Imiquimod 5% รักษาหูดหงอนไก่อย่างไร? ใช้กี่ครั้งต่อสัปดาห์
Imiquimod 5% ใช้รักษาหูดหงอนไก่อย่างไร? ทาสัปดาห์ละกี่ครั้ง ทาก่อนนอนกี่ชั่วโมง ใช้ได้นานแค่ไหน อาการแดง แสบ ลอกปกติหรือไม่ และเมื่อไรควรหยุดยา
เมื่อได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นหูดหงอนไก่ หลายคนมักคิดว่าการรักษาต้องจี้ เลเซอร์ หรือทำหัตถการเท่านั้น แต่หูดหงอนไก่บางตำแหน่งสามารถใช้ยาทาเองได้ หนึ่งในยาที่ใช้กันคือ Imiquimod 5% cream คำถามที่พบบ่อยคือ “ยานี้ฆ่าเชื้อ HPV โดยตรงหรือไม่?” “ต้องทาทุกวันหรือเปล่า?” และ “ถ้าทาแล้วแสบแดง แสดงว่าแพ้ยาหรือยากำลังออกฤทธิ์?”
คำตอบคือ Imiquimod ไม่ได้ออกฤทธิ์เหมือนยาฆ่าเชื้อไวรัสโดยตรง แต่เป็นยา immune response modifier ที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันบริเวณที่ทาให้ตอบสนองต่อรอยโรคจาก HPV มากขึ้น CDC – Human Papillomavirus (HPV) Infection: Anogenital Warts แนะนำ Imiquimod 5% เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่ผู้ป่วยสามารถใช้เองสำหรับ external anogenital warts ในตำแหน่งที่เหมาะสม โดยใช้ก่อนนอนสัปดาห์ละ 3 ครั้ง และใช้ได้นานสูงสุดประมาณ 16 สัปดาห์
Imiquimod 5% ทำงานอย่างไร?
Imiquimod เป็นยาที่ช่วยกระตุ้นการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันเฉพาะที่ CDC อธิบายว่าเป็น topical immune enhancer ที่ช่วยกระตุ้นการสร้าง cytokines รวมถึง interferon และสารสื่อภูมิคุ้มกันอื่น ๆ ดังนั้นจึงต่างจากยาที่ทำลายเนื้อหูดโดยตรง เป้าหมายคือทำให้ระบบภูมิคุ้มกันบริเวณนั้นช่วยจัดการกับเซลล์ที่ติดเชื้อ HPV และทำให้รอยโรคค่อย ๆ ลดลง
อย่างไรก็ตาม ควรเข้าใจว่าการที่หูดหายไม่ได้แปลว่า HPV ถูกกำจัดออกจากร่างกายทั้งหมดทันที CDC ระบุว่าการรักษาหูดช่วยกำจัดรอยโรคและลดอาการ แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าการรักษาจะกำจัด HPV infectivity ได้ทั้งหมด
Imiquimod 5% ใช้สัปดาห์ละกี่ครั้ง?
สำหรับ Imiquimod 5% cream แนวทาง CDC คือ ทาก่อนนอน 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ไม่ใช่ทาทุกคืน สามารถกำหนดวันให้จำง่าย เช่น จันทร์–พุธ–ศุกร์ หรืออังคาร–พฤหัสบดี–เสาร์ โดยพยายามเว้นวันระหว่างการทา CDC ระบุให้ใช้วันละครั้งก่อนนอน 3 ครั้งต่อสัปดาห์ และใช้ต่อได้สูงสุดประมาณ 16 สัปดาห์
ทาแล้วต้องล้างออกหรือไม่?
ต้องล้างออก หลังทายาแล้วควรปล่อยยาไว้ประมาณ 6–10 ชั่วโมง จากนั้นล้างบริเวณที่ทาด้วยสบู่อ่อนและน้ำ จึงเหมาะกับการทาก่อนนอนแล้วล้างออกในตอนเช้า CDC ระบุว่า Imiquimod 5% ควรล้างออกด้วยสบู่และน้ำหลังทิ้งยาไว้ประมาณ 6–10 ชั่วโมง
ไม่ควรคิดว่า “ยิ่งทิ้งไว้นานยิ่งได้ผลดี” เพราะการสัมผัสยานานเกินไปอาจเพิ่มการระคายเคืองโดยไม่จำเป็น
ต้องทาหนา ๆ ให้คลุมทั้งหมดหรือไม่?
