ผมร่วงจาก PCOS: สาเหตุ กลไกฮอร์โมน และวิธีรักษาให้กลับมาดกหนา

อาการผมร่วงจาก PCOS คือ ภาวะผมร่วงแบบพันธุกรรมในเพศหญิง (Female Pattern Hair Loss) ที่มีสาเหตุหลักมาจาก ภาวะฮอร์โมนเพศชายเกิน (Hyperandrogenism) โดยเฉพาะฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (Testosterone) และ Dihydrotestosterone (DHT) ที่สูงผิดปกติ ลักษณะเด่นคือ ผมจะเริ่มบางบริเวณกลางศีรษะ (รอยแสกกว้างขึ้น) แต่แนวไรผมด้านหน้ามักจะไม่ถอยร่นเหมือนผู้ชาย การรักษาหลักคือการปรับสมดุลฮอร์โมนร่วมกับการใช้ยาต้านฮอร์โมนเพศชายและการใช้ยาปลูกผมเฉพาะที่ [1]

กลไกการออกฤทธิ์ผ่านพฤติกรรม (Mechanism of Action through Behavior)

ทำไม PCOS ถึงทำให้ผมร่วง? กลไกนี้เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมและระบบเผาผลาญโดยตรง:

1. ภาวะดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance): มักเกิดจากการรับประทานแป้งและน้ำตาลมากเกินไป หรือขาดการออกกำลังกาย ทำให้อินซูลินในเลือดสูง
2. รังไข่ผลิตฮอร์โมนชายเพิ่ม: ระดับอินซูลินที่สูงจะไปกระตุ้นรังไข่ให้ผลิตฮอร์โมนเพศชาย (Androgen) ออกมามากเกินความจำเป็น
3. DHT โจมตีรากผม: ฮอร์โมนเพศชายจะถูกเปลี่ยนเป็น DHT (Dihydrotestosterone) ที่บริเวณรากผม ซึ่ง DHT นี้มีฤทธิ์ทำให้ วงจรชีวิตเส้นผมสั้นลง และ รากผมฝ่อตัว (Hair Follicle Miniaturization) เส้นผมจึงหลุดร่วงง่ายและงอกใหม่เป็นเส้นเล็กบางลงเรื่อย ๆ จนเกิดภาวะศีรษะล้าน [2]
   
   

5 ขั้นตอนง่าย ๆ ที่สามารถทำได้ทันทีเพื่อลดผมร่วงจาก PCOS

1. ลดน้ำตาลและแป้งขัดขาว (Low Glycemic Diet): ตัดวงจรการดื้ออินซูลินด้วยการกินคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เพื่อลดการกระตุ้นการสร้างฮอร์โมนเพศชาย
2. จัดการความเครียด: ความเครียดกระตุ้นต่อมหมวกไตให้ผลิตฮอร์โมนแอนโดรเจนเพิ่มขึ้น การทำสมาธิหรือโยคะช่วยลดระดับฮอร์โมนนี้ได้
3. ใช้แชมสูตรอ่อนโยนและหลีกเลี่ยงความร้อน: รากผมในผู้ป่วย PCOS จะอ่อนแอกว่าปกติ ควรเลี่ยงการเป่าผมร้อนจัด หรือการทำเคมีที่รุนแรง
4. นอนหลับให้เพียงพอ (7-8 ชม.): การนอนหลับที่ดีช่วยควบคุมระดับฮอร์โมนคอร์ติซอลและอินซูลิน ซึ่งส่งผลดีต่อเส้นผม
5. ออกกำลังกายแบบ Weight Training: ช่วยเพิ่มความไวของอินซูลิน (Insulin Sensitivity) ทำให้ร่างกายจัดการระดับน้ำตาลได้ดีขึ้น ลดต้นตอของฮอร์โมนเพศชายเกิน
   
   

อาหารเสริมที่ช่วยบำรุง ดูแล หรือป้องกัน

• Inositol (Myo-inositol & D-chiro-inositol): ช่วยลดภาวะดื้ออินซูลินและปรับสมดุลฮอร์โมนรังไข่ เป็นอาหารเสริมหลักที่แนะนำสำหรับ PCOS [3]
• Zinc (สังกะสี): ช่วยยับยั้งเอนไซม์ 5-alpha reductase ที่เปลี่ยนฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนเป็น DHT (ตัวการผมร่วง)
• Saw Palmetto: สารสกัดจากปาล์มใบเลื่อย มีฤทธิ์คล้ายยา Finasteride ในการยับยั้ง DHT แบบธรรมชาติ
• Vitamin D: ผู้ป่วย PCOS มักขาดวิตามินดี ซึ่งจำเป็นต่อการสร้างรากผมใหม่
  
  

ยาที่ใช้รักษา (ควรปรึกษาแพทย์)

• Minoxidil (ทาเฉพาะที่): ยาทา (ความเข้มข้น 2-5%) เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและยืดระยะการเจริญเติบโตของเส้นผม
• Spironolactone: ยาต้านฮอร์โมนเพศชาย ช่วยลดสิวและลดผมร่วงได้ดีในผู้ป่วย PCOS (ต้องคุมกำเนิดขณะใช้ยา)
• Oral Contraceptives: ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมที่มีฤทธิ์ต้านฮอร์โมนเพศชาย (เช่น Cyproterone acetate หรือ Drospirenone)
  
  

ข้อควรระวังและคำแนะนำเพิ่มเติม

• ห้ามตั้งครรภ์ขณะใช้ยาบางชนิด: โดยเฉพาะยา Spironolactone และ Finasteride เพราะอาจทำให้ทารกเพศชายมีความผิดปกติทางอวัยวะเพศได้
• ความอดทนคือคีย์สำคัญ: การรักษาผมร่วงจากฮอร์โมนต้องใช้เวลาอย่างน้อย 3-6 เดือน จึงจะเริ่มเห็นผลลัพธ์ที่ชัดเจน อย่าหยุดยาเองกลางคัน
• ปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง: ควรพบแพทย์ต่อมไร้ท่อหรือนารีแพทย์เพื่อรักษาที่ต้นเหตุ (PCOS) ควบคู่กับแพทย์ผิวหนัง
  
  

“ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้เบื้องต้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการปรึกษาและวินิจฉัยจากแพทย์หรือเภสัชได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งเมื่อใช้ยา หรือมีปัญหาสุขภาพ”

ข้อมูลอ้างอิง

1. American Academy of Dermatology (AAD). Hair loss in women: Diagnosis and treatment.
2. National Institutes of Health (NIH). Androgenetic Alopecia and PCOS: Mechanisms and Management.
3. Healthline. Natural Treatments for PCOS Hair Loss.

เรียบเรียงโดย (Compiled by)  : www.chulalakpharmacy.com