หนองในคอรักษายากกว่าหนองในที่อวัยวะเพศจริงไหม? ทำไมต้อง Test of Cure
หนองในคอรักษายากกว่าหนองในที่อวัยวะเพศจริงหรือไม่ ทำไมต้องตรวจซ้ำ 7–14 วันหลังรักษา และผล NAAT บวกหลังรักษาหมายถึงเชื้อยังอยู่เสมอหรือไม่
จริง หนองในที่คอหรือ Pharyngeal Gonorrhea กำจัดเชื้อได้ยากกว่าหนองในที่อวัยวะเพศและทวารหนัก และมักไม่มีอาการ CDC จึงแนะนำให้ผู้ที่เป็นหนองในคอตรวจ Test of Cure 7–14 วันหลังรักษา ด้วย culture หรือ NAAT ขณะที่หนองในอวัยวะเพศหรือทวารหนักแบบไม่ซับซ้อนที่รักษาตามแนวทางโดยทั่วไปไม่ต้องตรวจเพื่อยืนยันการหายทุกคน การตรวจเร็วที่วันที่ 7 อาจพบ NAAT บวกลวงจากสารพันธุกรรมของเชื้อที่ยังหลงเหลือได้ (CDC).
หนองในคอรักษายากกว่าหนองในที่อวัยวะเพศจริงไหม?
จริง โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับหนองในอวัยวะเพศและทวารหนักแบบไม่ซับซ้อน
CDC ระบุโดยตรงว่า gonococcal infection of the pharynx กำจัดเชื้อได้ยากกว่า urogenital และ anorectal gonorrhea และมีสูตรยาจำนวนน้อยกว่าที่สามารถรักษาหนองในคอได้อย่างเชื่อถือได้สูงกว่า 90% (CDC).
องค์การอนามัยโลกระบุเพิ่มเติมว่าคอเป็นตำแหน่งที่พบ treatment failure ของหนองในบ่อยกว่าตำแหน่งอื่น และรายงานการรักษาล้มเหลวที่ยืนยันแล้วส่วนใหญ่ในอดีตเกี่ยวข้องกับ pharyngeal infection.
ทำไมเชื้อที่คอถึงกำจัดยากกว่า?
สาเหตุไม่ได้มีเพียงเรื่องขนาดยา แต่เกี่ยวกับลักษณะของตำแหน่งติดเชื้อด้วย
บริเวณคอมีเนื้อเยื่อและสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากอวัยวะเพศ ยาปฏิชีวนะบางชนิดอาจเข้าถึงบริเวณนี้ได้ไม่ดีเท่าตำแหน่งอื่น นอกจากนี้บริเวณคอยังมีแบคทีเรียในสกุล Neisseria ชนิดอื่นอาศัยอยู่ตามธรรมชาติ ซึ่งสามารถมีบทบาทต่อการแลกเปลี่ยนยีนที่เกี่ยวข้องกับการดื้อยาได้ (WHO).
ด้วยเหตุนี้ pharynx จึงถูกมองว่าเป็นตำแหน่งสำคัญทั้งในเรื่อง การคงอยู่ของเชื้อ การแพร่เชื้อ และ antimicrobial resistance (CDC).
ไม่มีเจ็บคอ แปลว่าเชื้อหายแล้วไหม?
ไม่ใช่ เพราะหนองในคอส่วนใหญ่ไม่มีอาการตั้งแต่แรก
แนวทางกรมควบคุมโรคไทยระบุว่าการติดเชื้อที่ช่องคอหรือทวารหนักส่วนใหญ่อาจไม่มีอาการ และการตรวจตำแหน่งเหล่านี้ต้องอาศัยประวัติการสัมผัสทางเพศร่วมด้วย.
ดังนั้นการที่เจ็บคอหาย หรือไม่เคยมีอาการเลย ไม่สามารถใช้แทนผลตรวจเพื่อยืนยันว่าเชื้อหมดแล้วได้
ทำไมต้อง Test of Cure 7–14 วัน?
เพราะตำแหน่งคอมีโอกาสรักษาไม่สำเร็จมากกว่าตำแหน่งอื่น
CDC แนะนำให้ผู้ที่ได้รับการรักษา pharyngeal gonorrhea กลับมาตรวจ 7–14 วันหลังการรักษา ด้วย culture หรือ NAAT เพื่อยืนยันว่าเชื้อถูกกำจัดแล้ว (CDC).
ตรงกันข้าม ผู้ที่เป็นหนองในที่อวัยวะเพศหรือทวารหนักแบบไม่ซับซ้อนและได้รับการรักษาตามแนวทาง โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องทำ Test of Cure เป็นกิจวัตร.
ตรวจวันที่ 7 แล้ว NAAT ยังบวก แปลว่ายังมีเชื้อไหม?
ไม่เสมอไป
CDC เตือนว่าการตรวจ NAAT ที่ประมาณวันที่ 7 อาจมีโอกาส false positive มากขึ้น เพราะการตรวจสามารถตรวจพบสารพันธุกรรมของเชื้อที่ตายแล้วและยังหลงเหลืออยู่ได้ (CDC).
หาก NAAT หลังรักษายังบวก CDC แนะนำให้พยายามเก็บ culture เพื่อยืนยันก่อนให้การรักษาซ้ำ โดยเฉพาะหากยังไม่มี culture จากครั้งแรก และถ้าเพาะเชื้อพบเชื้อควรทำ antimicrobial susceptibility testing ด้วย.
