แผ่นแปะคุมกำเนิดคืออะไร ใช้อย่างไร มีข้อดี ข้อเสีย และผลข้างเคียงอะไรบ้าง? รวมข้อมูลสำคัญที่ควรรู้ก่อนเลือกใช้ พร้อมคำแนะนำจากเภสัชกร

แผ่นแปะคุมกำเนิด (Contraceptive Patch) เป็นวิธีคุมกำเนิดแบบฮอร์โมนที่ปล่อยฮอร์โมนผ่านผิวหนังเข้าสู่กระแสเลือดอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ โดยผู้ใช้จะติดแผ่นแปะบนผิวหนังและเปลี่ยนแผ่นทุก 7 วัน ตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
ตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ในกลุ่มนี้ เช่น EVRA® ซึ่งเป็นหนึ่งในแผ่นแปะคุมกำเนิดที่หลายคนรู้จัก อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร และควรศึกษาข้อมูลจากเอกสารกำกับยาก่อนใช้งานทุกครั้ง
แผ่นแปะคุมกำเนิด คืออะไร?
แผ่นแปะคุมกำเนิดเป็นวิธีคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนที่ออกแบบมาให้ใช้งานโดยการแปะแผ่นบาง ๆ ลงบนผิวหนัง ฮอร์โมนจะค่อย ๆ ถูกดูดซึมผ่านผิวหนังเข้าสู่กระแสเลือดอย่างต่อเนื่อง ช่วยยับยั้งการตกไข่ ทำให้มูกบริเวณปากมดลูกเหนียวขึ้น และทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกไม่เหมาะต่อการฝังตัวของไข่ที่ปฏิสนธิ
เมื่อใช้อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง แผ่นแปะคุมกำเนิดเป็นหนึ่งในวิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพสูง แต่ผู้ใช้ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์อย่างเคร่งครัด
ปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์แผ่นแปะคุมกำเนิดหลายชนิด โดยตัวอย่างที่เป็นที่รู้จัก ได้แก่ EVRA® ซึ่งเป็นเพียงตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ในกลุ่มนี้ การเลือกใช้ควรพิจารณาตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
แผ่นแปะคุมกำเนิดทำงานอย่างไร?
แผ่นแปะคุมกำเนิดจะปล่อยฮอร์โมนในปริมาณที่เหมาะสมผ่านผิวหนังเข้าสู่กระแสเลือดอย่างต่อเนื่อง โดยกลไกหลักประกอบด้วย
- ยับยั้งการตกไข่ ทำให้รังไข่ไม่ปล่อยไข่ออกมาในรอบเดือนนั้น
- ทำให้มูกบริเวณปากมดลูกเหนียวขึ้น ส่งผลให้อสุจิเคลื่อนผ่านได้ยาก
- ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกบางลง ลดความเหมาะสมต่อการฝังตัวของไข่ที่ปฏิสนธิ
เนื่องจากเป็นการปล่อยฮอร์โมนผ่านผิวหนัง จึงไม่ต้องรับประทานยาทุกวันเหมือนยาคุมชนิดเม็ด แต่ยังคงต้องเปลี่ยนแผ่นตามกำหนดเวลาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้การคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพ
แผ่นแปะคุมกำเนิด คืออะไร? วิธีใช้ ข้อดี ข้อเสีย และข้อควรรู้ก่อนเลือกใช้
วิธีใช้แผ่นแปะคุมกำเนิดที่ถูกต้อง
การใช้แผ่นแปะคุมกำเนิดอย่างถูกต้องเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้การคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพ โดยทั่วไปผู้ใช้จะติดแผ่นแปะ สัปดาห์ละ 1 แผ่น ติดต่อกัน 3 สัปดาห์ และ เว้น 1 สัปดาห์ เพื่อให้มีประจำเดือน (ทั้งนี้ควรปฏิบัติตามเอกสารกำกับยาของผลิตภัณฑ์ที่ใช้)
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์แผ่นแปะคุมกำเนิด เช่น EVRA® ซึ่งมีวิธีใช้งานตามเอกสารกำกับยา ผู้ใช้ควรอ่านคำแนะนำก่อนเริ่มใช้ทุกครั้ง และหากมีข้อสงสัยควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เริ่มใช้แผ่นแปะคุมกำเนิดวันไหน?
