Imiquimod (อิมิควิดหมด) คือยาครีมชนิดทาภายนอกที่ออกฤทธิ์เป็นตัวปรับภูมิคุ้มกัน (Immune Response Modifier) ไม่ใช่ยาฆ่าเชื้อไวรัสโดยตรง แต่ทำงานโดยการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้ต่อสู้กับเซลล์ที่ผิดปกติ
Imiquimod รักษาอะไรได้บ้าง?
- หูดหงอนไก่ (Genital Warts): บริเวณอวัยวะเพศและทวารหนัก
- มะเร็งผิวหนังชนิดตื้น (Superficial Basal Cell Carcinoma): ในผู้ที่ไม่เหมาะกับการผ่าตัด
- โรคผิวหนัง Actinic Keratosis: ผิวหนังหยาบกร้านจากการโดนแดดซึ่งเสี่ยงเป็นมะเร็ง
กลไกการออกฤทธิ์ผ่านพฤติกรรม (Mechanism of Action)
กลไกของ Imiquimod แตกต่างจากยาทาหูดทั่วไปที่เป็นกรดกัดเนื้อเยื่อ:
- กระตุ้นสัญญาณเตือนภัย (Cytokine Induction): ตัวยาจะไปจับกับตัวรับ (Toll-like receptor 7) บนเซลล์ภูมิคุ้มกัน กระตุ้นให้ร่างกายสร้างสาร Interferon-alpha และ Cytokines ชนิดต่างๆ
- สั่งการระบบภูมิคุ้มกัน: สารเหล่านี้จะทำหน้าที่เหมือน “การชี้เป้า” ให้เม็ดเลือดขาวและระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายรับรู้ว่าบริเวณนี้มีเชื้อไวรัส HPV หรือเซลล์มะเร็งอยู่
- กำจัดเซลล์ผิดปกติ: ร่างกายจะส่งกองทัพภูมิคุ้มกันมาทำลายเซลล์หูดหรือเซลล์มะเร็งนั้นด้วยตัวเอง ทำให้หูดค่อยๆ ฝ่อและหลุดไป โดยมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำน้อยกว่าการจี้ด้วยความเย็นหรือเลเซอร์ในบางกรณี

ประโยชน์Imiquimodยารักษาหูดหงอนไก่
- รักษาที่ต้นเหตุ: ช่วยให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อไวรัสเฉพาะที่ ลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ
- ทำเองได้ที่บ้าน: เป็นยาทาที่ผู้ป่วยสามารถนำกลับไปทาเองได้ (Home-based therapy) ไม่ต้องมาโรงพยาบาลบ่อย
- ไม่เจ็บปวดขณะทา: ต่างจากการจี้เย็นหรือจี้ไฟฟ้าที่อาจเจ็บปวดขณะทำ (แต่อาจมีอาการระคายเคืองภายหลังได้)
ขนาดยาและการบริหารยา (วิธีใช้ Imiquimod 5% Cream)
- ความถี่: ทาเพียง 3 ครั้งต่อสัปดาห์ (วันเว้นวัน) เช่น จันทร์-พุธ-ศุกร์ หรือ อังคาร-พฤหัส-เสาร์
- ช่วงเวลา: ทาก่อนเข้านอน (เพื่อให้ยาอยู่บนผิวหนังนาน 6-10 ชั่วโมง)
- ขั้นตอนการทา:
- ล้างมือและทำความสะอาดบริเวณที่เป็นหูดให้สะอาดและซับให้แห้งสนิท
- ทาครีมบางๆ ลงบนหัวหูดและถูเบาๆ จนเนื้อครีมซึมหายไป (ระวังอย่าทาโดนผิวดีรอบๆ มากเกินไป)
- ทิ้งไว้ 6-10 ชั่วโมง (ห้ามล้างออกระหว่างนี้)
- ตื่นเช้ามา ให้ล้างครีมออกด้วยน้ำสบู่และน้ำสะอาด
- ระยะเวลา: ทาต่อเนื่องจนกว่าหูดจะหายหมด แต่ไม่เกิน 16 สัปดาห์
ผลข้างเคียงImiquimod
เนื่องจากเป็นการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน จึงมักเกิดปฏิกิริยาอักเสบในบริเวณที่ทา (ถือเป็นสัญญาณว่ายาออกฤทธิ์):
