ฤดูฝนต้องระวังโรคอะไรบ้าง? โรคจากยุง น้ำ และทางเดินหายใจ
ฤดูฝนปี 2569 ต้องระวังไข้หวัดใหญ่ RSV โควิด ไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา ซิกา ฉี่หนู ไข้ดิน มือเท้าปาก และเชื้อราผิวหนัง พร้อมวิธีลดความเสี่ยงในช่วงฝนตกและน้ำท่วม
เมื่อเข้าสู่ฤดูฝน ปัญหาไม่ได้มีเพียง “เปียกฝนแล้วเป็นหวัด” เพราะอากาศชื้น น้ำขัง น้ำท่วม และการอยู่รวมกันในพื้นที่ปิด สามารถเพิ่มความเสี่ยงของโรคหลายกลุ่มพร้อมกัน
กรมควบคุมโรคประกาศคำเตือนสำหรับฤดูฝนประเทศไทย พ.ศ. 2569 โดยระบุว่าฤดูฝนของไทยโดยทั่วไปเริ่มตั้งแต่ประมาณกลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม และควรเฝ้าระวังโรคหลายกลุ่ม ได้แก่ โรคทางเดินหายใจ โรคจากการสัมผัสน้ำและดิน โรคที่มียุงลายเป็นพาหะ รวมถึงภัยสุขภาพอื่น
กรมควบคุมโรค: เตือนฤดูฝน เฝ้าระวัง 9 โรคติดต่อ 3 ภัยสุขภาพที่พบบ่อย
ถ้าจะจำให้ง่ายที่สุด ฤดูฝนควรระวัง 4 กลุ่มหลัก คือ ทางเดินหายใจ + ยุง + น้ำและดิน + ผิวหนังที่อับชื้น
1. โรคทางเดินหายใจ — ฝนตกไม่ได้ทำให้ติดไวรัสโดยตรง แต่สภาพแวดล้อมช่วยให้แพร่เชื้อง่าย
กรมควบคุมโรคปี 2569 ระบุโรคทางเดินหายใจที่ต้องเฝ้าระวังในฤดูฝน ได้แก่ ไข้หวัดใหญ่ ปอดอักเสบ RSV และ COVID-19
อาการที่พบร่วมกันได้ เช่น ไข้ ไอ เจ็บคอ น้ำมูก บางรายอาจมีเหนื่อย หอบ หรือหายใจลำบาก โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคประจำตัวควรเฝ้าระวังมากเป็นพิเศษ
เป็นหวัดเพราะตากฝนโดยตรงหรือไม่?
การเปียกฝนไม่ได้สร้างไวรัสขึ้นมาในร่างกาย แต่ช่วงฝนตกคนมักใช้เวลาร่วมกันในอาคาร ห้องแอร์ รถสาธารณะ หรือพื้นที่ปิดมากขึ้น จึงเพิ่มโอกาสสัมผัส respiratory droplets และสารคัดหลั่งจากผู้ป่วย
การป้องกันจึงยังคงเป็นการล้างมือ หลีกเลี่ยงใกล้ชิดผู้ป่วย สวมหน้ากากเมื่อเหมาะสม และหยุดพักเมื่อมีอาการป่วย
กรมควบคุมโรคยังแนะนำให้รับวัคซีนตามข้อบ่งชี้และคำแนะนำทางการแพทย์ด้วย
2. ไข้เลือดออกและโรคจากยุง — น้ำขังหลังฝนคือปัญหาสำคัญ
ฤดูฝนทำให้มีภาชนะและพื้นที่น้ำขังมากขึ้น
กรมควบคุมโรคระบุโรคที่มียุงลายเป็นพาหะที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่ ไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา หรือไข้ปวดข้อยุงลาย และ Zika
อาการอาจมีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ผื่น หรือปวดข้อ แต่ไม่สามารถใช้เพียงอาการเพื่อบอกว่าเป็นโรคใดแน่นอน
ไข้ลดแล้วแปลว่าไข้เลือดออกพ้นอันตรายไหม?
