Atorvastatin 40 mg คือยาอะไร: สรรพคุณลดไขมันระดับสูง (Lipitor) วิธีกิน และผลข้างเคียง

Atorvastatin 40 mg (อะทอร์วาสแตติน 40 มก. เป็นยาลดไขมันในเลือดกลุ่มสแตติน (Statins) ที่มีความแรงระดับสูง (High-intensity statin) ใช้รักษาผู้ที่มีภาวะคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL) สูงมาก หรือผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภาวะหัวใจวายและหลอดเลือดสมองตีบตัน (Stroke) โดยทั่วไปรับประทานวันละ 1 เม็ด (40 มก.) เวลาเดียวกันของทุกวัน พร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ ยานี้เป็นยาอันตรายที่ต้องสั่งจ่ายและติดตามผลเลือดโดยแพทย์อย่างใกล้ชิด

ข้อมูลสำคัญของยา Atorvastatin 40 mg

• สรรพคุณ: ลดไขมันเลว (LDL) ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง (สามารถลด LDL ได้มากกว่า 50%), ลดไตรกลีเซอไรด์, เพิ่มไขมันดี (HDL) และช่วยคงสภาพคราบตะกรันไขมันในหลอดเลือดไม่ให้ปริแตกง่าย
• ขนาดการใช้ยา: ความแรง 40 มก. เป็นขนาดที่มักใช้ในผู้ป่วยที่มีระดับไขมันสูงวิกฤต หรือเคยมีประวัติเส้นเลือดหัวใจตีบมาก่อน (ขนาดสูงสุดไม่เกิน 80 มก./วัน)
• การรับประทาน: กินวันละ 1 ครั้ง สามารถกิน “ก่อนหรือหลังอาหารก็ได้” และกิน “เวลาใดก็ได้” แต่แนะนำให้เป็นเวลาเดิมทุกวันเพื่อรักษาระดับยาในกระแสเลือด
• ข้อควรระวัง: ห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคตับระยะรุนแรง, หญิงตั้งครรภ์, หญิงที่กำลังวางแผนตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร
• ผลข้างเคียงที่อาจพบ: ปวดกล้ามเนื้อ (Muscle pain – มีโอกาสพบได้มากขึ้นในขนาดยาที่สูง), อ่อนเพลีย, เวียนศีรษะ, ปวดท้อง, หรือค่าเอนไซม์ตับอักเสบเพิ่มขึ้น
• ชื่อทางการค้าที่คุ้นเคย: ลิปิเตอร์ (Lipitor), ซาราทอร์ (Xarator), และอะทอร์วาสแตติน ซานดอส (Atorvastatin Sandoz)
  
  
  

กลไกการออกฤทธิ์ (Mechanism of Action)

ยา Atorvastatin ออกฤทธิ์โดยการเข้าไปบล็อกและยับยั้งเอนไซม์ HMG-CoA Reductase ที่ตับ ซึ่งเป็นเอนไซม์สำคัญในการสร้างคอเลสเตอรอล เมื่อตับถูกระงับการสร้างไขมัน ตับจึงต้องชดเชยด้วยการดึงเอาคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี (LDL) ที่ลอยอยู่ในกระแสเลือดกลับเข้าไปทำลาย ส่งผลให้ปริมาณไขมันอุดตันในหลอดเลือดลดลงอย่างรวดเร็ว

5 ขั้นตอนง่ายๆ ในการ “คุมไขมัน” ให้เห็นผลไว (ทำคู่กับการกินยา)

