กลากในเด็กมีอาการอย่างไร? เมื่อไรไม่ควรซื้อยาทาใช้เอง
กลากในเด็กมักเป็นผื่นวงขอบแดงมีขุยและคัน แต่ถ้าขึ้นหนังศีรษะ ผมร่วง มีหนอง ลามกว้าง หรือทายาแล้วไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์และไม่ควรใช้ครีมสเตียรอยด์เอง
ถ้าลูกมีผื่นเป็นวง ขอบแดง มีขุย คัน และวงค่อย ๆ ขยายออก หนึ่งในสาเหตุที่ควรนึกถึงคือ กลาก หรือ Ringworm / Tinea
แม้ชื่อภาษาอังกฤษจะมีคำว่า worm แต่โรคนี้ ไม่ได้เกิดจากพยาธิ แต่เกิดจากเชื้อราในกลุ่ม Dermatophytes
CDC – Symptoms of Ringworm ระบุว่ารอยโรคกลากบนผิวหนังแบบคลาสสิกมักเป็นผื่นวง ขอบนูนและมีขุย โดยตรงกลางอาจดูจางหรือมีขุย และลักษณะสีสามารถแตกต่างกันตามสีผิวของเด็ก
คำตอบสั้น ๆ สำหรับผู้ปกครองคือ กลากที่ผิวหนังตำแหน่งเล็ก ๆ และลักษณะชัดเจนบางกรณีสามารถใช้ยาฆ่าเชื้อราทาภายนอกได้ แต่ถ้าขึ้นหนังศีรษะ มีผมร่วง มีตุ่มหนอง ลามกว้าง รักษาแล้วไม่ดีขึ้น หรือไม่แน่ใจว่าเป็นกลากจริง ไม่ควรซื้อยาทาใช้ต่อเอง
โดยเฉพาะ กลากที่หนังศีรษะ หรือ Tinea Capitis มักต้องใช้ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทานตามใบสั่งแพทย์ เพราะครีมทาภายนอกเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรักษาการติดเชื้อในเส้นผมและรูขุมขนได้
กลากในเด็กหน้าตาเป็นอย่างไร?
เมื่อเกิดบนผิวหนังลำตัว แขน หรือขา มักมีลักษณะเป็น ผื่นกลมหรือรูปวง ขอบแดงหรือนูน มีขุยบริเวณขอบ ตรงกลางอาจดูจางกว่า และมักมีอาการคัน
American Academy of Dermatology – Ringworm: Signs and Symptoms ระบุว่า ringworm บริเวณผิวหนังมักเป็น roundish patches ที่มี raised, scaly border และลักษณะสีอาจเป็นแดง ชมพู เทา น้ำตาล หรือสีอื่นตามสีผิว
ดังนั้น ในเด็กผิวเข้ม กลากอาจไม่ได้เป็น “วงแดง” ชัดเจนแบบภาพในอินเทอร์เน็ตเสมอไป
กลากติดกันได้ไหม?
ได้
Dermatophytes สามารถแพร่ผ่านการสัมผัสผิวกับผู้ติดเชื้อ สัตว์เลี้ยง ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้า หวี หมวก ของเล่น หรือสิ่งของบางชนิด
โดยเฉพาะ tinea capitis ในเด็กสามารถแพร่ในครอบครัวหรือโรงเรียนได้ง่าย
AAD ระบุว่ากลากหนังศีรษะพบได้บ่อยในเด็ก และการใช้หมวก หวี หรืออุปกรณ์ผมร่วมกันสามารถเพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อได้
กลากในเด็กใช้ยาทาได้หรือไม่?
หากเป็น Tinea corporis ที่ผิวหนัง ขนาดไม่กว้างและไม่มีภาวะแทรกซ้อน ยาต้านเชื้อราภายนอกสามารถใช้ได้ในหลายกรณี
AAD ระบุว่า ringworm บนผิวหนังมักตอบสนองต่อ antifungal cream หรือ ointment และยาหลายชนิดมีข้อมูลการใช้ในเด็ก โดยต้องพิจารณาอายุและฉลากของผลิตภัณฑ์จริง
CDC ระบุว่ากลากผิวหนังโดยทั่วไปสามารถรักษาด้วย topical antifungal โดยระยะเวลาขึ้นอยู่กับชนิดยาและตำแหน่งของโรค ซึ่งมักต้องใช้ต่อเนื่องตามฉลาก แม้ผื่นเริ่มดีขึ้นก่อน
แต่การที่ “ยาทาได้” ไม่ได้หมายความว่าครีมทาผื่นทุกชนิดใช้ได้
ทำไมไม่ควรซื้อครีมสเตียรอยด์มาทา?
