คันขาหนีบเป็นกลากหรือไม่? กลากขาหนีบมีอาการและรักษาอย่างไร
คันขาหนีบอาจเกิดจากกลากขาหนีบหรือ Tinea cruris ซึ่งมักมีผื่นคัน ขอบแดงนูน มีขุย และลามจากรอยพับไปต้นขาด้านใน แต่ยังมีโรคอื่นที่คล้ายกันได้ รู้วิธีสังเกต รักษาด้วยยาต้านเชื้อรา และเมื่อไรควรพบแพทย์
อากาศร้อน เหงื่อออกมาก ใส่กางเกงแน่น หรือออกกำลังกายทั้งวัน แล้วเริ่มรู้สึกว่า
“คันขาหนีบมากขึ้นเรื่อย ๆ”
พอส่องดูอาจเห็นว่า
ผิวแดง
มีขุย
ขอบผื่นชัด
หรือผื่นเริ่มลามออกไปบริเวณต้นขาด้านใน
หลายคนจึงคิดทันทีว่า
“เป็นกลากขาหนีบแน่นอน”
แต่ความจริงคือ
อาการคันขาหนีบไม่ได้เกิดจากเชื้อราทุกครั้ง
American Academy of Dermatology หรือ AAD ระบุว่าสาเหตุของอาการคันบริเวณขาหนีบและอวัยวะเพศมีได้หลายอย่าง ตั้งแต่ jock itch หรือกลากขาหนีบ, การระคายเคืองหรือแพ้ผลิตภัณฑ์, candidiasis, psoriasis และโรคผิวหนังอื่น ๆ ไปจนถึงโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์บางชนิด. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้นสิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงถามว่า
“คันไหม?”
แต่ต้องดูร่วมกันว่า
ผื่นอยู่ตรงไหน + ขอบผื่นเป็นอย่างไร + มีขุยหรือไม่ + ลามแบบไหน + มีตุ่ม แผล น้ำเหลือง หรืออาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่
กลากขาหนีบคืออะไร?
กลากขาหนีบมีชื่อทางการแพทย์ว่า
Tinea cruris
และในภาษาอังกฤษมักเรียกว่า
Jock itch
เป็นการติดเชื้อรากลุ่ม dermatophytes บริเวณขาหนีบ
CDC ระบุว่า jock itch เป็นหนึ่งในรูปแบบของ ringworm หรือ dermatophyte infection เช่นเดียวกับ
กลากผิวหนัง — Tinea corporis
เชื้อราที่เท้า — Tinea pedis หรือ athlete’s foot
และเชื้อราบางชนิดที่เล็บ. (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
ถึงแม้ภาษาอังกฤษจะใช้คำว่า
Ringworm
แต่โรคนี้
ไม่ได้เกิดจากหนอน
เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อรา. (American Academy of Dermatology)
ทำไมกลากชอบขึ้นบริเวณขาหนีบ?
เชื้อ dermatophyte เจริญได้ดีในสภาพ
อบอุ่น
ชื้น
และมีเหงื่อ
บริเวณขาหนีบจึงเป็นตำแหน่งที่เหมาะ เพราะเป็นรอยพับของผิวหนังและมักมีความชื้นสะสม
AAD ระบุว่า jock itch พบได้บ่อยในผู้ที่มีเหงื่อบริเวณขาหนีบมาก และเชื้อราที่ทำให้ ringworm เจริญได้ดีในสภาพอากาศร้อนและชื้น. (American Academy of Dermatology)
ปัจจัยที่เอื้อต่อการเกิดโรค เช่น
เหงื่อออกมาก
ออกกำลังกายเป็นประจำ
ใส่เสื้อผ้ารัดแน่น
ขาหนีบอับชื้น
ไม่เปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกเหงื่อ
หรือมีเชื้อราที่เท้าร่วมด้วย
โดยเฉพาะในประเทศไทยที่มีอากาศร้อนและชื้น อาการกลากขาหนีบจึงพบได้ค่อนข้างง่าย
กลากขาหนีบมีอาการอย่างไร?