โดยทั่วไปสามารถเริ่มใช้ได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับคำแนะนำของแพทย์หรือเอกสารกำกับยา เช่น
- เริ่มใช้ในวันแรกของประจำเดือน เป็นวิธีที่นิยม เพราะสามารถเริ่มการคุมกำเนิดได้ทันทีตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
- เริ่มใช้ในช่วงอื่นของรอบเดือน
ในบางกรณีอาจต้องใช้วิธีคุมกำเนิดเพิ่มเติมในช่วงแรก เช่น ถุงยางอนามัย ตามคำแนะนำของเอกสารกำกับยา หรือคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์
แผ่นแปะคุมกำเนิดติดตรงไหนได้บ้าง?
ตำแหน่งที่นิยมใช้ ได้แก่
- ต้นแขนด้านนอก
- หน้าท้อง
- สะโพก
- แผ่นหลังส่วนบน
บริเวณที่เลือกติดควรมีลักษณะดังนี้
- ผิวหนังสะอาด
- แห้ง
- ไม่มีแผล
- ไม่มีผื่น
- ไม่มีการระคายเคือง
ควรหลีกเลี่ยง
- เต้านม
- บริเวณที่มีการเสียดสีมาก
- จุดที่เสื้อผ้ารัดแน่น
- ผิวที่ทาครีมหรือโลชั่นก่อนติดแผ่น
การเปลี่ยนตำแหน่งติดในแต่ละสัปดาห์อาจช่วยลดการระคายเคืองของผิวหนังได้
ต้องเปลี่ยนแผ่นเมื่อไร?
หลักการใช้งานโดยทั่วไปคือ
- สัปดาห์ที่ 1 ติดแผ่นที่ 1
- สัปดาห์ที่ 2 เปลี่ยนเป็นแผ่นใหม่
- สัปดาห์ที่ 3 เปลี่ยนเป็นแผ่นใหม่
- สัปดาห์ที่ 4 เว้นไม่ติดแผ่น
หลังจากครบสัปดาห์ที่ 4 ให้เริ่มรอบใหม่ตามกำหนดเดิม แม้ว่าประจำเดือนจะยังไม่หมดก็ตาม ทั้งนี้ให้ยึดตามคำแนะนำของเอกสารกำกับยาที่ใช้อยู่
หากแผ่นแปะหลุด ต้องทำอย่างไร?
หากแผ่นแปะหลุด ควรตรวจสอบระยะเวลาที่หลุด และปฏิบัติตามคำแนะนำในเอกสารกำกับยาของผลิตภัณฑ์ เนื่องจากแนวทางอาจแตกต่างกันตามระยะเวลาที่แผ่นหลุดและช่วงของรอบการใช้
โดยทั่วไป
- หากแผ่นหลุดเพียงช่วงสั้น ๆ และยังติดกลับได้ตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์ อาจสามารถใช้งานต่อได้
- หากหลุดนานหรือไม่สามารถติดกลับได้ ควรเปลี่ยนแผ่นใหม่และพิจารณาใช้วิธีคุมกำเนิดเพิ่มเติมตามคำแนะนำของเอกสารกำกับยาหรือบุคลากรทางการแพทย์
หากไม่แน่ใจ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ทันที
หากลืมเปลี่ยนแผ่น ต้องทำอย่างไร?
การลืมเปลี่ยนแผ่นอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพในการคุมกำเนิด แนวทางการปฏิบัติขึ้นอยู่กับ
- ลืมในสัปดาห์ที่เท่าไร
- ลืมกี่วัน
- มีเพศสัมพันธ์ในช่วงดังกล่าวหรือไม่
ดังนั้นจึงควรตรวจสอบเอกสารกำกับยาของผลิตภัณฑ์ที่ใช้ หรือปรึกษาเภสัชกรเพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสม และอาจจำเป็นต้องใช้วิธีคุมกำเนิดเพิ่มเติมในบางกรณี
ข้อดีของแผ่นแปะคุมกำเนิด
แผ่นแปะคุมกำเนิดเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของการคุมกำเนิดแบบฮอร์โมน โดยมีข้อดีที่หลายคนให้ความสนใจ ได้แก่
1. ไม่ต้องรับประทานยาทุกวัน
เหมาะสำหรับผู้ที่มักลืมรับประทานยาคุมชนิดเม็ด เพราะเปลี่ยนแผ่นเพียงสัปดาห์ละครั้ง
2. ใช้งานสะดวก
เมื่อแปะถูกตำแหน่งแล้ว สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ รวมถึงอาบน้ำหรือทำกิจกรรมต่าง ๆ ตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
3. ฮอร์โมนถูกดูดซึมผ่านผิวหนัง
เป็นการปล่อยฮอร์โมนอย่างต่อเนื่องผ่านผิวหนังเข้าสู่กระแสเลือด โดยไม่ต้องรับประทานยา
4. ประสิทธิภาพสูงเมื่อใช้อย่างถูกต้อง
หากใช้งานตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด แผ่นแปะคุมกำเนิดเป็นวิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพสูง อย่างไรก็ตาม ประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับการใช้อย่างสม่ำเสมอและถูกวิธี
5. เหมาะกับผู้ที่ต้องการทางเลือกนอกเหนือจากยาคุมเม็ด
สำหรับบางคนที่ไม่สะดวกใช้ยาคุมชนิดเม็ด แผ่นแปะคุมกำเนิดอาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง ทั้งนี้ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อประเมินความเหมาะสมก่อนเลือกใช้
ใครบ้างที่อาจไม่เหมาะกับการใช้แผ่นแปะคุมกำเนิด?
