Finasteride กับ Testosterone เกี่ยวกันอย่างไร? กินแล้วฮอร์โมนเพศชายลดไหม
Finasteride ไม่ได้ทำให้ Testosterone ลดลงโดยตรง แต่ยับยั้งเอนไซม์ 5-alpha reductase ซึ่งทำหน้าที่เปลี่ยน Testosterone เป็น Dihydrotestosterone หรือ DHT จึงทำให้ DHT ลดลงชัดเจน ขณะที่ Testosterone ในเลือดโดยเฉลี่ยอาจเพิ่มขึ้นเล็กน้อยและยังอยู่ในช่วงปกติ ข้อมูล FDA ของ Finasteride 1 mg ระบุว่า serum DHT ลดลงประมาณ 65% ภายใน 24 ชั่วโมง ขณะที่ Testosterone และ Estradiol เพิ่มขึ้นเฉลี่ยประมาณ 15% โดยยังอยู่ใน physiologic range
Finasteride ทำให้ Testosterone ลดลงไหม?
โดยทั่วไปไม่
Finasteride ไม่ใช่ยาที่หยุดการสร้าง Testosterone จากอัณฑะ และไม่ได้ออกฤทธิ์โดยตรงที่ androgen receptor
กลไกหลักคือยับยั้งเอนไซม์ 5-alpha reductase โดยเฉพาะ Type II ซึ่งทำหน้าที่เปลี่ยน
Testosterone → Dihydrotestosterone หรือ DHT
เมื่อกระบวนการนี้ถูกยับยั้ง จึงเกิดผลหลักคือ
ข้อมูลกำกับยา Finasteride 1 mg ของ FDA ระบุว่า Testosterone และ Estradiol เพิ่มขึ้นเฉลี่ยประมาณ 15% จาก baseline แต่ยังคงอยู่ในช่วง physiologic range
Testosterone กับ DHT ต่างกันอย่างไร?
DHT สร้างขึ้นจาก Testosterone ผ่านเอนไซม์ 5-alpha reductase
แม้ทั้งสองเป็น androgen แต่ทำหน้าที่และมีความแรงต่อ androgen receptor ต่างกัน
DHT มีบทบาทสำคัญกับ
ในผู้ที่มีผมร่วงกรรมพันธุ์ รูขุมขนบางตำแหน่งมีความไวต่อ DHT มากกว่าปกติ ทำให้วงจรเส้นผมสั้นลงและรูขุมขนค่อย ๆ เล็กลง
Finasteride จึงรักษาผมร่วงโดยลด DHT มากกว่าการเพิ่ม Testosterone โดยตรง
Finasteride 1 mg ลด DHT ได้มากแค่ไหน?
ข้อมูล FDA ระบุว่า Finasteride 1 mg ทำให้ serum DHT ลดลงประมาณ 65% ภายใน 24 ชั่วโมงหลังรับยา
ผลการลด DHT จะคงอยู่เมื่อรับยาต่อเนื่องทุกวัน
ในขณะเดียวกันระดับ Testosterone เฉลี่ยเพิ่มขึ้นประมาณ 15% แต่ยังอยู่ในช่วงปกติของร่างกาย
ดังนั้นภาพรวมคือ
นี่เป็นหนึ่งในประเด็นที่มักเข้าใจผิดเกี่ยวกับ Finasteride
ทำไม Testosterone ถึงเพิ่มขึ้นเล็กน้อย?
เพราะ Testosterone บางส่วนที่ปกติจะถูกเปลี่ยนเป็น DHT ไม่ถูกเปลี่ยนไปในปริมาณเท่าเดิม
จึงมี Testosterone เหลืออยู่ใน circulation มากขึ้นเล็กน้อย
อย่างไรก็ตาม การเพิ่มดังกล่าวไม่ได้หมายความว่า Finasteride เป็นยาเพิ่ม Testosterone หรือใช้รักษาภาวะ Testosterone ต่ำได้
การเปลี่ยนแปลงโดยเฉลี่ยยังอยู่ใน physiologic range และไม่มีหลักฐานว่าควรใช้ Finasteride เพื่อหวังเพิ่ม Testosterone
Finasteride ทำให้ฮอร์โมนเพศชายต่ำหรือ Hypogonadism ไหม?