AAD ระบุว่าอาการเริ่มต้นที่พบได้บ่อยคือ
ผื่นแดงหรือในคนผิวเข้มอาจออกน้ำตาลหรือเทา ร่วมกับอาการคันและบวมบริเวณรอยพับที่ขาต่อกับลำตัว
จากนั้นผื่นสามารถค่อย ๆ ลามไปยัง
ขาหนีบ
ต้นขาด้านใน
เอว
หรือ
ก้น
ได้. (American Academy of Dermatology)
ลักษณะที่ช่วยให้นึกถึงกลากขาหนีบ ได้แก่
คัน
ผื่นมีขอบชัด
ขอบอาจนูนและมีขุย
ผิวลอก
ผิวแตก
และผื่นมีแนวโน้ม
ค่อย ๆ ขยายออกด้านนอก
AAD ระบุว่าผิวบริเวณที่ติดเชื้อมักมี scale และ raised border และอาจลอก แตก คันมาก หรือเจ็บได้ในบางราย. (American Academy of Dermatology)
กลากขาหนีบต้องเป็นวงเหมือนกลากที่แขนหรือไม่?
ไม่จำเป็น
นี่เป็นอีกจุดที่ทำให้หลายคนสับสน
กลากบนลำตัวหรือ Tinea corporis มักเห็นเป็น
ผื่นกลมหรือคล้ายวง
ขอบนูน
มีขุย
และตรงกลางอาจดูจางลง
แต่เมื่อ dermatophyte infection เกิดบริเวณขาหนีบ ลักษณะอาจไม่เป็นวงสมบูรณ์เหมือนตำแหน่งอื่น
AAD ระบุชัดว่า ringworm ที่บริเวณ groin อาจมีรูปร่างแตกต่างจาก ringworm บนผิวหนังทั่วไป แม้ยังมักเห็นขอบที่มีขุยและยกขึ้น. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้น
“ไม่เป็นวง” ไม่ได้ตัดกลากขาหนีบออก
ควรดูภาพรวมของผื่นมากกว่า
กลากขาหนีบมักขึ้นตรงไหน?
ตำแหน่งคลาสสิกคือ
รอยพับระหว่างขาหนีบกับต้นขา
แล้วอาจค่อย ๆ ลามไป
ต้นขาด้านใน
บริเวณรอบสะโพก
ก้น
หรือรอบเอวบางส่วน
AAD ระบุว่าผื่น jock itch สามารถเริ่มที่ crease ซึ่งขาต่อกับลำตัว แล้วแพร่ไปยัง groin, inner thigh, waist และ buttocks. (American Academy of Dermatology)
แต่ตำแหน่งเพียงอย่างเดียวก็ยังยืนยันไม่ได้ เพราะโรคผิวหนังอื่นสามารถเกิดบริเวณเดียวกันได้
ถ้าคันที่ถุงอัณฑะโดยตรง เป็นกลากขาหนีบหรือไม่?
อาจเป็นได้ แต่ไม่ควรสรุปทันที
ลักษณะคลาสสิกของ tinea cruris มักเด่นบริเวณรอยพับและต้นขาด้านใน
ถ้าอาการหลักเป็น
คันและแดงบริเวณถุงอัณฑะโดยตรง
โดยผื่นไม่ได้มีขอบแบบกลากชัดเจน
ควรคิดถึงสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น
irritant/contact dermatitis
candidiasis
eczema
หรือโรคผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศชนิดอื่น
AAD ระบุว่าการคันบริเวณอวัยวะเพศสามารถเกิดจาก jock itch, candidiasis, allergic/irritant reaction และ psoriasis ได้ทั้งหมด. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้นถ้าตำแหน่งและลักษณะไม่ชัด
ควรตรวจให้แน่ก่อนใช้ยาหลายชนิดผสมกันเอง
คันขาหนีบทุกครั้งหลังเหงื่อออก แปลว่าเป็นเชื้อราหรือไม่?
ไม่เสมอไป
เหงื่อและความชื้นเป็นปัจจัยสำคัญของกลากขาหนีบ
แต่เหงื่อก็สามารถทำให้เกิด
ผิวระคายเคือง
การเสียดสี
หรือ intertrigo ได้เช่นกัน
เช่น คนที่เดินมาก วิ่ง หรือออกกำลังกายแล้วต้นขาด้านในเสียดสีกัน อาจเกิด
แดง
แสบ
คัน
โดยไม่ใช่ dermatophyte infection
ดังนั้นถ้าผื่นเกิดทันทีหลังเสียดสี
ไม่มีขอบนูน
ไม่มีขุย
และหายเร็วเมื่อทำให้ผิวแห้งและลดการเสียดสี
ก็อาจไม่ใช่กลาก
กลากขาหนีบกับผื่นแพ้ต่างกันอย่างไร?