ไม่จำเป็นต้องทาหนา ควรใช้ปริมาณพอเหมาะเป็นชั้นบาง ๆ บนรอยโรคที่ได้รับการระบุว่าเป็นหูด การใช้ยามากขึ้นไม่ได้หมายความว่าจะหายเร็วขึ้น และอาจเพิ่มการอักเสบของผิว
จุดสำคัญก่อนเริ่มใช้คือควรแน่ใจว่าตำแหน่งไหนคือหูดที่ต้องทา เพราะหูดบริเวณอวัยวะเพศอาจมีหลายตำแหน่ง และรอยโรคบางชนิดหน้าตาคล้ายหูดแต่ไม่ใช่ HPV CDC ระบุว่าการวินิจฉัยหูดหงอนไก่มักอาศัยการตรวจด้วยตา แต่หากรอยโรคมีลักษณะผิดปกติ เช่น สีผิดปกติ แข็ง ติดแน่น เลือดออก หรือเป็นแผล อาจต้องพิจารณา biopsy
ต้องใช้กี่สัปดาห์หูดถึงจะหาย?
การตอบสนองแตกต่างกันมากในแต่ละคน บางคนเห็นหูดเริ่มเล็กลงในช่วงหลายสัปดาห์แรก ขณะที่บางคนต้องใช้เวลาหลายเดือน แนวทาง CDC อนุญาตให้ใช้ Imiquimod 5% ได้จนหูดหาย หรือสูงสุดประมาณ 16 สัปดาห์ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องใช้ครบ 16 สัปดาห์ หากหูดหายก่อนสามารถหยุดตามคำแนะนำของผู้รักษา
ในทางกลับกัน หากใช้มาระยะหนึ่งแล้วรอยโรคไม่ตอบสนองเลย หรือกลับโตขึ้น ควรกลับไปตรวจ ไม่ควรทาต่อโดยไม่ประเมิน
ทาแล้วแดง แสบ คัน เป็นเรื่องปกติหรือไม่?
เกิดได้ เพราะ Imiquimod กระตุ้นภูมิคุ้มกันเฉพาะที่ CDC ระบุว่าปฏิกิริยาบริเวณที่ทาที่พบได้ ได้แก่ แดง ระคายเคือง ผิวแข็งหรือนูน แผลถลอกหรือ erosion แผลตื้น ตุ่มน้ำ และอาจมีสีผิวจางลงหลังการรักษาได้ในบางราย
ดังนั้น การแดงเล็กน้อยไม่ได้แปลว่าแพ้ยาเสมอไป แต่ต้องแยกระหว่างการอักเสบระดับที่ยอมรับได้กับการระคายเคืองที่รุนแรงเกินไป
เมื่อไรควรพักยาหรือพบแพทย์?
หากบริเวณที่ทาบวมมาก แสบมาก มีแผลเปิดมาก เลือดออก ปวดจนรบกวนชีวิตประจำวัน หรือมีการอักเสบรุนแรง ควรหยุดหรือพักการรักษาตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์ และให้ประเมินใหม่
การฝืนทาต่อเพราะคิดว่า “ยิ่งแสบยิ่งฆ่าหูด” ไม่ใช่หลักการที่ถูกต้อง
หูดอยู่ด้านในช่องคลอด ทวาร หรือปากมดลูก ใช้เองได้ไหม?
ไม่ควรใช้แนวทางเดียวกับ external warts เพราะ CDC แยกการรักษาหูดภายนอกออกจากหูดที่อยู่ในช่องคลอด ปากมดลูก ภายในทวารหนัก และบริเวณ urethral meatus ตำแหน่งเหล่านี้มีแนวทางการรักษาเฉพาะ และบางตำแหน่งควรได้รับการดูแลโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ดังนั้น ก่อนใช้ Imiquimod ควรแน่ใจว่ารอยโรคเป็น external anogenital wart ที่เหมาะกับการใช้ยานี้
ใช้ Imiquimod แล้วมีเพศสัมพันธ์ได้ไหม?
