หนองใน vs หนองในเทียม ต่างกันอย่างไร? ดูจากอาการอย่างเดียวได้ไหม
หนองในและหนองในเทียมต่างกันที่เชื้อ สาเหตุ อาการ และการรักษา แต่ทั้งสองทำให้ปัสสาวะแสบและมีสารคัดหลั่งคล้ายกันได้ รู้จักวิธีตรวจ NAAT ภาวะแทรกซ้อน และเหตุผลที่ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรักษาเอง
หลังมีเพศสัมพันธ์ผ่านไปไม่กี่วัน ผู้ชายคนหนึ่งเริ่มรู้สึกว่า “เวลาปัสสาวะทำไมถึงแสบ?”
เช้าวันต่อมา เขาสังเกตเห็นสารคัดหลั่งออกจากปลายท่อปัสสาวะ พอค้นข้อมูลในอินเทอร์เน็ตกลับเจอสองคำพร้อมกัน
“หนองใน”
กับ
“หนองในเทียม”
บางเว็บบอกว่า ถ้าหนองเหลืองข้นคือหนองใน ส่วนมูกใสคือหนองในเทียม
ฟังดูเหมือนแยกง่าย แต่ในทางการแพทย์ ไม่ควรใช้สี ความข้น หรือปริมาณของสารคัดหลั่งเพียงอย่างเดียวในการวินิจฉัย
เพราะทั้ง Gonorrhoea และ Chlamydia สามารถทำให้เกิดอาการปัสสาวะแสบ มีสารคัดหลั่งจากท่อปัสสาวะ ตกขาวผิดปกติ หรือแม้แต่ ไม่มีอาการเลย ได้ WHO ระบุว่า gonorrhoea และ chlamydial infection ต่างสามารถทำให้เกิด urethritis, cervicitis รวมถึงการติดเชื้อที่ทวารหนักและคอ และการติดเชื้อในตำแหน่งเหล่านี้อาจไม่มีอาการได้ (องค์การอนามัยโลก)
ดังนั้นคำตอบของคำถาม “ดูจากอาการอย่างเดียวได้ไหม?” คือ ดูเป็นแนวทางได้ แต่ยืนยันไม่ได้ การตรวจหาเชื้อเป็นวิธีที่น่าเชื่อถือกว่า
หนองในกับหนองในเทียมคือโรคเดียวกันไหม?
ไม่ใช่ ทั้งสองเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากแบคทีเรีย แต่เกิดจากเชื้อคนละชนิด
หนองใน หรือ Gonorrhoea
เกิดจากแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae
หนองในเทียมที่เกิดจาก Chlamydia
เกิดจากแบคทีเรีย Chlamydia trachomatis
กรมควบคุมโรคระบุสาเหตุของหนองในและหนองในเทียมไว้แยกกันอย่างชัดเจน โดยหนองในเกิดจาก N. gonorrhoeae ส่วนหนองในเทียมในข้อมูลของกรมควบคุมโรคระบุ C. trachomatis เป็นสาเหตุสำคัญ (กรมควบคุมโรค)
อย่างไรก็ตาม ในทางการแพทย์คำว่า Non-gonococcal urethritis หรือ NGU มีความหมายกว้างกว่าการติด Chlamydia เพียงชนิดเดียว เพราะท่อปัสสาวะอักเสบที่ไม่ใช่ gonorrhoea สามารถเกิดจากเชื้ออื่นได้ด้วย
ดังนั้นในบทความนี้ เมื่อกล่าวถึง “หนองในเทียม” จะเน้น Chlamydia trachomatis ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญและเป็นโรคที่คนทั่วไปมักใช้คำนี้เรียก
หนองในมีอาการอย่างไร?
ในผู้ชาย หนองในมักแสดงอาการค่อนข้างชัดกว่า Chlamydia
กรมควบคุมโรคระบุอาการสำคัญ ได้แก่
และระยะฟักตัวที่ระบุไว้โดยทั่วไปประมาณ 3–5 วัน (กรมควบคุมโรค)
ในผู้หญิงกลับต่างออกไป เพราะผู้หญิงจำนวนมาก ไม่มีอาการ ถ้ามีอาจพบ
CDC ระบุเช่นกันว่า gonorrhoea ในผู้หญิงมักไม่มีอาการหรือมีอาการไม่ชัด จนบางรายเริ่มมีอาการเมื่อเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น pelvic inflammatory disease หรือ PID แล้ว (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
หนองในเทียมจาก Chlamydia มีอาการอย่างไร?