ผื่นจาก contact dermatitis สามารถคันมากและเกิดตรงขาหนีบได้เช่นกัน
ตัวกระตุ้นอาจเป็น
สบู่
น้ำหอม
ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด
wet wipes
น้ำยาซักผ้า
หรือวัสดุของเสื้อผ้า
AAD ระบุว่าผลิตภัณฑ์อย่าง perfumed soap, wet wipes และเสื้อผ้าบางชนิดสามารถทำให้เกิด allergic หรือ irritant reaction ในบริเวณอวัยวะเพศได้. (American Academy of Dermatology)
โดยทั่วไปผื่นแพ้หรือระคายเคืองอาจ
แดง
แสบ
คัน
แต่ไม่มีลักษณะขอบ active scaly border ที่ชัดแบบ dermatophyte infection
อย่างไรก็ตามการดูด้วยตาเพียงอย่างเดียวอาจแยกไม่ชัดเสมอ
กลากขาหนีบกับเชื้อรา Candida ต่างกันอย่างไร?
ทั้งคู่ถูกเรียกรวม ๆ ว่า
“เชื้อรา”
แต่เชื้อคนละกลุ่ม
Tinea cruris
เกิดจาก dermatophytes
ส่วน candidiasis เกิดจากยีสต์ในกลุ่ม Candida
ลักษณะทางคลินิกจึงแตกต่างกันได้
Candida มักชอบรอยพับที่ชื้นและสามารถทำให้ผื่นแดงแฉะ รวมถึงอาจมีตุ่มเล็ก ๆ รอบขอบผื่น
ในขณะที่ tinea cruris มักมี
ขอบนูน
ขุย
และ
การลามออกด้านนอก
เด่นกว่า
เพราะการรักษาบางชนิดและการตอบสนองต่อยาอาจแตกต่างกัน จึงไม่ควรดูเพียงว่า
“อยู่ขาหนีบ = ใช้ยาฆ่าเชื้อราอะไรก็ได้”
กลากขาหนีบเป็นโรคติดต่อหรือไม่?
ติดต่อได้
เพราะ dermatophytes สามารถแพร่ผ่าน
การสัมผัสผิวหนัง
สัตว์ที่ติดเชื้อ
และ
สิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ
AAD ระบุว่า ringworm สามารถติดจากคนสู่คน จากสัตว์ จากดิน และจากสิ่งของ เช่น
ผ้าเช็ดตัว
เสื้อผ้า
หวี
หรืออุปกรณ์กีฬา
โดยเชื้อสามารถอยู่บนสิ่งของปนเปื้อนได้นาน. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้นหากเป็นกลากขาหนีบ
ไม่ควรใช้
ผ้าเช็ดตัว
กางเกง
หรือเสื้อผ้าส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น
เชื้อราที่เท้าทำให้เป็นกลากขาหนีบได้หรือไม่?
ได้
คนที่มี
Tinea pedis หรือฮ่องกงฟุต/เชื้อราที่เท้า
สามารถนำเชื้อจากเท้าไปบริเวณขาหนีบได้ผ่าน
มือ
ผ้าเช็ดตัว
หรือเสื้อผ้า
AAD แนะนำว่าเมื่อมี ringworm หลายตำแหน่ง ควรรักษาทุกตำแหน่งพร้อมกัน เพราะถ้ารักษาเพียงขาหนีบแต่ปล่อยเชื้อราที่เท้าไว้ ก็มีโอกาสเกิดการติดเชื้อซ้ำได้. (American Academy of Dermatology)
จึงควรตรวจด้วยว่า
มีขุยระหว่างนิ้วเท้า
เท้าคัน
ผิวลอก
หรือเชื้อราที่เล็บร่วมด้วยหรือไม่
กลากขาหนีบรักษาอย่างไร?
