอฮอล์ พลาสเตอร์ และคู่มือการใช้งาน
ชุดตรวจชนิดนี้ตรวจหา แอนติบอดีต่อเชื้อ HIV-1 และ HIV-2 จึงเป็นการตรวจคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยยืนยันว่าติดเชื้อหรือไม่ติดเชื้ออย่างเด็ดขาด
กรมควบคุมโรคอธิบายว่า HIV Self-Test หมายถึงการที่ผู้ตรวจเก็บตัวอย่างเลือดหรือสารน้ำในช่องปาก ทำการตรวจ และแปลผลเบื้องต้นด้วยตนเอง ปัจจุบันประเทศไทยอนุญาตให้ใช้ได้ทั้งชนิดเลือดและชนิดสารน้ำในช่องปาก
จุดเด่นของ CheckNOW HIV Self Test
จุดเด่นของชุดตรวจ ได้แก่
การตรวจด้วยตนเองช่วยเพิ่มความสะดวกและความเป็นส่วนตัว แต่ความถูกต้องของผลยังขึ้นอยู่กับ ระยะเวลาหลังความเสี่ยง คุณภาพของชุดตรวจ การเก็บรักษา และการปฏิบัติตามคู่มืออย่างถูกต้อง
ชุดตรวจ HIV ตรวจหาอะไร?
CheckNOW HIV Self Test ตรวจหา แอนติบอดีที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองต่อเชื้อ HIV
หลังได้รับเชื้อ ร่างกายไม่ได้สร้างแอนติบอดีในระดับที่ตรวจพบได้ทันที จึงเกิดช่วงเวลาที่เรียกว่า Window Period หรือช่วงที่อาจติดเชื้อแล้ว แต่ผลตรวจยังเป็นลบ
ดังนั้น การตรวจเร็วเกินไปอาจทำให้เกิด ผลลบลวง ได้ แม้ผู้ตรวจจะได้รับเชื้อจริง
ตรวจ HIV หลังเสี่ยงกี่วันจึงจะเชื่อถือได้?
สำหรับชุดตรวจ HIV ด้วยตนเองที่ตรวจหาแอนติบอดี กรมควบคุมโรคระบุว่า การตรวจคัดกรองจะให้ผลแม่นยำเมื่อผ่านความเสี่ยงประมาณ 90 วัน หรือ 3 เดือน
ข้อมูลของ CDC ระบุว่าการตรวจชนิดแอนติบอดีส่วนใหญ่ รวมถึงชุดตรวจรวดเร็วและชุดตรวจด้วยตนเอง สามารถตรวจพบการติดเชื้อได้ในช่วงประมาณ 23–90 วันหลังสัมผัสเชื้อ
สรุปตามช่วงเวลา
| ระยะหลังความเสี่ยง | ความหมายสำหรับชุดตรวจแอนติบอดี |
| ต่ำกว่า 23 วัน | อาจเร็วเกินไป มีโอกาสตรวจไม่พบ |
| ประมาณ 1 เดือน | อาจตรวจพบในบางคน แต่ผลลบยังไม่สามารถตัดการติดเชื้อได้ |
| ประมาณ 6 สัปดาห์ | ความน่าเชื่อถือเพิ่มขึ้น แต่ยังอาจต้องตรวจซ้ำ |
| ครบ 90 วันหรือ 3 เดือน | เป็นช่วงที่แนะนำสำหรับการยืนยันผลลบของ HIV Self-Test |
| มีความเสี่ยงใหม่ | ต้องเริ่มนับ Window Period จากความเสี่ยงครั้งล่าสุด |
หากตรวจหลังครบ 3 เดือนแล้วผลเป็นลบ และไม่มีความเสี่ยงใหม่ โดยทั่วไปผลจะมีความน่าเชื่อถือสูงสำหรับชุดตรวจชนิดแอนติบอดี
เพิ่งมีความเสี่ยงไม่ถึง 72 ชั่วโมง ควรรอตรวจหรือไม่?