สิ่งที่ทำให้ Chlamydia ถูกมองข้ามง่ายมากคือ คนจำนวนมากไม่มีอาการ
WHO ระบุว่า chlamydial infection มักไม่มีอาการหรือมีอาการเพียงเล็กน้อย และถ้ามีอาการอาจใช้เวลาถึงประมาณ 3 สัปดาห์หลังสัมผัสเชื้อ จึงเริ่มแสดงอาการ (องค์การอนามัยโลก)
ในผู้ชายอาจมี
กรมควบคุมโรคไทยระบุว่าผู้ชายอาจมี แสบหรือคันในท่อปัสสาวะ ปัสสาวะขัด และมีมูกใสหรือมูกขุ่น โดยส่วนน้อยอาจมีลักษณะเป็นหนอง และมักสังเกตสารคัดหลั่งได้ช่วงตื่นนอน (กรมควบคุมโรค)
ในผู้หญิงอาจพบ
แต่ผู้หญิงจำนวนมากยังคง ไม่มีอาการเลย (องค์การอนามัยโลก)
หนองเหลืองคือหนองใน มูกใสคือหนองในเทียม จริงไหม?
ใช้เป็นกฎตายตัวไม่ได้
จริงอยู่ที่หนองในในผู้ชายมักทำให้มีสารคัดหลั่งหรือหนองชัดกว่า ส่วนข้อมูลของกรมควบคุมโรคเกี่ยวกับหนองในเทียมระบุว่ามักพบมูกใสหรือมูกขุ่น และมีหนองน้อยกว่า (กรมควบคุมโรค)
แต่ในผู้ป่วยจริง ลักษณะสามารถทับซ้อนกันได้ เช่น หนองใน อาจไม่ได้มีหนองเหลืองข้นทุกคน และ Chlamydia ก็สามารถทำให้มีสารคัดหลั่งที่ดูคล้ายหนองได้
นอกจากนี้คนหนึ่งคนสามารถ ติดทั้ง gonorrhoea และ chlamydia พร้อมกัน ได้
ดังนั้นหากเลือกยาโดยใช้หลักว่า “สีนี้ต้องเป็นเชื้อนี้” มีโอกาสรักษาไม่ครบหรือรักษาผิดโรค
แล้วระยะฟักตัวต่างกันไหม?
โดยทั่วไปมีแนวโน้มต่างกัน กรมควบคุมโรคระบุว่า
หนองใน
ระยะฟักตัวประมาณ 3–5 วัน
ส่วน
หนองในเทียม
ระยะฟักตัวประมาณ 1–4 สัปดาห์ (กรมควบคุมโรค)
WHO ระบุว่า Chlamydia ที่มีอาการอาจใช้เวลาถึงประมาณ 3 สัปดาห์ หลังสัมผัสจึงแสดงอาการ (องค์การอนามัยโลก)
จึงอธิบายให้เข้าใจง่ายได้ว่า หนองในมักแสดงอาการเร็วกว่า ขณะที่ Chlamydia อาจเงียบอยู่นานกว่า แต่เวลาเริ่มอาการไม่ได้แม่นยำพอที่จะใช้ฟันธงว่าเป็นเชื้อใด
เปรียบเทียบหนองในกับหนองในเทียมแบบเข้าใจง่าย
| ประเด็น | หนองใน | หนองในเทียมจาก Chlamydia |
| เชื้อ | Neisseria gonorrhoeae | Chlamydia trachomatis |
| อาการผู้ชาย | ปัสสาวะแสบ หนอง/สารคัดหลั่งเด่น | ปัสสาวะแสบ มูกใส/ขุ่นหรือสารคัดหลั่ง |
| อาการผู้หญิง | มักไม่มีอาการ อาจตกขาว/ปัสสาวะแสบ | มักไม่มีอาการ อาจตกขาว/เลือดผิดปกติ |
| ระยะเริ่มอาการ | มักเร็วกว่า | อาจช้ากว่า |
| คอ/ทวาร | ติดได้ | ติดได้ |
| ไม่มีอาการได้หรือไม่ | ได้ | ได้บ่อย |
| ดูจากอาการอย่างเดียวได้ไหม | ไม่ได้แน่นอน | ไม่ได้แน่นอน |
| การรักษา | ใช้ยาปฏิชีวนะที่เหมาะกับ gonorrhoea | ใช้ยาปฏิชีวนะที่เหมาะกับ Chlamydia |
ความแตกต่างที่สำคัญที่สุดจึงไม่ใช่สีของหนอง แต่คือ เชื้อคนละชนิด และสูตรการรักษาก็ไม่เหมือนกัน
ไม่มีอาการ เป็นทั้งสองโรคได้ไหม?