เป้าหมายหลักคือ
กำจัด dermatophyte + ลดความชื้น + ป้องกันการติดซ้ำ
สำหรับกลากขาหนีบที่ไม่รุนแรงและเป็นพื้นที่จำกัด
AAD ระบุว่า jock itch สามารถรักษาด้วย ยาต้านเชื้อราเฉพาะที่ เช่น cream, spray หรือ powder ที่มีจำหน่ายโดยไม่ต้องมีใบสั่งยาในหลายประเทศ. (American Academy of Dermatology)
ยาที่ใช้รักษา dermatophyte infection บริเวณผิวหนังมีหลายชนิด เช่น
Clotrimazole
Miconazole
Terbinafine
และยาต้านเชื้อราเฉพาะที่ชนิดอื่น
แต่
ระยะเวลาใช้ของแต่ละตัวยาไม่เท่ากัน
จึงควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของแพทย์/เภสัชกร
Clotrimazole ใช้รักษากลากขาหนีบได้ไหม?
ใช้ได้
Clotrimazole เป็นยาต้านเชื้อรากลุ่ม azole ที่ใช้กับ dermatophytes บริเวณผิวหนังได้
โดยทั่วไปต้องใช้ต่อเนื่องตามระยะเวลาที่ระบุบนฉลาก
สิ่งสำคัญคือ
อย่าหยุดทันทีเพียงเพราะอาการคันดีขึ้นในไม่กี่วัน
AAD แนะนำให้ใช้ antifungal treatment ครบระยะเวลาที่กำหนด แม้อาการจะดีขึ้นเร็ว เพราะการหยุดก่อนอาจทำให้เชื้อไม่หายหมดและกลับมาเป็นอีกได้. (American Academy of Dermatology)
Terbinafine ใช้รักษากลากขาหนีบได้ไหม?
ใช้ได้ในรูปแบบยาทา
Terbinafine มีฤทธิ์ต่อ dermatophytes และเป็นหนึ่งในยาที่ใช้รักษา tinea บริเวณผิวหนัง
AAD ระบุว่า antifungal topical treatment เป็นแนวทางหลักสำหรับ ringworm ที่ผิวหนังและ jock itch ที่ไม่รุนแรง. (American Academy of Dermatology)
แต่ระยะเวลาการใช้ terbinafine อาจสั้นกว่ายา azole บางชนิด ขึ้นกับ
รูปแบบยา
ความเข้มข้น
และ
ฉลากผลิตภัณฑ์
จึงไม่ควรนำวิธีใช้ของ clotrimazole มาใช้แทน terbinafine โดยอัตโนมัติ
ต้องทายานานแค่ไหน?
ขึ้นกับชนิดของยา
AAD ระบุว่า antifungal cream สำหรับ ringworm บนผิวหนังหลายชนิดมักใช้ประมาณ
2–4 สัปดาห์
ขณะที่สำหรับ jock itch บาง treatment regimen มักใช้ประมาณ
10–14 วัน
ตามชนิดยาและผลิตภัณฑ์. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้นคำตอบที่ปลอดภัยที่สุดคือ
ใช้ตามระยะเวลาบนฉลากของยาที่ใช้จริง และอย่าหยุดก่อนกำหนดเพียงเพราะคันหายแล้ว
ทายาเฉพาะตรงขอบผื่นพอไหม?
โดยทั่วไปควรทาครอบคลุม
บริเวณผื่น
และ
รอบขอบผื่นตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
เพราะ dermatophytes มักมี activity ที่บริเวณขอบของรอยโรค
ควรล้างมือหลังทายา
AAD แนะนำให้ล้างมือทุกครั้งหลังสัมผัสหรือรักษาบริเวณที่เป็น ringworm เพื่อลดการแพร่เชื้อไปตำแหน่งอื่นของร่างกาย. (American Academy of Dermatology)
ผื่นดีขึ้นแล้วเหลือรอยคล้ำ ต้องทายาต่อจนรอยหายไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป
หลังการอักเสบของผิวหนังหายแล้ว อาจเหลือ
post-inflammatory hyperpigmentation
หรือสีผิวเข้มกว่าปกติอยู่ช่วงหนึ่ง
สิ่งที่ควรดูมากกว่า “สีผิวกลับหรือยัง” คือ
ขอบผื่น active หายหรือยัง
ขุยลดลงหรือไม่
ไม่มีผื่นใหม่
ไม่ลาม
อาการคันดีขึ้น
เพราะรอยสีผิวสามารถใช้เวลานานกว่าการกำจัดเชื้อ
ดังนั้นไม่ควรทายาต้านเชื้อราต่อไปเรื่อย ๆ โดยไม่มีจุดสิ้นสุดเพียงเพื่อรอให้รอยคล้ำหาย
ต้องทำให้ขาหนีบแห้งแค่ไหน?