- อาการเฉพาะที่ (พบบ่อย): แดง, บวม, คัน, แสบ, ผิวลอก หรือมีสะเก็ด หากรุนแรงมากให้หยุดพักยาและปรึกษาแพทย์
- อาการทั่วร่างกาย (พบน้อย): อาจมีอาการคล้ายไข้หวัด (Flu-like symptoms) เช่น ปวดเมื่อยตัว อ่อนเพลีย ไข้ต่ำๆ
ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติมการใช้Imiquimod
- ถุงยางอนามัยเปื่อย: ยานี้อาจทำให้ถุงยางอนามัยหรือไดอะแฟรมเสื่อมประสิทธิภาพ ควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ขณะทายา
- ไม่ใช่ยารักษา HPV ให้หายขาด: ยาช่วยกำจัดหูด แต่เชื้อไวรัส HPV อาจยังแฝงอยู่ในร่างกาย
- สตรีมีครรภ์: ไม่แนะนำให้ใช้ หรือต้องใช้ภายใต้คำสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัด
- ห้ามปิดทับ: ทายาแล้วปล่อยให้แห้ง ห้ามใช้พลาสเตอร์ปิดทับบริเวณที่ทา
อาหารเสริมที่ช่วยบำรุง ดูแล หรือป้องกัน (เสริมภูมิคุ้มกัน)
เพื่อช่วยให้ร่างกายกำจัดเชื้อไวรัส HPV ได้ดียิ่งขึ้น ควรเสริมด้วย:
- Zinc (สังกะสี): ช่วยเสริมการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันและช่วยสมานแผล
- Vitamin C: กระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาว
- Mushroom Extract (สารสกัดจากเห็ด): เช่น เห็ดหลินจือ หรือเบต้ากลูแคน ช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกันแบบองค์รวม
- Vitamin B Complex: บำรุงปลายประสาท (กรณีมีการติดเชื้อไวรัสกลุ่ม Herpes ร่วมด้วย)
ยี่ห้อยาที่มีส่วนประกอบ Imiquimod ในไทย
- Aldara (อัลดารา): ยาต้นแบบ (Original) นำเข้า คุณภาพสูง (ซองฟอยล์)
- Imiquad: ยาชื่อสามัญ (Generic) ราคาประหยัดกว่า
- CM-MOD: ยาผลิตในประเทศหรือนำเข้าจากแหล่งอื่น
แหล่งซื้อยา (ระบุว่าต้องมีใบสั่งแพทย์) และ ราคาโดยประมาณ
- แหล่งซื้อ: Imiquimod จัดเป็น ยาอันตราย ควรซื้อจาก ร้านขายยาที่มีเภสัชกรประจำการ หรือโรงพยาบาลเท่านั้น เพื่อรับคำแนะนำการใช้ที่ถูกต้อง ไม่แนะนำให้ซื้อออนไลน์จากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือเพราะยาอาจเสื่อมสภาพ
- ราคาโดยประมาณ (อ้างอิงจากคีย์เวิร์ดค้นหา):
- ราคาประมาณ 2,600 – 2,900 บาท (ตกซองละ 235-250 บาท)
- ยี่ห้ออื่นๆ: ราคาอาจถูกลงมาประมาณ 30-50%
“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”
ข้อมูลอ้างอิง
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Aldara (imiquimod) Cream Label Information.
- Mayo Clinic. Imiquimod (Topical Route) Description and Usage.
- Thai FDA (อย.). ข้อมูลยาทะเบียนตำรับ (Imiquimod).
เรียบเรียงโดย (Compiled by) : www.chulalakpharmacy.com