ควรระวัง ครีม Imiquimod ที่ยังอยู่บนผิวอาจทำให้ผิวของคู่สัมผัสระคายเคือง และ CDC ระบุว่ายานี้อาจทำให้ถุงยางและ vaginal diaphragm อ่อนตัวลง ดังนั้นควรหลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงที่ครีมยังอยู่บนผิว
นอกจากนี้ แม้หูดจะกำลังรักษาอยู่ ก็ยังสามารถแพร่ HPV ได้
หูดหายแล้วจะกลับมาอีกไหม?
กลับมาได้ เพราะการรักษากำจัดรอยโรคที่มองเห็น แต่ไม่ได้รับประกันว่าเชื้อ HPV ในเนื้อเยื่อจะหายไปทันที CDC ระบุว่าหูดสามารถกลับเป็นซ้ำหลังรักษา โดยเฉพาะในช่วงไม่กี่เดือนแรกหลังการรักษา
ดังนั้น หากหูดหายแล้วแต่กลับขึ้นใหม่ ไม่ได้หมายความว่ายาที่ใช้ผิดเสมอไป
จำเป็นต้องตรวจ HPV เพื่อยืนยันหูดหรือไม่?
โดยทั่วไปไม่จำเป็น CDC ระบุว่า HPV testing ไม่แนะนำสำหรับการวินิจฉัย anogenital warts เพราะผลตรวจไม่ได้ช่วยยืนยันหูดและไม่ได้เปลี่ยนแนวทางการรักษา การวินิจฉัยส่วนใหญ่อาศัยลักษณะของรอยโรค
หากไม่แน่ใจ รอยโรคมีลักษณะผิดปกติ หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา อาจต้องพิจารณา biopsy
ถ้าใช้ครบ 16 สัปดาห์แล้วยังไม่หายทำอย่างไร?
ควรหยุดการรักษาแบบเดิมและกลับไปประเมิน เหตุผลอาจเป็นได้หลายอย่าง เช่น รอยโรคไม่ใช่หูดหงอนไก่ ตำแหน่งไม่เหมาะกับ Imiquimod หูดมีขนาดหรือจำนวนมาก ภูมิคุ้มกันของผู้ป่วยมีปัญหา หรืออาจต้องใช้วิธีรักษาอื่น เช่น cryotherapy หรือ surgical removal
CDC ระบุว่าไม่มีวิธีใดวิธีหนึ่งที่ดีที่สุดสำหรับผู้ป่วยทุกคน การเลือกวิธีรักษาต้องพิจารณาจำนวน ขนาด ตำแหน่ง ความสะดวก ผลข้างเคียง และความต้องการของผู้ป่วย
สรุป
Imiquimod 5% เป็นยาทาที่ใช้รักษาหูดหงอนไก่ภายนอกบางตำแหน่ง โดยกระตุ้นภูมิคุ้มกันเฉพาะที่ วิธีใช้มาตรฐานตาม CDC คือ ทาก่อนนอน 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ทิ้งไว้ประมาณ 6–10 ชั่วโมง แล้วล้างออก และใช้ต่อจนหูดหายหรือสูงสุดประมาณ 16 สัปดาห์
ระหว่างใช้สามารถมีอาการแดง แสบ ระคายเคือง หรือผิวถลอกได้ แต่ถ้าอักเสบรุนแรง มีแผลมาก ปวดมาก หรือรอยโรคไม่ดีขึ้น ควรกลับไปประเมิน
สิ่งสำคัญคือไม่ควรนำ Imiquimod ไปทารอยโรคทุกชนิดที่คิดว่าเป็นหูด เพราะโรคอื่นบางชนิดสามารถมีหน้าตาคล้ายหูดหงอนไก่ได้
หมายเหตุสำคัญ
บทความนี้ใช้เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ควรใช้ Imiquimod กับรอยโรคที่ยังไม่ได้รับการประเมินว่าเป็นหูดหงอนไก่ โดยเฉพาะรอยโรคที่มีเลือดออก เป็นแผล สีผิดปกติ แข็ง หรือติดแน่นกับเนื้อเยื่อ
หากตั้งครรภ์ วางแผนตั้งครรภ์ มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือมีหูดอยู่ภายในช่องคลอด ปากมดลูก ท่อปัสสาวะ หรือภายในทวาร ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
References
No results found.
ยังไม่มีบัญชี