ความชื้นเป็นปัจจัยที่ช่วยให้ dermatophytes เจริญได้ดี
ดังนั้นการดูแลควรเน้น
เช็ดขาหนีบให้แห้งหลังอาบน้ำ
เปลี่ยนเสื้อผ้าที่เปียกเหงื่อ
เลือกเสื้อผ้าที่ระบายอากาศ
หลีกเลี่ยงกางเกงที่แน่นและอับ
และถ้าออกกำลังกาย
ไม่ควรปล่อยกางเกงหรือชุดชั้นในที่เปียกเหงื่อไว้นาน
AAD ระบุว่าการรักษาบริเวณให้แห้งเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ jock itch ดีขึ้น และเชื้อราชอบสภาพ warm, moist skin. (American Academy of Dermatology)
ใช้แป้งโรยได้ไหม?
แป้งหรือ antifungal powder บางผลิตภัณฑ์สามารถช่วยเรื่องความชื้นได้
AAD ระบุว่า jock itch สามารถรักษาด้วย antifungal cream, spray หรือ powder ตามความเหมาะสม. (American Academy of Dermatology)
แต่แป้งทั่วไปที่ไม่มีตัวยาต้านเชื้อรา
ไม่ได้เป็นการรักษาเชื้อโดยตรง
และควรระวังผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมหรือสารระคายเคือง เพราะอาจทำให้ผื่นคันมากขึ้น
ใช้ครีมสเตียรอยด์ทากลากขาหนีบได้ไหม?
ไม่ควรใช้ steroid-only cream เพื่อรักษากลากด้วยตัวเอง
เพราะแม้ steroid จะทำให้
แดงลดลง
คันลดลง
อย่างรวดเร็ว
แต่ไม่ได้กำจัด dermatophyte
และสามารถทำให้ลักษณะผื่นเปลี่ยนไปจนวินิจฉัยยากขึ้น เรียกว่า
Tinea incognito
นอกจากนี้การใช้ steroid โดยเฉพาะบริเวณรอยพับเป็นเวลานานยังเพิ่มความเสี่ยง
ผิวบาง
รอยแตกลาย
และผลข้างเคียงของ steroid ได้
ดังนั้นหากสงสัยกลาก ควรใช้ antifungal ที่เหมาะสมมากกว่าเริ่ม steroid เอง
แล้วครีมผสม “ยาฆ่าเชื้อรา + สเตียรอยด์” ใช้ได้ไหม?
ไม่ควรเลือกใช้โดยอัตโนมัติ
ครีมผสมอาจมีบทบาทในสถานการณ์เฉพาะที่มีการอักเสบรุนแรงและแพทย์เห็นว่าจำเป็น
แต่ปัญหาที่พบบ่อยคือผู้ใช้ซื้อครีมผสมมาทาเองต่อเนื่องหลายสัปดาห์ เพราะ
ทาแล้วหายคันเร็ว
แต่เชื้อกลับไม่ถูกกำจัดเต็มที่หรือผื่นกลับมาอีก
ดังนั้นโดยเฉพาะบริเวณขาหนีบซึ่งเป็นผิวบางและอับชื้น
ไม่ควรใช้ steroid-containing cream ต่อเนื่องโดยไม่มีการประเมิน
ต้องกินยาฆ่าเชื้อราหรือไม่?
กลากขาหนีบส่วนใหญ่ที่เป็นพื้นที่ไม่มาก
มักเริ่มด้วยยาทา
AAD ระบุว่าหาก ringworm เป็นบริเวณกว้าง หรือไม่ตอบสนองต่อ topical treatment อาจจำเป็นต้องใช้ prescription antifungal medicine. (American Academy of Dermatology)
การพิจารณายากินมากขึ้นเมื่อ
ผื่นกว้างมาก
เป็นหลายตำแหน่ง
กลับเป็นซ้ำ
รักษาด้วยยาทาถูกต้องแล้วไม่ดีขึ้น
หรือมีปัจจัยอื่นที่ทำให้รักษายาก
ไม่ควรซื้อยาต้านเชื้อราแบบรับประทานกินเอง เพราะต้องพิจารณา
โรคตับ
โรคประจำตัว
ยาที่ใช้อยู่
และ drug interactions
เกาจนเป็นแผล จะอันตรายไหม?