การเลือกใช้แผ่นแปะคุมกำเนิดควรได้รับการประเมินจากแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงบางประการ เช่น
- ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์
- ผู้ที่สงสัยว่าตั้งครรภ์
- ผู้ที่มีประวัติลิ่มเลือดอุดตัน
- ผู้ที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจหรือโรคหลอดเลือดสมอง
- ผู้ที่มีโรคตับรุนแรง
- ผู้ที่เป็นมะเร็งที่ไวต่อฮอร์โมนบางชนิด
- ผู้ที่สูบบุหรี่และมีอายุมากกว่า 35 ปี โดยเฉพาะหากสูบบุหรี่จำนวนมาก
การประเมินความเหมาะสมควรเป็นรายบุคคล จึงไม่ควรเริ่มใช้โดยไม่ได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์
ข้อควรรู้ก่อนเลือกใช้
ก่อนเริ่มใช้แผ่นแปะคุมกำเนิด ควรตรวจสอบข้อมูลต่อไปนี้
- อ่านเอกสารกำกับยาอย่างละเอียด
- แจ้งโรคประจำตัวและยาที่ใช้อยู่ให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบ
- ใช้ตามวิธีที่ระบุในเอกสารกำกับยา
- เปลี่ยนแผ่นตรงตามกำหนด
- หากลืมเปลี่ยนแผ่นหรือแผ่นหลุด ให้ตรวจสอบคำแนะนำของผลิตภัณฑ์หรือปรึกษาเภสัชกร
- หากมีอาการผิดปกติ ควรหยุดใช้และพบแพทย์
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ในกลุ่มแผ่นแปะคุมกำเนิด เช่น EVRA® ซึ่งมีรายละเอียดการใช้และข้อควรระวังระบุไว้ในเอกสารกำกับยา ผู้ใช้ควรศึกษาข้อมูลก่อนใช้งานทุกครั้ง
เภสัชกรแนะนำ
หลายคนสนใจแผ่นแปะคุมกำเนิดเพราะสะดวกกว่า ไม่ต้องรับประทานยาทุกวัน แต่ความสะดวกไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับทุกคน
ก่อนเลือกใช้ ควรพิจารณา
- ประวัติสุขภาพ
- โรคประจำตัว
- ยาที่กำลังรับประทาน
- ความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือด
- ความสามารถในการเปลี่ยนแผ่นตรงเวลา
หากไม่แน่ใจว่าตนเองเหมาะกับแผ่นแปะคุมกำเนิดหรือไม่ การปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มใช้ จะช่วยให้เลือกวิธีคุมกำเนิดได้เหมาะสมและปลอดภัยมากขึ้น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
แผ่นแปะคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพดีหรือไม่?
หากใช้อย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ แผ่นแปะคุมกำเนิดเป็นวิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพสูง อย่างไรก็ตาม การใช้งานผิดวิธี เช่น ลืมเปลี่ยนแผ่นหรือแผ่นหลุดเป็นเวลานาน อาจลดประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดได้
สามารถอาบน้ำหรือว่ายน้ำได้หรือไม่?
โดยทั่วไปสามารถอาบน้ำ ว่ายน้ำ หรือออกกำลังกายได้ตามปกติ หากแผ่นแปะติดแนบสนิทกับผิวหนัง แต่ควรตรวจสอบว่าแผ่นยังติดอยู่หลังทำกิจกรรมทุกครั้ง
สามารถติดบริเวณเต้านมได้หรือไม่?