เพราะ steroid ไม่ได้ฆ่าเชื้อรา แต่กด inflammation
จึงทำให้แดงลด คันลด และผื่นดูดีขึ้น จนผู้ปกครองคิดว่าใช้ถูกยา แต่เชื้ออาจยังขยายต่อ
CDC – Clinical Overview of Ringworm ระบุชัดว่า corticosteroid cream สามารถทำให้ ringworm แย่ลง และการใช้ steroid กับผื่นเชื้อราสามารถทำให้การติดเชื้อรุนแรงขึ้น รวมถึงเปลี่ยนลักษณะของผื่นจนวินิจฉัยได้ยากขึ้น
ภาวะนี้เรียกว่า Tinea Incognito หรือ Steroid-modified Tinea
ดังนั้น ยาที่ผู้ปกครองบอกว่า “ทาแล้วหายแดงเร็วมาก แต่พอหยุดผื่นกลับมาใหญ่กว่าเดิม” ควรทำให้นึกถึงการใช้ steroid ที่ไม่เหมาะสม
ครีมผสมที่มีทั้งยาฆ่าเชื้อรากับสเตียรอยด์ใช้ได้ไหม?
ไม่ควรซื้อมาใช้เป็น routine กับผื่นเด็กที่ยังไม่แน่ใจ diagnosis
ครีมผสมบางชนิดทำให้อาการคันดีขึ้นเร็วเพราะ steroid แต่ผลที่ดูดีขึ้นอาจทำให้รักษาผิดเป็นเวลานาน
CDC จึงแนะนำให้หลีกเลี่ยง corticosteroid cream กับ ringworm หรือผื่นที่ยังสงสัยเชื้อรา หากยังไม่ได้รับการวินิจฉัยอย่างเหมาะสม
โดยเฉพาะผิวเด็กที่บางกว่าผู้ใหญ่ การใช้ potent steroid ไม่เหมาะสมยังเพิ่มความเสี่ยงผลข้างเคียงจาก steroid เองอีกด้วย
ถ้ากลากขึ้นหนังศีรษะ ใช้ครีมทาได้ไหม?
ไม่พอ
Tinea capitis เป็นหนึ่งในสถานการณ์สำคัญที่ผู้ปกครองไม่ควรซื้อครีมทารักษาเอง
กลากหนังศีรษะเกี่ยวข้องกับเส้นผมและรูขุมขน จึงมักต้องใช้ prescription oral antifungal ไม่ใช่อาศัยครีม โลชั่น หรือผงทาภายนอกเพียงอย่างเดียว
AAD – Ringworm: Diagnosis and Treatment ระบุว่า ringworm บางตำแหน่ง เช่น หนังศีรษะ จำเป็นต้องใช้ prescription antifungal medicine และอาจใช้ antifungal shampoo ร่วมเพื่อลดการแพร่เชื้อ แต่ shampoo เพียงอย่างเดียวไม่สามารถรักษา tinea capitis ได้
กลากหนังศีรษะมีอาการอย่างไร?
อาจเห็น ผมร่วงเป็นหย่อม ขุยบนหนังศีรษะ เส้นผมหัก จุดดำจากเส้นผมหักติดผิว คันมาก หรือบางรายเกิด ตุ่มหนองและก้อนนูนอักเสบนิ่มที่เรียกว่า Kerion
AAD ระบุว่า scalp ringworm สามารถทำให้เกิด scaly bald patches, black dots, crusting, pus และก้อนอักเสบได้
ถ้ามีลักษณะเหล่านี้ควรพบแพทย์ ไม่ควรทดลองเปลี่ยนแชมพูไปเรื่อย ๆ
เมื่อไรไม่ควรซื้อยาทาใช้เอง?
ควรพาเด็กไปประเมินหากผื่นอยู่ที่หนังศีรษะ เพราะมักต้องใช้ oral antifungal หรือมีอาการดังต่อไปนี้
นอกจากนี้ ถ้าผื่นมีลักษณะรุนแรงผิดปกติ ลามกว้าง หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษามาตรฐาน ควรได้รับการประเมินและอาจต้องตรวจยืนยันเชื้อ เพราะปัจจุบันมี dermatophyte บางสายพันธุ์ที่รักษายากขึ้น
ถ้าผื่นเป็นวง แต่ไม่แน่ใจว่าเป็นกลาก ควรทำอย่างไร?
ผื่นวงไม่ได้เท่ากับ fungal infection ทุกกรณี
โรคอื่นสามารถเลียนแบบกลากได้ เช่น eczema, pityriasis rosea, psoriasis หรือ dermatitis ชนิดอื่น
แพทย์หรือเภสัชกรสามารถช่วยประเมิน morphology
ถ้ายังไม่ชัด สามารถใช้ KOH examination โดยขูดสะเก็ดผิวไปตรวจหาเชื้อรา
AAD ระบุว่าแพทย์อาจ scrape ผิว หนังศีรษะ หรือเส้นผมเพื่อตรวจภายใต้กล้องจุลทรรศน์และช่วยยืนยัน fungal infection
ดังนั้น ถ้า diagnosis ยังไม่แน่ชัด การตรวจให้ถูกก่อนเปลี่ยนยาหรือเพิ่ม steroid มักมีประโยชน์กว่าการลองครีมหลายชนิดต่อเนื่องกัน
ถ้าเป็นผื่นวงเล็ก ๆ ที่แขน ใช้ยาแล้วต้องทานานแค่ไหน?