การเการุนแรงสามารถทำให้
ผิวถลอก
แตก
และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนได้
รวมทั้งยังสามารถนำเชื้อจากบริเวณที่เป็นกลากไปยังส่วนอื่นผ่านมือ
AAD แนะนำให้ล้างมือหลังสัมผัสบริเวณที่เป็น ringworm เพราะการสัมผัสแล้วไปจับผิวบริเวณอื่นสามารถทำให้เชื้อแพร่ภายในร่างกายได้. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้นถ้าคันมาก
ควรใช้การรักษาเชื้อและลดความชื้นมากกว่าการเกา
รักษาแล้วกี่วันถึงดีขึ้น?
อาการคันอาจเริ่มดีขึ้นก่อนผื่นทั้งหมดหาย
AAD ระบุว่า antifungal medicine อาจทำให้อาการดีขึ้นค่อนข้างเร็ว แต่ยังต้องใช้ต่อให้ครบระยะที่กำหนด เพราะหยุดก่อนกำหนดอาจทำให้ infection กลับมา. (American Academy of Dermatology)
สิ่งที่ควรเห็นเมื่อการรักษาได้ผลคือ
คันลดลง
ขอบผื่นไม่ขยาย
ขุยลดลง
ไม่มีผื่นใหม่
และค่อย ๆ ดีขึ้นตามระยะเวลา
หากทายาถูกต้องแล้วผื่นยังลามต่อหรือไม่ดีขึ้น ควรประเมินใหม่
ถ้าทายาแล้วไม่หาย อาจไม่ใช่กลากใช่ไหม?
ใช่
นี่เป็นประเด็นสำคัญ
อาการคันขาหนีบอาจเกิดจากหลายโรค เช่น
Candidiasis
Contact dermatitis
Psoriasis
Eczema
รวมถึงโรคบริเวณอวัยวะเพศชนิดอื่น
AAD ระบุว่าความแม่นยำในการวินิจฉัยเป็นกุญแจสำคัญ เพราะสาเหตุของ groin itch มีหลายชนิดและต้องรักษาต่างกัน. (American Academy of Dermatology)
หากใช้ antifungal อย่างถูกต้องครบระยะแล้วไม่ดีขึ้น
ไม่ควร
เปลี่ยนยาฆ่าเชื้อราไปเรื่อย ๆ
หรือ
เพิ่ม steroid เอง
แต่ควรกลับมาดูว่า
การวินิจฉัยตั้งแต่แรกถูกหรือไม่
แพทย์ตรวจกลากขาหนีบอย่างไร?
หลายกรณีสามารถวินิจฉัยจาก
ตำแหน่ง
รูปแบบของผื่น
และ
ลักษณะขอบ
ได้
แต่ถ้าผื่นไม่ชัดหรือรักษาแล้วไม่ตอบสนอง แพทย์อาจนำขุยผิวหนังไปตรวจเพิ่มเติม เช่น
KOH examination
เพื่อช่วยดูองค์ประกอบของเชื้อรา
การตรวจมีประโยชน์มากในกรณีที่สงสัยว่าเป็น
กลาก
หรือ
candidiasis / dermatitis / psoriasis
ซึ่งมีลักษณะคล้ายกัน
กลากขาหนีบเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ไหม?
โดยทั่วไปไม่จัดเป็น STI
Tinea cruris เป็น dermatophyte infection
สามารถแพร่จาก
ผิวหนัง
สิ่งของ
เสื้อผ้า
หรือจากเชื้อราบริเวณอื่นของร่างกายได้
อย่างไรก็ตาม การสัมผัสผิวหนังอย่างใกล้ชิดกับคนที่มี dermatophyte infection ก็สามารถส่งต่อเชื้อได้. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้นการเกิดกลากบริเวณขาหนีบ
ไม่ได้หมายความว่า
ต้องเกิดจากเพศสัมพันธ์
หรือ
แสดงว่าคู่มี STI
แล้วอาการแบบไหนอาจไม่ใช่กลาก แต่ควรคิดถึง STI?