กลไกของ Finasteride ไม่ได้ทำให้เกิด Hypogonadism โดยตรง
Hypogonadism หมายถึงภาวะที่ร่างกายสร้าง Testosterone ไม่เพียงพอ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับ
Finasteride ไม่ได้ออกฤทธิ์โดยการปิด hypothalamic-pituitary-testicular axis
ข้อมูล FDA ระบุว่า Finasteride 1 mg ไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่มีความหมายทางคลินิกของ LH, FSH หรือ Prolactin และไม่ทำให้การตอบสนองของ LH/FSH ต่อ GnRH ผิดปกติ
ถ้า Testosterone ไม่ลด ทำไมบางคนถึงมีความต้องการทางเพศลดลง?
เพราะ sexual function ไม่ได้ขึ้นกับระดับ Testosterone เพียงอย่างเดียว
Finasteride ลด DHT ซึ่งเป็น androgen ที่มีฤทธิ์แรง และการเปลี่ยนสมดุลของ androgen อาจสัมพันธ์กับ sexual adverse effects ในผู้ใช้บางราย
ผลข้างเคียงที่มีรายงาน ได้แก่
ดังนั้นการที่ Testosterone ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีผลข้างเคียงทางเพศเลย
ในทางกลับกัน การมีผลข้างเคียงทางเพศหลังใช้ Finasteride ก็ไม่ได้แปลว่า Testosterone ต้องต่ำเสมอไป
ถ้ามี Libido ลดลงหลังใช้ Finasteride ควรตรวจ Testosterone ไหม?
ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกคนโดยอัตโนมัติ แต่สามารถพิจารณาได้หากมีอาการที่เข้าได้กับ Testosterone deficiency เช่น
หากต้องตรวจ Testosterone โดยทั่วไปควรตรวจในช่วงเช้าและตีความร่วมกับอาการ ไม่ควรใช้ผลตรวจเพียงครั้งเดียววินิจฉัยภาวะ Testosterone ต่ำ
สิ่งสำคัญคือก่อนสรุปว่าอาการเกิดจาก Finasteride ควรพิจารณาปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น การนอน ความเครียด โรคเบาหวาน ยาอื่น และสุขภาพทางเพศเดิม
Finasteride ทำให้ Free Testosterone เพิ่มด้วยไหม?
บางการศึกษาพบการเพิ่มขึ้นของ Testosterone หรือ Free Testosterone Index หลังใช้ Finasteride แต่ผลไม่ได้เหมือนกันทุกการศึกษาและไม่ได้หมายความว่าจะมีผลเชิง anabolic ที่ชัดเจน
งานศึกษาหนึ่งในผู้ชายที่ใช้ Finasteride 1 mg เป็นเวลา 12 เดือนพบการลด DHT พร้อมกับการเพิ่ม Testosterone และ Free Testosterone Index
ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงทางฮอร์โมนหลักยังคงเป็นการเปลี่ยนสมดุล Testosterone → DHT มากกว่าการกระตุ้นการสร้าง Testosterone ใหม่
Finasteride ทำให้กล้ามเนื้อลดลงไหม?
ไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าการใช้ Finasteride 1 mg ในผู้ชายทั่วไปทำให้มวลกล้ามเนื้อลดลงเพราะ Testosterone ต่ำ
เหตุผลสำคัญคือระดับ Testosterone โดยทั่วไปไม่ได้ลดลง
อย่างไรก็ตาม DHT และ Testosterone ไม่ได้ทำหน้าที่เหมือนกันทุกเนื้อเยื่อ จึงไม่ควรตีความว่า “DHT ลดแล้วไม่มีผลต่อร่างกายเลย”
หากมีอาการอ่อนแรง กล้ามเนื้อลดลง หรือเหนื่อยผิดปกติ ควรประเมินสาเหตุอื่นร่วมด้วยมากกว่าคิดว่าเกิดจาก Testosterone ลดจาก Finasteride ทันที
Finasteride ทำให้ Estrogen เพิ่มไหม?
อาจเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
ข้อมูล FDA ระบุว่าในผู้ชายที่ได้รับ Finasteride 1 mg ระดับ Testosterone และ Estradiol เฉลี่ยเพิ่มขึ้นประมาณ 15% จาก baseline แต่ยังอยู่ใน physiologic range
นี่ไม่ได้หมายความว่าผู้ใช้ Finasteride ทุกคนจะมี Estrogen สูงผิดปกติ
การเปลี่ยนแปลงโดยเฉลี่ยมีขนาดเล็กและโดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องตรวจ Estradiol เป็น routine ในผู้ชายทุกคนที่ใช้ Finasteride
แล้วทำไม Finasteride ทำให้เต้านมโตได้ในบางคน?