ได้ และนี่คือเหตุผลว่าทำไมโรคทั้งสองจึงแพร่ต่อได้โดยที่เจ้าตัวไม่รู้
WHO ระบุว่า STI ส่วนใหญ่สามารถไม่มีอาการ และทั้ง gonorrhoea กับ chlamydial infection สามารถติดบริเวณทวารหนักหรือคอโดยไม่มีอาการได้ (องค์การอนามัยโลก)
โดยเฉพาะในผู้หญิง การไม่มีอาการพบได้บ่อยทั้งสองโรค
ดังนั้นประโยคว่า “ไม่มีหนอง ไม่มีแสบ แปลว่าไม่ติด” ไม่ถูกต้อง หากมีประวัติเสี่ยง การตรวจมีความหมายมากกว่าการรอให้อาการเกิด
Oral Sex ติดทั้งหนองในและ Chlamydia ได้ไหม?
ได้ ทั้งสองเชื้อสามารถติดที่คอจากการสัมผัสทางเพศได้
แต่การติดเชื้อบริเวณคอมักไม่มีอาการ โดยเฉพาะ Chlamydia ซึ่ง WHO ระบุว่าการติดบริเวณช่องปากส่วนใหญ่มักไม่มีอาการ (องค์การอนามัยโลก)
หากมีอาการ อาจเป็นเพียง เจ็บคอ → คอแดง → ระคายคอ จนดูไม่ต่างจากคออักเสบทั่วไป
ดังนั้นหากมี Oral Sex ที่มีความเสี่ยง การตรวจปัสสาวะเพียงอย่างเดียวอาจไม่ตอบคำถามเรื่องเชื้อที่คอ
Internal Link Recommendation:
“Oral Sex ติดหนองในได้ไหม? หนองในคอมีอาการและตรวจอย่างไร”
Anal Sex ติดเชื้อที่ทวารหนักได้ไหม?
ได้ทั้งสองโรค การติดเชื้อบริเวณ rectum สามารถทำให้มี
แต่บางรายไม่มีอาการ
WHO ระบุว่าทั้ง gonorrhoea และ Chlamydia สามารถทำให้เกิด extra-genital infection โดยเฉพาะบริเวณ rectal และ oropharyngeal sites ได้ (องค์การอนามัยโลก)
จึงควรบอกบุคลากรทางการแพทย์ถึง ตำแหน่งที่มีการสัมผัส เพราะมีผลต่อบริเวณที่ควรเก็บตัวอย่างตรวจ
แล้วจะตรวจแยกสองโรคนี้อย่างไร?
หนึ่งในวิธีที่ใช้กันมากคือ NAAT — Nucleic Acid Amplification Test เป็นการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อ
CDC ระบุว่า NAAT เป็นการตรวจที่แนะนำและมีความไวสูงสำหรับ Chlamydia โดยตัวอย่างที่เหมาะสมอาจเป็น
สำหรับ gonorrhoea ก็สามารถใช้ NAAT ตรวจจากตัวอย่างตามตำแหน่งที่มีความเสี่ยงได้
ดังนั้นคำถามก่อนตรวจไม่ควรมีแค่ “มีอาการอะไร?” แต่ควรมี “มีเพศสัมพันธ์ทางไหน?” เพราะหากมี Oral Sex แต่ตรวจเฉพาะปัสสาวะ ก็อาจไม่ได้ประเมินการติดเชื้อที่คอ
ตรวจเจอหนองใน ต้องตรวจ Chlamydia ด้วยไหม?
มีเหตุผลที่ควรประเมินร่วมกัน เพราะสามารถติดพร้อมกันได้
แนวทาง CDC ระบุว่า หากรักษา gonorrhoea และ ยังไม่ได้ตัด Chlamydia ออก จะต้องพิจารณาการรักษา Chlamydia ร่วมด้วยตามแนวทาง (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
ในทางกลับกัน ผู้ที่ตรวจพบ Chlamydia ก็ควรได้รับการประเมิน STI อื่น
CDC แนะนำให้ผู้ที่ได้รับการวินิจฉัย Chlamydia ตรวจ HIV, gonorrhoea และ syphilis ร่วมตามความเหมาะสม (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
ดังนั้นไม่ควรหยุดคิดเพียงว่า “ตรวจเจอหนึ่งโรคแล้ว จบ”
หนองในกับหนองในเทียม ใช้ยาตัวเดียวกันได้ไหม?