Culture กับ NAAT ต่างกันอย่างไร?
NAAT ไวต่อการตรวจหาเชื้อมากกว่า แต่ culture มีข้อได้เปรียบตรงที่สามารถนำเชื้อไปทดสอบความไวต่อยาปฏิชีวนะได้
ดังนั้นหากสงสัย treatment failure โดยเฉพาะกรณีรักษาแล้วผลยังบวกหรืออาการไม่ดีขึ้น การเพาะเชื้อจึงมีความสำคัญมาก เพราะช่วยแยกว่าปัญหาอาจเกี่ยวกับเชื้อดื้อยาหรือไม่ (CDC).
ถ้ารักษาแล้วอาการยังไม่หาย ต้องทำอย่างไร?
ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะเพิ่มเอง
CDC แนะนำให้พิจารณา treatment failure หากอาการไม่ดีขึ้นภายในประมาณ 3–5 วันหลังได้รับการรักษาที่เหมาะสม และไม่มีประวัติสัมผัสทางเพศใหม่หลังรักษา ในกรณีนี้ควรเก็บ culture และทำ antimicrobial susceptibility testing ก่อนสรุปว่าเป็นเชื้อดื้อยา.
แนวทางกรมควบคุมโรคไทยก็ระบุว่า หากผู้ป่วยยังมีอาการหลังรักษา ควรเก็บเพาะเชื้อและทดสอบความไวต่อยาต้านจุลชีพ.
Test of Cure กับตรวจซ้ำ 3 เดือนเหมือนกันไหม?
ไม่เหมือนกัน และควรแยกให้ชัด
Test of Cure 7–14 วัน
→ ตรวจว่าเชื้อเดิมที่คอถูกกำจัดหรือยัง
Retest ประมาณ 3 เดือน
→ ตรวจหา การติดเชื้อใหม่หรือ reinfection
CDC แนะนำให้ผู้ที่รักษาหนองในทุกตำแหน่งกลับมาตรวจซ้ำประมาณ 3 เดือน เพราะการติดเชื้อซ้ำพบได้บ่อย แม้ว่าการรักษาครั้งแรกจะสำเร็จแล้วก็ตาม.
หลังรักษาต้องงด Oral Sex ด้วยไหม?
ต้องนับรวม Oral Sex ด้วย
แนวทางไทยระบุให้งดเพศสัมพันธ์จนได้รับการรักษาครบและอาการหาย หรืออย่างน้อย 7 วันหลังเริ่มรักษา และจนกว่าคู่นอนจะได้รับการรักษาแล้ว.
เพราะหนองในสามารถติดและแพร่ผ่านการมีเพศสัมพันธ์ทางปากได้ การกลับไปมี Oral Sex เร็วเกินไปอาจทำให้เกิด reinfection และทำให้แปลผลการติดตามได้ยากขึ้น
สรุป ทำไมหนองในคอต้องติดตามผล?
จำง่าย ๆ คือ:
หนองในคอ
→ มักไม่มีอาการ
→ กำจัดเชื้อยากกว่าตำแหน่งอวัยวะเพศ
→ เกี่ยวข้องกับ treatment failure และ antimicrobial resistance มากกว่า
→ จึงต้อง Test of Cure 7–14 วัน
ส่วน หนองในอวัยวะเพศหรือทวารหนักแบบไม่ซับซ้อน ที่ได้รับการรักษาตามแนวทาง โดยทั่วไปไม่ต้อง Test of Cure เป็นกิจวัตร
และถึง Test of Cure จะเป็นลบแล้ว ก็ควรมี Retest ประมาณ 3 เดือน เพื่อค้นหาการติดเชื้อซ้ำ เพราะเป็นคนละวัตถุประสงค์กัน (CDC).
FAQ
หนองในคอต้อง Test of Cure ทุกคนไหม?
CDC แนะนำให้ผู้ที่เป็น pharyngeal gonorrhea ตรวจ Test of Cure 7–14 วันหลังรักษา ด้วย culture หรือ NAAT.
ถ้าไม่มีอาการ ยังต้องตรวจไหม?
ต้องติดตามตามแนวทาง เพราะหนองในคอส่วนใหญ่อาจไม่มีอาการตั้งแต่ต้น การไม่มีเจ็บคอไม่ได้ยืนยันว่าเชื้อหายแล้ว.
ตรวจวันที่ 7 แล้วผลบวก ต้องฉีดยาใหม่ทันทีไหม?
ไม่ควรสรุปจาก NAAT อย่างเดียว เพราะการตรวจเร็วอาจให้ผลบวกจากสารพันธุกรรมของเชื้อที่เหลืออยู่ หากเป็นไปได้ควรยืนยันด้วย culture ก่อนการรักษาซ้ำ.
หายจากหนองในคอแล้วต้องตรวจอีกตอน 3 เดือนไหม?
ควร เพราะการตรวจ 3 เดือนมีไว้ค้นหา reinfection ไม่ใช่ยืนยันการหายจากเชื้อเดิม.
Internal Links ที่แนะนำ
เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช
References
ประเทศไทย
ต่างประเทศ
No results found.
ยังไม่มีบัญชี