ไม่ควรรอเพียงอย่างเดียว
หากเพิ่งมีความเสี่ยงต่อ HIV ภายใน 72 ชั่วโมง เช่น
ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลเพื่อประเมินการใช้ยา PEP ซึ่งเป็นยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ โดยต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง และยิ่งเริ่มเร็ว โอกาสป้องกันยิ่งดี
ชุดตรวจ HIV ไม่สามารถทดแทน PEP ได้ และการตรวจทันทีหลังเกิดความเสี่ยงยังไม่สามารถตัดการติดเชื้อจากเหตุการณ์ครั้งนั้นได
วิธีใช้ชุดตรวจ CheckNOW HIV Self Test
ขั้นตอนด้านล่างเป็นภาพรวมเพื่อให้เข้าใจการใช้งาน แต่ผู้ใช้ต้องอ่าน คู่มือภายในกล่องของชุดตรวจที่ได้รับจริง ทุกครั้ง เพราะรายละเอียด เช่น ปริมาณเลือด จำนวนหยดน้ำยา และเวลาที่ใช้อ่านผล ต้องยึดตามเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์
1. ตรวจสอบชุดตรวจก่อนใช้งาน
ก่อนเปิดซอง ควรตรวจสอบว่า
อย. แนะนำให้เลือกชุดตรวจที่มีเลขอนุญาต ฉลากภาษาไทย ข้อมูลผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า วันหมดอายุ บรรจุภัณฑ์ที่สมบูรณ์ และคู่มือการใช้งานที่ชัดเจน
2. เตรียมพื้นที่และล้างมือ
3. ทำความสะอาดปลายนิ้ว
ใช้แผ่นแอลกอฮอล์เช็ดปลายนิ้ว และรอให้แห้งก่อนเจาะ เพื่อลดการปนเปื้อนและลดความแสบจากแอลกอฮอล์
4. เจาะเลือดจากปลายนิ้ว
ใช้เข็มเจาะที่ให้มาในชุดตามคำแนะนำในคู่มือ ไม่ควรใช้เข็มซ้ำ และไม่ควรใช้ชุดตรวจร่วมกับผู้อื่น
5. เก็บตัวอย่างเลือด
ใช้หลอดหรืออุปกรณ์เก็บเลือดที่ให้มา ดูดเลือดในปริมาณตามที่คู่มือกำหนด แล้วนำตัวอย่างใส่ลงในช่องรับตัวอย่างของตลับตรวจ
6. หยดน้ำยา
หยดน้ำยาตามจำนวนที่ระบุในคู่มือ ไม่ควรเพิ่มหรือลดจำนวนหยดเอง เพราะอาจทำให้ผลตรวจไม่สมบูรณ์
7. จับเวลาและอ่านผล
ผู้ผลิตระบุเวลาทดสอบประมาณ 15 นาที ควรอ่านผลภายในช่วงเวลาที่คู่มือกำหนด ไม่ควรอ่านเร็วหรือช้าเกินไป เพราะอาจทำให้แปลผลผิด
วิธีอ่านผลตรวจ HIV ขึ้น 1 ขีดหรือ 2 ขีด
ตำแหน่งบนตลับตรวจมักประกอบด้วย
ขึ้น 1 ขีดที่ตำแหน่ง C
หมายถึง ผลไม่พบปฏิกิริยา หรือ Non-reactive
แต่ต้องพิจารณาว่าตรวจหลังพ้น Window Period แล้วหรือไม่
ขึ้น 2 ขีดที่ตำแหน่ง C และ T
หมายถึง ผลมีปฏิกิริยา หรือ Reactive
แม้ขีด T จะจาง ก็ไม่ควรตีความว่าเป็นผลลบ ควรไปตรวจยืนยันที่โรงพยาบาลหรือสถานพยาบาล
ผล Reactive จาก HIV Self-Test ยังไม่ใช่การวินิจฉัยยืนยัน องค์การอนามัยโลกระบุว่าผู้ที่ได้ผลมีปฏิกิริยาจากการตรวจด้วยตนเองต้องเข้ารับการตรวจยืนยันจากบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรม
ไม่ขึ้นขีด C
ถือว่า ผลใช้ไม่ได้ หรือ Invalid
สาเหตุอาจเกิดจาก
ควรใช้ชุดตรวจใหม่และทำตามคู่มืออีกครั้ง หากยังได้ผล Invalid ควรปรึกษาเภสัชกรหรือไปตรวจที่สถานพยาบาล
ชุดตรวจ HIV ด้วยตัวเองแม่นยำไหม?