ไม่ควรติดแผ่นแปะบริเวณเต้านม ควรเลือกตำแหน่งที่ระบุไว้ในเอกสารกำกับยา เช่น ต้นแขน หน้าท้อง สะโพก หรือแผ่นหลังส่วนบน
แผ่นแปะคุมกำเนิดป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้หรือไม่?
ไม่ได้ แผ่นแปะคุมกำเนิดช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ แต่ไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ จึงควรใช้ถุงยางอนามัยหากต้องการลดความเสี่ยงของโรคเหล่านี้

แผ่นแปะคุมกำเนิดเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของการคุมกำเนิดแบบฮอร์โมนที่ใช้งานสะดวก โดยเปลี่ยนแผ่นเพียงสัปดาห์ละครั้งตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์ เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่สะดวกรับประทานยาคุมกำเนิดทุกวัน
อย่างไรก็ตาม ก่อนเลือกใช้ ควรศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับวิธีใช้ ข้อดี ข้อเสีย ผลข้างเคียง และข้อควรระวัง รวมถึงประเมินความเหมาะสมกับสุขภาพของตนเองร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกร
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ในกลุ่มแผ่นแปะคุมกำเนิด เช่น EVRA® ซึ่งเป็นตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ในกลุ่มนี้ การเลือกใช้ควรอ้างอิงเอกสารกำกับยาและคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ ไม่ควรเลือกใช้จากคำบอกเล่าหรือรีวิวเพียงอย่างเดียว
หากใช้อย่างถูกต้องและต่อเนื่อง แผ่นแปะคุมกำเนิดสามารถเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการวางแผนครอบครัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ยารักษาโรคเริมที่อวัยวะเพศทั้งผู้หญิงและผู้ชาย ผลข้างเคียง
- ทำความรู้จัก Acyclovir (อะไซโคลเวียร์) ต้านเชื้อไวรัสเริม
- แผ่นแปะยาคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพกี่เปอร์เซ็นต์? ป้องกันการตั้งครรภ์ได้จริงแค่ไหน
- แผ่นแปะยาคุมเหมาะกับใครที่สุด? (7 ลักษณะที่ควรพิจารณา)
- แผ่นแปะยาคุมมีผลข้างเคียงเมื่อต้องใช้ร่วมกับยาอื่นไหม
- แผ่นแปะคุมกำเนิด ดีไหม? เหมาะกับใคร และต่างจากยาคุมเม็ดอย่างไร
- แผ่นแปะคุมกำเนิด ราคาเท่าไร? พร้อมปัจจัยที่ควรรู้ก่อนเลือกซื้อ
References
- World Health Organization (WHO). Family Planning: Contraception.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use.
- Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare (FSRH). Combined Hormonal Contraception Guideline.
- เอกสารกำกับยาของผลิตภัณฑ์แผ่นแปะคุมกำเนิด EVRA® (ใช้เป็นข้อมูลตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ในกลุ่ม)
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ
หมายเหตุสำคัญ
ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับแผ่นแปะคุมกำเนิดเท่านั้น ไม่สามารถใช้ทดแทนการวินิจฉัยหรือการรักษาโดยแพทย์ได้ การเลือกใช้วิธีคุมกำเนิดควรได้รับการประเมินจากแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อให้เหมาะสมกับภาวะสุขภาพและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล
การกล่าวถึง EVRA® ในบทความนี้เป็น ตัวอย่างของผลิตภัณฑ์ในกลุ่มแผ่นแปะคุมกำเนิด เพื่อประกอบการอธิบายข้อมูลทางวิชาการ มิใช่การโฆษณาหรือการแนะนำให้ใช้ผลิตภัณฑ์ยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่ง
เรียบเรียงโดยwww.chulalakpharmacy.com
Tags
แผ่นแปะคุมกำเนิด, แผ่นแปะคุมกำเนิด คืออะไร, วิธีใช้แผ่นแปะคุมกำเนิด, แผ่นแปะคุมกำเนิด ดีไหม, แผ่นแปะคุมกำเนิด ข้อดี, แผ่นแปะคุมกำเนิด ข้อเสีย, แผ่นแปะคุมกำเนิด ผลข้างเคียง, แผ่นแปะคุมกำเนิด ติดตรงไหน, ลืมเปลี่ยนแผ่นแปะคุมกำเนิด, ยาคุมแบบแปะ, EVRA, EVRA ตัวอย่างผลิตภัณฑ์แผ่นแปะคุมกำเนิด, การคุมกำเนิด, คุมกำเนิดแบบฮอร์โมน