ไม่เสมอไป
ไข้เลือดออกเป็นโรคที่ต้องระวังช่วงไข้ลด เพราะผู้ป่วยบางรายเข้าสู่ critical phase ในช่วงดังกล่าว
หากมี ปวดท้องมาก อาเจียนต่อเนื่อง เลือดออก ซึม กระสับกระส่าย หรืออ่อนเพลียผิดปกติ ควรไปโรงพยาบาล
และหากสงสัยไข้เลือดออก ไม่ควรซื้อ NSAIDs เช่น ibuprofen หรือ aspirin มาใช้เอง เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
ป้องกันยุงในฤดูฝนอย่างไร?
กรมควบคุมโรคแนะนำมาตรการ “3 เก็บ ป้องกัน 3 โรค” ได้แก่
ร่วมกับการทายากันยุง นอนในมุ้ง และใส่เสื้อผ้าปกปิดผิว
สิ่งสำคัญคือยุงลายไม่ได้มีเฉพาะในพื้นที่ชนบท ภาชนะเล็ก ๆ รอบบ้าน คอนโด หรือร้านค้า ก็สามารถเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ได้
3. น้ำท่วมและดินเปียก — ระวังโรคฉี่หนูและไข้ดิน
กรมควบคุมโรคปี 2569 จัด Leptospirosis หรือโรคฉี่หนู และ Melioidosis หรือโรคไข้ดิน อยู่ในกลุ่มโรคที่ควรเฝ้าระวังจากการสัมผัสในฤดูฝน โดยเฉพาะการสัมผัสน้ำและดินที่ปนเปื้อน
ผู้ที่ต้องเดินลุยน้ำหรือย่ำโคลนมีความเสี่ยงมากขึ้น โดยเฉพาะหากมีแผลที่เท้า รอยถลอก หรือผิวหนังแตก
หลังลุยน้ำควรทำอะไร?
ถ้าหลีกเลี่ยงได้ ไม่ควรเดินลุยน้ำด้วยเท้าเปล่า
หากจำเป็นควรใส่รองเท้าบูท ปกปิดบาดแผล หลีกเลี่ยงแช่น้ำนาน และหลังสัมผัสน้ำหรือดินควรรีบอาบน้ำ ล้างเท้า และทำความสะอาดผิวทันที
กรมควบคุมโรคแนะนำหลักการเหล่านี้โดยตรงสำหรับช่วงฤดูฝนและน้ำท่วม
หากหลังลุยน้ำมี ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อรุนแรง ตาแดง หรืออาการผิดปกติ ควรแจ้งแพทย์ว่าเคยสัมผัสน้ำท่วมหรือโคลน
4. เชื้อราผิวหนัง — ความชื้นและเหงื่อทำให้ปัญหาง่ายขึ้น
ฤดูฝนทำให้เสื้อผ้า รองเท้า และซอกผิวแห้งช้าลง
สภาพอับชื้นและเหงื่อมากเป็นปัจจัยที่เอื้อต่อเชื้อราผิวหนังบางชนิด เช่น กลาก ฮ่องกงฟุต และเชื้อราบริเวณขาหนีบ
CDC ระบุว่า excessive sweating เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงของ ringworm และแนะนำให้รักษาผิวให้สะอาดและแห้ง เปลี่ยนถุงเท้าและชุดชั้นในทุกวัน และหลีกเลี่ยงการใช้ผ้าเช็ดตัวหรือของใช้ส่วนตัวร่วมกัน
เดินลุยน้ำแล้วเท้าเปื่อย เป็นเชื้อราเลยหรือไม่?
ไม่จำเป็น
ผิวหนังที่แช่น้ำนานสามารถเปื่อยและเกิด irritation ก่อนได้ แต่ผิวที่ชื้นและเสีย barrier อาจเอื้อต่อการติดเชื้อเพิ่มขึ้น
ดังนั้น สิ่งแรกหลังลุยน้ำคือ ล้างให้สะอาด + เช็ดให้แห้ง + เปลี่ยนถุงเท้า/รองเท้าที่เปียก
ไม่ควรทาครีม steroid ทันทีเพียงเพราะคัน
CDC ระบุชัดว่าไม่ควรใช้ steroid cream กับ ringworm หรือผื่นที่ยังสงสัยว่าเป็น ringworm เพราะอาจทำให้เชื้อรารุนแรงขึ้นและวินิจฉัยยากขึ้น
มือเท้าปากก็ต้องระวังในฤดูฝนไหม?