ชุดตรวจที่ผ่านมาตรฐานและใช้อย่างถูกต้องสามารถใช้คัดกรอง HIV ได้อย่างมีประโยชน์ แต่ไม่มีชุดตรวจใดควรถูกสื่อสารว่าแม่นยำ 100% ในทุกสถานการณ์
ปัจจัยที่อาจทำให้ผลคลาดเคลื่อน ได้แก่
ผู้บริโภคจึงควรซื้อจากร้านขายยา สถานพยาบาล หรือแหล่งจำหน่ายที่ตรวจสอบได้ และตรวจสอบฉลากกับเลขอนุญาตก่อนซื้อ
ใครบ้างที่ควรตรวจ HIV?
การตรวจอาจเหมาะสำหรับผู้ที่
การดูจากอาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยัน HIV ได้ เพราะผู้ติดเชื้อจำนวนมากอาจไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก การตรวจเป็นวิธีที่น่าเชื่อถือกว่าการคาดเดาจากอาการ
HIV ติดต่อทางไหน?
HIV สามารถติดต่อผ่านสารคัดหลั่งบางชนิด เช่น
การติดต่อที่พบบ่อย ได้แก่ การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน การใช้เข็มร่วมกัน และการถ่ายทอดจากแม่สู่ลูกหากไม่ได้รับการป้องกันและรักษา
HIV ไม่ติดต่อจากการกอด จับมือ ใช้ห้องน้ำร่วมกัน รับประทานอาหารร่วมกัน ใช้แก้วน้ำร่วมกัน หรือยุงกัด
ผลเป็นลบ ต้องตรวจซ้ำหรือไม่?
ควรพิจารณาจากเวลาที่ตรวจ
ควรตรวจซ้ำเมื่อ
อาจไม่จำเป็นต้องตรวจซ้ำเมื่อ
ผู้ที่ยังมีความเสี่ยงเป็นระยะควรตรวจ HIV ตามความเหมาะสม และอาจปรึกษาเรื่อง PrEP ซึ่งเป็นยาป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ
ผลมีปฏิกิริยา ต้องทำอย่างไร?
หากผลขึ้นทั้ง C และ T ควรปฏิบัติดังนี้
อย. ระบุว่าชุดตรวจ HIV Self-Test ใช้สำหรับการคัดกรองเบื้องต้น และผู้ที่ได้ผลมีปฏิกิริยาต้องตรวจยืนยันที่สถานพยาบาล
ปัจจุบัน HIV สามารถควบคุมได้ด้วยยาต้านไวรัส ผู้ที่เข้าสู่การรักษาเร็วและรับประทานยาอย่างสม่ำเสมอสามารถมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีได้
วิธีเลือกซื้อชุดตรวจ HIV ให้ปลอดภัย
ก่อนซื้อ ควรตรวจสอบว่า
ไม่ควรซื้อชุดตรวจที่ไม่มีฉลาก ไม่มีแหล่งที่มา หรือกล่าวอ้างว่า “ยืนยันได้ 100% โดยไม่ต้องตรวจซ้ำ”
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CheckNOW HIV Self Test
ตรวจ HIV หลัง 1 เดือน ผลเชื่อถือได้หรือไม่?