ถ้ามี
ตุ่มน้ำ
แผล
ตุ่มคล้ายดอกกะหล่ำ
หนองหรือสารคัดหลั่ง
ปัสสาวะแสบ
หรือมีแผลเจ็บบริเวณอวัยวะเพศ
ควรพิจารณาโรคอื่นมากกว่ากลากเพียงอย่างเดียว
ตัวอย่างเช่น genital warts จาก HPV สามารถเป็นตุ่มหรือก้อนที่ผิวอวัยวะเพศและบางครั้งคันหรือเลือดออกได้. (American Academy of Dermatology)
ดังนั้น
“คันขาหนีบ” อย่างเดียวไม่ใช่หลักฐานของ STI แต่ถ้ามีรอยโรคชนิดอื่นร่วมด้วยควรประเมินเพิ่มเติม
กลากขาหนีบกลับมาเป็นซ้ำได้ไหม?
ได้
โดยเฉพาะหากยังมีปัจจัยเดิม เช่น
ความอับชื้น
เหงื่อมาก
เสื้อผ้ารัดแน่น
หรือ
มีเชื้อราที่เท้ายังไม่ได้รักษา
นอกจากนี้การหยุดยาก่อนกำหนดก็เพิ่มโอกาสที่โรคจะกลับมา
AAD จึงแนะนำให้ใช้ antifungal ให้ครบระยะและรักษา ringworm ทุกตำแหน่งพร้อมกัน. (American Academy of Dermatology)
ป้องกันกลากขาหนีบกลับมาเป็นซ้ำอย่างไร?
หลักสำคัญคือ
รักษาขาหนีบให้แห้ง
เปลี่ยนชุดชั้นในทุกวัน
เปลี่ยนเสื้อผ้าหลังออกกำลังกาย
ไม่ใช้ผ้าเช็ดตัวร่วมกัน
รักษาเชื้อราที่เท้าถ้ามี
ล้างมือหลังสัมผัสผื่น
และไม่ใช้
เสื้อผ้าหรือผ้าเช็ดตัวที่ยังชื้น
ร่วมกับผู้อื่น
AAD ระบุว่า dermatophytes สามารถคงอยู่บน clothing, towels และสิ่งของที่ปนเปื้อนได้เป็นเวลานาน จึงควรรักษาความสะอาดสิ่งของที่สัมผัสกับบริเวณติดเชื้อ. (American Academy of Dermatology)
Internal Link Recommendation:
“กลากติดต่อไหม? เสื้อผ้า ผ้าเช็ดตัว เตียง และสัตว์เลี้ยงแพร่เชื้อได้หรือไม่”
เมื่อไรควรพบแพทย์?
ควรได้รับการประเมินหาก
AAD แนะนำว่าหาก jock itch ไม่ดีขึ้นหลังดูแลและใช้ยาที่เหมาะสม ควรพบแพทย์ผิวหนังหรือแพทย์เพื่อประเมินและอาจต้องใช้การรักษาที่แรงขึ้นหรือวินิจฉัยใหม่. (American Academy of Dermatology)
FAQ
คันขาหนีบเป็นกลากทุกครั้งไหม?
ไม่ใช่ นอกจากกลากขาหนีบแล้ว อาจเกิดจากผิวระคายเคือง การแพ้ candidiasis, psoriasis, eczema หรือโรคอื่นได้. (American Academy of Dermatology)
กลากขาหนีบมีลักษณะอย่างไร?
มักเป็น ผื่นคันบริเวณรอยพับขาหนีบ มีขอบนูนและขุย และค่อย ๆ ลามไปต้นขาด้านใน บางคนมีผิวลอกหรือแตกได้. (American Academy of Dermatology)
กลากขาหนีบใช้ยาอะไร?
กรณีไม่รุนแรงมักใช้ ยาต้านเชื้อราเฉพาะที่ เช่น clotrimazole, miconazole หรือ terbinafine ตามวิธีและระยะเวลาของผลิตภัณฑ์. (American Academy of Dermatology)
ยาทากลากใช้กี่วัน?
ขึ้นกับตัวยาและผลิตภัณฑ์ AAD ระบุว่า topical antifungal สำหรับ ringworm หลายชนิดอาจใช้ประมาณ 2–4 สัปดาห์ ขณะที่ jock itch บางสูตรใช้ประมาณ 10–14 วัน จึงควรดูฉลากยาเป็นหลัก. (American Academy of Dermatology)
ใช้ครีมสเตียรอยด์แก้คันได้ไหม?