ต้องระวัง โดยเฉพาะเด็กเล็ก
กรมควบคุมโรคปี 2569 จัดโรคมือเท้าปากอยู่ในกลุ่มโรคติดต่อจากการสัมผัสที่ควรเฝ้าระวังในช่วงฤดูฝน
โรคติดต่อผ่านน้ำลาย น้ำมูก อุจจาระ และสิ่งของร่วมกัน จึงควรให้ความสำคัญกับการล้างมือ ทำความสะอาดของเล่น และพื้นผิวในศูนย์เด็กหรือโรงเรียน
ฝนตกหนักมีภัยสุขภาพอะไรนอกจากโรคติดเชื้อ?
ประกาศกรมควบคุมโรคปี 2569 ยังเตือนเรื่อง งูพิษกัด ฟ้าผ่า และเห็ดพิษ
โดยเฉพาะหลังฝนตกที่สัตว์อาจออกจากแหล่งหลบซ่อน และมีประชาชนเก็บเห็ดป่ามารับประทานมากขึ้น
จึงควรหลีกเลี่ยงพื้นที่รกชื้น เดินกลางคืนควรมีแสงสว่าง และไม่รับประทานเห็ดป่าที่ไม่สามารถยืนยันชนิดได้
ถ้ามีไข้ในฤดูฝน ซื้อยากินเองก่อนได้ไหม?
อาจใช้ยาลดไข้ที่เหมาะสมเพื่อบรรเทาอาการได้ในบางกรณี แต่ไม่ควรคิดว่า “ไข้หน้าฝน = ไข้หวัด” เสมอไป
เพราะ differential diagnosis มีทั้ง Influenza, COVID-19, Dengue, Leptospirosis, Melioidosis และโรคอื่น
ถ้ามี ไข้สูงต่อเนื่อง หอบ ซึม ปวดท้องรุนแรง อาเจียนมาก เลือดออก ปัสสาวะน้อย หรืออาการทรุด ควรได้รับการประเมิน ไม่ควรซื้อ antibiotic ใช้เอง
สรุป
ฤดูฝนประเทศไทยไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงเพียงโรคเดียว
กรมควบคุมโรคปี 2569 เตือนให้เฝ้าระวังหลายกลุ่ม โดยเฉพาะ
ทางเดินหายใจ → Influenza, Pneumonia, RSV, COVID-19
ยุงลาย → Dengue, Chikungunya, Zika
น้ำและดิน → Leptospirosis, Melioidosis
รวมถึง Hand, Foot and Mouth Disease ในเด็กเล็ก
ขณะเดียวกัน อากาศชื้น เหงื่อ และเสื้อผ้าหรือรองเท้าที่แห้งช้า ยังทำให้ปัญหาเชื้อราผิวหนังพบได้ง่ายขึ้น จึงควรรักษาผิวให้แห้ง เปลี่ยนเสื้อผ้าเปียก และไม่แชร์ของใช้ส่วนตัว
จำง่าย ๆ ว่า “ฝนมา → ระวังปอด + ยุง + น้ำ/ดิน + ผิวหนัง”
และหากมีอาการรุนแรง อย่าพยายามวินิจฉัยจากฤดูกาลเพียงอย่างเดียว
หมายเหตุสำคัญ
บทความนี้ใช้ข้อมูลคำเตือนฤดูฝนของกรมควบคุมโรค พ.ศ. 2569 เป็นแกนหลัก สถานการณ์โรคในแต่ละพื้นที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงเวลา หากมีประกาศการระบาดหรือคำแนะนำเฉพาะพื้นที่ ควรยึดข้อมูลจากหน่วยงานสาธารณสุขล่าสุด
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
References
No results found.
ยังไม่มีบัญชี