1. ตัดไขมันทรานส์และไขมันอิ่มตัว: เลี่ยงเบเกอรี่ ครีมเทียม เนื้อสัตว์ติดมัน และของทอดซ้ำ เพราะเป็นตัวเร่งการสร้าง LDL โดยตรง
2. เพิ่มไฟเบอร์ละลายน้ำ (Soluble Fiber): ทานข้าวโอ๊ต ถั่ว หรือแอปเปิล กากใยเหล่านี้จะช่วยดักจับคอเลสเตอรอลในลำไส้และขับออกทางอุจจาระ
3. ออกกำลังกายโซน 2: เดินเร็ว วิ่งเหยาะๆ หรือว่ายน้ำ วันละ 30 นาที เพื่อเพิ่มระดับไขมันดี (HDL) ที่เปรียบเสมือนรถเก็บขยะคอยทำความสะอาดหลอดเลือด
4. คุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์: ลดน้ำหนักตัวให้ได้อย่างน้อย 5% จะช่วยลดไตรกลีเซอไรด์และทำให้ตับตอบสนองต่อยาได้ดีขึ้น
5. งดเกรปฟรุตเด็ดขาด: ห้ามดื่มน้ำเกรปฟรุต (Grapefruit) ขณะใช้ยานี้ เพราะจะไปยับยั้งการขับยาออกจากร่างกาย ทำให้ยาตกค้างในเลือดสูงจนกล้ามเนื้อสลายได้
   
   
   

อาหารเสริมที่ช่วยบำรุง ดูแล หรือป้องกัน

• Coenzyme Q10 (โคเอนไซม์ คิวเท็น): จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ทานยาโดส 40 mg เพราะยามักทำให้ CoQ10 ในร่างกายลดลง การเสริมตัวนี้จะช่วยป้องกันและบรรเทาอาการ “ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ” ได้อย่างตรงจุด
• Fish Oil (น้ำมันปลา): ตัวช่วยชั้นดีในการลดไตรกลีเซอไรด์และต้านการอักเสบของผนังหลอดเลือด (ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนทาน หากใช้ร่วมกับยาละลายลิ่มเลือด)
  
  
  
  

ยี่ห้อยาที่มีส่วนประกอบในไทย

• Lipitor 40 mg (ลิปิเตอร์): ยาต้นแบบ (Original Drug) จากบริษัท Pfizer
• Xarator 40 mg (ซาราทอร์): ยาชื่อสามัญ (Generic Drug) ผลิตในไทย ได้มาตรฐานและราคาเข้าถึงง่าย
• Atorvastatin Sandoz 40 mg (ซานดอส): ยาชื่อสามัญเกรดพรีเมียม นำเข้าจากต่างประเทศ
  
  
  

แหล่งซื้อยา (ระบุว่าต้องมีใบสั่งแพทย์)

• ยาอันตราย / ยาควบคุมพิเศษ: Atorvastatin 40 mg เป็นยาที่มีความแรงสูง ไม่สามารถหาซื้อได้ตามร้านสะดวกซื้อทั่วไป ต้องนำใบสั่งแพทย์มาซื้อที่ร้านขายยาแผนปัจจุบัน (เช่น จุฬาลักษณ์เภสัช) ที่มี “เภสัชกร” คอยตรวจสอบความปลอดภัย ประวัติการแพ้ยา และยาอื่นที่ทานร่วมด้วยเสมอ
  
  
  

ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติม

• ระวังภาวะกล้ามเนื้อสลาย (Rhabdomyolysis): เนื่องจากเป็นยาสูง หากผู้ป่วยมีอาการปวดกล้ามเนื้ออย่างรุนแรง กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือมีปัสสาวะสีเข้มคล้ายน้ำปลา ควรรีบหยุดยาและไปพบแพทย์ทันที
• การตรวจติดตาม: แพทย์มักจะนัดเจาะเลือดเพื่อดูค่าเอนไซม์ตับ (AST/ALT) และค่าไขมันเป็นระยะๆ ห้ามผู้ป่วยปรับลดหรือเพิ่มขนาดยาเองโดยเด็ดขาด
  
  
  

ข้อมูลอ้างอิง

1. สมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์. แนวทางเวชปฏิบัติการใช้ยาลดไขมันในเลือดเพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด.
2. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน (Statins) และข้อควรระวังในการใช้โดสสูง.
3. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. ความรู้เรื่องยาลดไขมันในเลือดและผลข้างเคียง.
4. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). คู่มือการใช้ยาลดระดับคอเลสเตอรอลกลุ่มสแตตินอย่างปลอดภัย.

“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”

เรียบเรียงโดย (Compiled by)  : www.chulalakpharmacy.com