ไม่ควรใช้ steroid-only cream รักษากลากเอง เพราะช่วยกดอาการอักเสบแต่ไม่ได้กำจัดเชื้อ และอาจทำให้ลักษณะของกลากผิดไปจากเดิม
กลากขาหนีบติดต่อไหม?
ติดต่อได้ ผ่านการสัมผัสผิวหนังหรือสิ่งของที่ปนเปื้อน เช่น เสื้อผ้าและผ้าเช็ดตัว รวมถึงสามารถแพร่จากเชื้อราตำแหน่งอื่นของร่างกายได้. (American Academy of Dermatology)
Summary
อาการ
“คันขาหนีบ”
ไม่ได้แปลว่าเป็นกลากทุกคน
แต่ถ้าเป็น กลากขาหนีบ หรือ Tinea cruris มักพบลักษณะสำคัญคือ
คัน + ผื่นบริเวณรอยพับขาหนีบ + ขอบค่อนข้างชัดและมีขุย + ค่อย ๆ ลามออกไปต้นขาด้านใน
AAD ระบุว่าผื่นอาจเป็นสีแดงในผิวสีอ่อน หรือออกน้ำตาล/เทาในผิวสีเข้ม และสามารถมีอาการลอก แตก คันมาก หรือเจ็บได้. (American Academy of Dermatology)
สาเหตุคือเชื้อราในกลุ่ม
Dermatophytes
ไม่ใช่หนอน และไม่ถือเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์โดยทั่วไป. (American Academy of Dermatology)
กลากขาหนีบพบง่ายขึ้นเมื่อ
ขาหนีบชื้น
เหงื่อออกมาก
เสื้อผ้ารัดแน่น
หรือมีเชื้อราที่เท้าร่วมด้วย. (American Academy of Dermatology)
การรักษาหลักสำหรับโรคที่ไม่รุนแรงคือ
ยาต้านเชื้อราเฉพาะที่ + ทำให้บริเวณแห้ง + ใช้ยาให้ครบระยะ
AAD ระบุว่า jock itch สามารถรักษาด้วย antifungal cream, spray หรือ powder และถ้าไม่ดีขึ้นหลังรักษาเองควรพบแพทย์. (American Academy of Dermatology)
สิ่งที่ไม่ควรทำคือ
ใช้ครีม steroid อย่างเดียวเพราะอยากให้หายคันเร็ว
และไม่ควรหยุด antifungal ทันทีที่อาการคันดีขึ้น เพราะอาจทำให้โรคกลับมาเป็นซ้ำได้
อีกสิ่งหนึ่งที่มักถูกมองข้ามคือ
ถ้ามีเชื้อราที่เท้าร่วมด้วย ควรรักษาพร้อมกัน
เพื่อป้องกันการนำเชื้อกลับไปที่ขาหนีบซ้ำ. (American Academy of Dermatology)
แต่ถ้าผื่น
ไม่ดีขึ้น
ลามมาก
มีแผล ตุ่มน้ำ หนอง หรือก้อนผิดปกติ
หรือไม่แน่ใจว่าเป็น
กลาก / Candida / ผื่นแพ้ / psoriasis / STI
ควรได้รับการประเมินก่อนเปลี่ยนยาไปเรื่อย ๆ
เพราะ
รักษาเชื้อราถูกยา แต่ถ้าวินิจฉัยโรคผิด ก็อาจไม่หายอยู่ดี
หมายเหตุสำคัญ
อาการคันขาหนีบมีสาเหตุได้หลายชนิด และไม่สามารถยืนยันว่าเป็น Tinea cruris จากอาการคันเพียงอย่างเดียว
หากผื่นไม่ตอบสนองต่อยาต้านเชื้อรา มีแผล ตุ่มน้ำ หนอง บวมแดงมาก เจ็บ หรือมีรอยโรคที่บริเวณอวัยวะเพศ ควรได้รับการตรวจเพื่อแยกโรคผิวหนังและโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นตามความเหมาะสม
ไม่ควรใช้ครีมที่มี steroid ต่อเนื่องเองโดยไม่ทราบส่วนประกอบ โดยเฉพาะบริเวณขาหนีบซึ่งเป็นบริเวณผิวบาง เพราะอาจทำให้การติดเชื้อราถูกบดบังและเพิ่มผลข้างเคียงต่อผิวหนัง
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
References
No results found.
ยังไม่มีบัญชี