ขึ้นกับชนิดของ antifungal
โดยทั่วไป topical treatment สำหรับ ringworm ที่ผิวหนังต้องใช้ต่อเนื่องตามระยะที่ระบุในฉลากหรือคำแนะนำของผู้รักษา ซึ่งหลายสูตรใช้เป็นเวลาหลายสัปดาห์
AAD – Ringworm Self-care ย้ำว่า แม้ผื่นจะดูดีขึ้นหรืออาการหายเร็ว ก็ควรใช้ antifungal ให้นานตามที่แนะนำ เพราะการหยุดก่อนเวลาสามารถทำให้ infection ไม่หายและกลับมาอีกได้
ดังนั้น ผื่นจางลงใน 5 วัน ไม่ได้หมายความว่าควรหยุดยาในวันที่ 5 เสมอไป
ต้องยึดระยะตามผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำของผู้รักษา
เด็กกลับไปโรงเรียนได้ไหม?
ขึ้นกับตำแหน่งและสถานการณ์
กลากสามารถติดต่อได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าเด็กทุกคนต้องหยุดเรียนจนผื่นหายสนิทหลายสัปดาห์
สิ่งสำคัญคือเริ่มการรักษาที่เหมาะสม ปกปิดรอยโรคเมื่อทำได้ ไม่แชร์ผ้าเช็ดตัว เสื้อผ้า หมวก หวี หรืออุปกรณ์กีฬา และทำตามนโยบายของโรงเรียนหรือศูนย์เด็ก
โดยเฉพาะ tinea capitis ควรประเมินคนใกล้ชิดและของใช้ร่วม เพราะสามารถแพร่ในครอบครัวและโรงเรียนได้
ต้องตรวจสัตว์เลี้ยงไหม?
ถ้าเด็กเป็นกลากซ้ำหรือมีประวัติสัมผัสแมวหรือสุนัขที่มี ขนร่วง ผิวเป็นวง หรือผื่นผิดปกติ ควรพิจารณาให้สัตวแพทย์ตรวจ
เพราะ dermatophytes บางชนิดแพร่จากสัตว์มาสู่เด็กได้
การรักษาเฉพาะเด็กแต่ปล่อยแหล่งเชื้อไว้สามารถทำให้กลับเป็นซ้ำ
สรุป
กลากในเด็กมักมีลักษณะ ผื่นวง ขอบนูนมีขุย คัน และค่อย ๆ ขยาย และเกิดจาก dermatophyte ไม่ใช่พยาธิ
หากเป็นกลากที่ผิวหนังบริเวณเล็ก ๆ และลักษณะชัดเจน ยาต้านเชื้อราภายนอกสามารถช่วยได้ในหลายกรณี และยาหลายชนิดมีข้อมูลการใช้ในเด็ก โดยต้องเลือกให้เหมาะกับอายุ ตำแหน่ง และผลิตภัณฑ์
แต่ไม่ควรซื้อยาทาใช้เองต่อหาก ขึ้นหนังศีรษะ มีผมร่วง มีตุ่มหนองหรือก้อนบวม ลามกว้าง ไม่ดีขึ้นหลังรักษา หรือไม่แน่ใจว่าเป็นกลากจริง
โดยเฉพาะ tinea capitis มักต้องใช้ยาต้านเชื้อราชนิดรับประทานตามใบสั่งแพทย์ เพราะครีมทาภายนอกเพียงอย่างเดียวไม่สามารถรักษาการติดเชื้อในเส้นผมและรูขุมขนได้
และหลักสำคัญอีกข้อคือ อย่าใช้ครีมสเตียรอยด์กับผื่นที่สงสัยกลากเอง เพราะอาจทำให้ผื่นดูดีขึ้นชั่วคราว แต่เชื้อกลับลามและวินิจฉัยยากขึ้น
หมายเหตุสำคัญ
การเลือกยาต้านเชื้อราในเด็กต้องพิจารณาอายุ ตำแหน่งผื่น และผลิตภัณฑ์ที่ใช้จริง ไม่ควรใช้ยาของผู้ใหญ่หรือครีมผสม steroid กับเด็กโดยไม่ตรวจฉลากและคำแนะนำ
หากเด็กมีไข้ ผื่นบวมแดงเจ็บมาก มีหนอง หรือมีอาการทรุด ควรได้รับการประเมินเพื่อแยก bacterial superinfection หรือโรคอื่นร่วมด้วย
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
References
No results found.
ยังไม่มีบัญชี