อาจตรวจพบได้ในบางราย แต่สำหรับชุดตรวจแอนติบอดี ผลลบหลัง 1 เดือนยังไม่สามารถตัดการติดเชื้อได้อย่างสมบูรณ์ ควรตรวจซ้ำเมื่อครบ 90 วันหากไม่มีความเสี่ยงใหม่
ตรวจหลัง 3 เดือนแล้วผลลบ เชื่อถือได้ไหม?
โดยทั่วไปถือว่ามีความน่าเชื่อถือสูงสำหรับ HIV Self-Test ชนิดแอนติบอดี หากตรวจถูกต้องและไม่มีความเสี่ยงใหม่หลังเหตุการณ์ที่นำมานับเวลา
ขีด T จางมาก ถือว่าเป็นผลบวกหรือไม่?
หากขีด C ขึ้นและมีขีด T ปรากฏภายในเวลาที่กำหนด แม้จะจาง ควรถือว่าเป็นผลมีปฏิกิริยาและไปตรวจยืนยัน
ตรวจตอนกลางวันหรือกลางคืนได้ไหม?
โดยทั่วไปตรวจได้ตามเวลาที่สะดวก เพราะไม่ได้ขึ้นกับช่วงเวลาของวัน แต่ควรมีแสงสว่างเพียงพอ อ่านผลตามเวลาที่กำหนด และไม่ตรวจขณะรีบร้อน
ต้องงดอาหารก่อนตรวจไหม?
โดยทั่วไปไม่ต้องงดอาหาร เพราะเป็นการตรวจแอนติบอดีจากเลือดปลายนิ้ว
ใช้ชุดตรวจร่วมกับคนอื่นได้ไหม?
ไม่ได้ ชุดตรวจและอุปกรณ์เจาะเลือดออกแบบมาสำหรับใช้ครั้งเดียวกับบุคคลเดียว ไม่ควรใช้ซ้ำหรือใช้ร่วมกัน
หากกิน PEP หรือ PrEP อยู่ ผลตรวจจะเป็นอย่างไร?
ยาต้านไวรัสอาจส่งผลต่อช่วงเวลาการตรวจในบางกรณี ผู้ที่ใช้ PEP หรือ PrEP ควรตรวจตามตารางที่สถานพยาบาลกำหนด ไม่ควรใช้ผลจาก HIV Self-Test เพียงอย่างเดียวเพื่อตัดสินใจหยุดยา
ผลตรวจเป็นลบ แต่มีไข้หรือผื่น หมายความว่าอย่างไร?
อาการไข้ ผื่น เจ็บคอ หรืออ่อนเพลียไม่จำเพาะต่อ HIV และเกิดจากโรคอื่นได้หลายชนิด ควรพิจารณาระยะเวลาหลังความเสี่ยงและชนิดการตรวจ หากยังอยู่ใน Window Period ควรตรวจซ้ำหรือเข้ารับการตรวจที่สถานพยาบาล
สรุปบทความ
CheckNOW HIV Self Test เป็นชุดตรวจคัดกรอง HIV ด้วยตนเองแบบเลือดปลายนิ้ว ใช้เวลารอผลประมาณ 15 นาที เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการตรวจเบื้องต้นอย่างสะดวกและเป็นส่วนตัว
อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่สุดคือ
การรู้สถานะ HIV ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพตนเองและคู่ของคุณ
หมายเหตุสำคัญ
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพและการใช้ชุดตรวจคัดกรองเบื้องต้น ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยจากสถานพยาบาลได้ ผลมีปฏิกิริยาจาก HIV Self-Test ต้องเข้ารับการตรวจยืนยันทุกครั้ง หากมีความเสี่ยงภายใน 72 ชั่วโมง ควรรีบติดต่อสถานพยาบาลเพื่อประเมิน PEP โดยไม่ต้องรอให้ถึงกำหนดตรวจ
เรียบเรียงโดย (Compiled by) www.chulalakpharmacy.com
ยังไม่มีบัญชี