ไม่ควรคิดว่าใช้แทนกันได้ เพราะเชื้อคนละชนิดและแนวทางรักษาต่างกัน
แนวทาง CDC ปัจจุบันที่ยังใช้อ้างอิงระบุว่า uncomplicated gonorrhoea ใช้ ceftriaxone เป็นยาหลัก ขณะที่ uncomplicated chlamydial infection ใช้ doxycycline เป็นหนึ่งในสูตรมาตรฐานสำหรับผู้ใหญ่ (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
ประเด็นสำคัญของบทความนี้ไม่ใช่ให้คนไข้จำชื่อยาไปซื้อเอง แต่เพื่อให้เห็นว่า
ถ้าวินิจฉัยเชื้อผิด ก็มีโอกาสเลือกยาผิด
โดยเฉพาะ gonorrhoea ซึ่ง WHO ระบุว่าปัญหา antimicrobial resistance กำลังลดทางเลือกในการรักษาอย่างต่อเนื่อง (องค์การอนามัยโลก)
จึงไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะเก่าที่เหลืออยู่ หรือซื้อยากินตามสูตรจากอินเทอร์เน็ต
ทำไมไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง?
เพราะอาจเกิดสถานการณ์แบบนี้ มีอาการ → เดาว่าเป็นหนองใน → ซื้อยากิน → อาการเบาลง แต่ความจริงอาจเป็น
Chlamydia
หรือ
ติดสองเชื้อพร้อมกัน
หรือ
มีเชื้ออื่นที่ทำให้ urethritis
ผลคืออาการอาจลดลงชั่วคราว แต่เชื้อยังอยู่และสามารถแพร่ต่อได้
อีกด้านหนึ่งคือการใช้ยาปฏิชีวนะไม่เหมาะสมสร้างแรงกดดันให้เชื้อดื้อยา โดยเฉพาะ N. gonorrhoeae ซึ่ง WHO ระบุว่า antimicrobial resistance เป็นภัยสำคัญต่อการควบคุม gonorrhoea (องค์การอนามัยโลก)
ดังนั้นอาการแสบปัสสาวะและมีสารคัดหลั่งหลังมีความเสี่ยงควรนำไปสู่คำถาม “ควรตรวจอะไร?” มากกว่า “ควรซื้อยาตัวไหน?”
ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษา อันตรายต่างกันไหม?
ทั้งสองโรคสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนได้
ในผู้หญิง ทั้ง gonorrhoea และ Chlamydia สามารถลุกลามไปยังอวัยวะสืบพันธุ์ส่วนบนจนเกิด Pelvic Inflammatory Disease หรือ PID
ผลระยะยาวอาจรวมถึง
WHO ระบุว่าทั้ง gonorrhoea และ Chlamydia เป็นสาเหตุสำคัญของ PID และ infertility ในผู้หญิง (องค์การอนามัยโลก)
สำหรับ Chlamydia WHO ระบุโดยเฉพาะว่า หากไม่ได้รักษา สามารถทำให้เกิด PID เพิ่มความเสี่ยง infertility และ ectopic pregnancy ได้ (องค์การอนามัยโลก)
ในผู้ชาย ทั้งสองโรคสามารถเกี่ยวข้องกับการอักเสบบริเวณ epididymis และระบบสืบพันธุ์ได้เช่นกัน
ดังนั้น ไม่มีอาการ ≠ ไม่มีภาวะแทรกซ้อน
ทำไมต้องรักษาคู่นอน?
เพราะถ้ารักษาเพียงคนเดียว คนแรกหาย → คู่นอนยังมีเชื้อ → มีเพศสัมพันธ์อีก → ติดกลับ วงจรนี้เรียกว่า reinfection
CDC ระบุว่าผู้ที่ได้รับการรักษา Chlamydia มีอัตราการติดซ้ำค่อนข้างสูง และสาเหตุจำนวนมากเกิดจากคู่นอนไม่ได้รับการรักษาหรือมีคู่นอนที่ติดเชื้อใหม่ จึงแนะนำให้จัดการคู่นอนและตรวจซ้ำประมาณ 3 เดือนหลังรักษา (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
สำหรับ gonorrhoea เช่นกัน แนวทาง CDC แนะนำให้งดกิจกรรมทางเพศอย่างน้อย 7 วันหลังการรักษา และจนกว่าคู่นอนทั้งหมดจะได้รับการรักษา (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
หลังรักษาแล้ว มีเพศสัมพันธ์ได้เมื่อไร?