Gynecomastia มีรายงานเป็น adverse effect ของ Finasteride แม้พบไม่บ่อย
สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนสมดุลระหว่าง androgen และ estrogen มากกว่าการที่ Testosterone ลดลง
หากเกิด
ควรได้รับการประเมิน ไม่ควรสรุปว่าเป็นผลข้างเคียงธรรมดาโดยไม่ตรวจเพิ่มเติม
Finasteride มีผลต่อการสร้างอสุจิไหม?
อาจมีผลในผู้ชายบางคน โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหา fertility อยู่เดิม
งานวิจัยบางส่วนพบการเปลี่ยนแปลงของ
งานศึกษาผู้ชายที่ใช้ Finasteride 1 mg พบ Testosterone เพิ่มขึ้นในช่วงหนึ่งของการติดตาม และพบการเปลี่ยนแปลงของ semen parameters บางรายการ แต่ sexual function จากแบบประเมิน IIEF ไม่เปลี่ยนอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มนั้น
ดังนั้นผลต่อ fertility กับผลต่อ Testosterone และ sexual function เป็นคนละประเด็น ไม่ควรนำมารวมกัน
ถ้ากำลังวางแผนมีลูก ควรหยุด Finasteride ไหม?
ไม่จำเป็นต้องหยุดทุกคน
ผู้ชายจำนวนมากใช้ Finasteride โดยไม่มีปัญหา fertility แต่ถ้ามี
ควรแจ้งแพทย์ว่ากำลังใช้ Finasteride เพราะในบางรายอาจพิจารณาหยุดยาและติดตาม semen parameters
การตัดสินใจควรเป็นรายบุคคล
Finasteride ต่างจาก Testosterone Blocker ไหม?
ต่างกัน
Finasteride เป็น 5-alpha reductase inhibitor ไม่ใช่ androgen receptor blocker
ยาจึงไม่ได้ปิดการทำงานของ Testosterone ทั้งระบบ
FDA ระบุว่า Finasteride ไม่มี affinity ต่อ androgen receptor และไม่ได้มีฤทธิ์ androgenic หรือ antiandrogenic โดยตรงที่ receptor
สิ่งที่ยาทำคือจำกัดการสร้าง DHT จาก Testosterone
จึงควรเรียกว่า DHT-lowering drug มากกว่าจะเรียกว่า Testosterone blocker
Dutasteride มีผลต่อ DHT มากกว่า Finasteride ไหม?
โดยทั่วไปใช่
Finasteride ยับยั้ง 5-alpha reductase Type II เป็นหลัก ขณะที่ Dutasteride ยับยั้งทั้ง Type I และ Type II
จึงลด DHT ได้มากกว่า Finasteride โดยเฉลี่ย
อย่างไรก็ตาม การลด DHT มากกว่าไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับผู้ป่วยทุกคน และการเลือกใช้ต้องพิจารณาประสิทธิภาพ ผลข้างเคียง และข้อบ่งใช้ร่วมกัน
Topical Finasteride มีผลต่อ Testosterone เหมือนแบบกินไหม?
Topical Finasteride ถูกออกแบบให้เน้นผลที่หนังศีรษะและลด systemic exposure
อย่างไรก็ตามยาแบบทายังสามารถซึมเข้าสู่กระแสเลือดและลด serum DHT ได้
โดยทั่วไป systemic effect ต่ำกว่า Oral Finasteride ในสูตรที่มีการศึกษา แต่ไม่ใช่ศูนย์
ดังนั้นแม้เลือกแบบทา ก็ไม่ควรอธิบายว่า “ไม่มีผลต่อฮอร์โมนในร่างกายเลย”
ต้องตรวจ Testosterone ก่อนกิน Finasteride หรือไม่?
ผู้ชายสุขภาพทั่วไปที่ใช้ Finasteride 1 mg สำหรับ Androgenetic Alopecia ไม่จำเป็นต้องตรวจ Testosterone เป็น routine ทุกคนก่อนเริ่มยา
แต่การตรวจอาจมีประโยชน์หากมีอาการหรือประวัติที่สงสัยภาวะฮอร์โมนผิดปกติ เช่น
การมีค่า baseline อาจช่วยในการประเมินหากภายหลังเกิดอาการที่สงสัยเกี่ยวกับฮอร์โมน
FAQ
Finasteride ทำให้ Testosterone ต่ำไหม?
โดยทั่วไปไม่ ข้อมูล FDA ของ Finasteride 1 mg พบ Testosterone เฉลี่ยเพิ่มขึ้นประมาณ 15% ขณะที่ DHT ลดลงอย่างชัดเจน และ Testosterone ยังคงอยู่ในช่วง physiologic range
Finasteride ทำให้ DHT ลดลงเท่าไร?
Finasteride 1 mg ลด serum DHT ได้ประมาณ 65% ภายใน 24 ชั่วโมงตามข้อมูล pharmacodynamics ของ FDA
Testosterone เพิ่มจาก Finasteride ทำให้กล้ามขึ้นไหม?
ไม่มีหลักฐานว่าการเพิ่ม Testosterone เล็กน้อยดังกล่าวทำให้ Finasteride เป็นยาเพิ่มกล้ามหรือเพิ่มสมรรถนะทางกีฬา ระดับที่เพิ่มขึ้นยังอยู่ในช่วงปกติ
ถ้า Testosterone ไม่ลด ทำไม Finasteride ทำให้ Libido ลดได้?
เพราะ sexual function ไม่ได้ขึ้นกับ Testosterone เพียงอย่างเดียว การลด DHT และความแตกต่างทางชีววิทยาระหว่างบุคคลอาจเกี่ยวข้องกับ sexual adverse effects ได้
กิน Finasteride ต้องตรวจฮอร์โมนทุกปีไหม?
ไม่จำเป็นในผู้ใช้ทั่วไปที่ไม่มีอาการ แต่หากมีอาการของ Testosterone deficiency ปัญหาทางเพศ หรือ fertility อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติมตามการประเมินของแพทย์
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
สรุป
Finasteride ไม่ได้ทำให้ Testosterone ลดลงโดยตรง
กลไกของยาคือยับยั้ง 5-alpha reductase ทำให้การเปลี่ยน
Testosterone → DHT
ลดลง
ผลที่เกิดขึ้นโดยทั่วไปคือ
ดังนั้นคำตอบสำหรับคำถามว่า “กิน Finasteride แล้วฮอร์โมนเพศชายลดไหม?” คือ
ถ้าหมายถึง Testosterone — โดยทั่วไปไม่ลด และอาจเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
ถ้าหมายถึง DHT — ลดลงอย่างชัดเจน
การแยก Testosterone ออกจาก DHT จึงเป็นกุญแจสำคัญในการเข้าใจทั้งประสิทธิภาพในการรักษาผมร่วงและผลข้างเคียงของ Finasteride
บทความที่เกี่ยวข้อง
References
U.S. Food and Drug Administration. PROPECIA (Finasteride) 1 mg Prescribing Information.
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2022/020788s030lbl.pdf
Libecco JF, Bergfeld WF. Finasteride in the Treatment of Alopecia. Expert Opinion on Pharmacotherapy.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15102575/
Rossi A, et al. Androgenetic Alopecia: Effects of Oral Finasteride on Hormone Profile, Reproduction and Sexual Function.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32052367/
Dallob AL, et al. The Effect of Finasteride, a 5 Alpha-Reductase Inhibitor, on Scalp Skin Testosterone and Dihydrotestosterone Concentrations in Patients with Male Pattern Baldness.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8077349/
Kanti V, et al. 5-Alpha Reductase Inhibitors in Androgenetic Alopecia: Shifting Paradigms, Current Concepts, Comparative Efficacy, and Safety.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32279398/
หมายเหตุสำคัญ
Finasteride 1 mg ใช้รักษา Androgenetic Alopecia ในผู้ชายและมีผลหลักผ่านการลด DHT ไม่ควรนำผลการเปลี่ยนแปลง Testosterone เล็กน้อยไปตีความว่ายานี้ช่วยเพิ่ม Testosterone หรือใช้แทนการรักษาภาวะ Testosterone ต่ำได้
หากมีความต้องการทางเพศลดลง Erectile Dysfunction ภาวะมีบุตรยาก เต้านมโต หรืออาการที่สงสัยความผิดปกติของฮอร์โมนหลังเริ่มยา ควรประเมินเป็นรายบุคคลและพิจารณาสาเหตุอื่นร่วมด้วย
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
No results found.
ยังไม่มีบัญชี