หลักคือไม่ควรรีบกลับไปมีเพศสัมพันธ์ทันทีเมื่ออาการหาย
สำหรับ Chlamydia CDC แนะนำให้งดเพศสัมพันธ์ 7 วันหลัง single-dose therapy หรือ จนจบสูตรยา 7 วัน และควรรอจนคู่นอนได้รับการรักษาด้วย (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
สำหรับ gonorrhoea CDC ก็แนะนำให้งดเพศสัมพันธ์อย่างน้อย 7 วันหลังรักษาและจนคู่นอนได้รับการรักษา (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
เพราะ “หนองหยุดไหล” ไม่ได้เป็นหลักฐานเพียงพอว่าไม่มีความเสี่ยงแพร่เชื้อแล้วทันที
ถ้ามีหนองในหรือ Chlamydia ควรตรวจ HIV และซิฟิลิสด้วยไหม?
ควรได้รับการประเมิน
เพราะการมี STI หนึ่งชนิดบ่งชี้ว่ามีการสัมผัสที่อาจทำให้ได้รับ STI อื่นได้เช่นกัน
CDC แนะนำอย่างชัดเจนว่า ผู้ที่ตรวจพบ Chlamydia ควรได้รับการตรวจ HIV, gonorrhoea และ syphilis (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
WHO ก็ระบุว่า STIs มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงด้านสุขภาพทางเพศและสามารถเพิ่มความเสี่ยงการได้รับ HIV ได้ (องค์การอนามัยโลก)
Internal Link Recommendation:
“หลังมีเพศสัมพันธ์เสี่ยง ควรตรวจ HIV ซิฟิลิส หนองใน และโรคอะไรบ้าง?”
FAQ
หนองในกับหนองในเทียมต่างกันอย่างไร?
หนองในเกิดจาก Neisseria gonorrhoeae ส่วนหนองในเทียมที่กล่าวถึงในบทความนี้เกิดจาก Chlamydia trachomatis อาการสามารถคล้ายกัน แต่ระยะเริ่มอาการและรูปแบบสารคัดหลั่งอาจต่างกันบางส่วน (กรมควบคุมโรค)
หนองเหลืองเป็นหนองในแน่นอนไหม?
ไม่แน่นอน แม้ gonorrhoea มักทำให้มีหนองชัดกว่า แต่ไม่สามารถวินิจฉัยจากสีหรือความข้นของสารคัดหลั่งอย่างเดียว และสามารถติด Chlamydia ร่วมด้วยได้
หนองในเทียมมีหนองไหม?
มีสารคัดหลั่งได้ กรมควบคุมโรคระบุว่ามักเป็นมูกใสหรือขุ่น และส่วนน้อยอาจมีหนอง จึงไม่ควรใช้คำว่า “ไม่มีหนองเท่ากับหนองในเทียม” เป็นเกณฑ์วินิจฉัย (กรมควบคุมโรค)
ไม่มีอาการ ติด Chlamydia หรือหนองในได้ไหม?
ได้ โดยเฉพาะในผู้หญิง และการติดเชื้อบริเวณคอหรือทวารหนักสามารถไม่มีอาการได้ (องค์การอนามัยโลก)
ตรวจอะไรถึงแยกได้?
การตรวจ NAAT เป็นวิธีสำคัญในการตรวจหาเชื้อ โดยเลือกตัวอย่างตามตำแหน่งที่มีความเสี่ยง เช่น ปัสสาวะ vaginal swab, rectal swab หรือ throat swab ตามประวัติสัมผัส (ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค)
Summary
หนองในและหนองในเทียม ไม่ใช่โรคเดียวกัน
หนองใน = Neisseria gonorrhoeae
หนองในเทียมที่พบบ่อย = Chlamydia trachomatis
ในผู้ชาย หนองในมักเริ่มอาการเร็วและทำให้ ปัสสาวะแสบ + มีหนองหรือสารคัดหลั่งชัด ขณะที่ Chlamydia อาจมี มูกใสหรือขุ่นและอาการมาได้ช้ากว่า
แต่ความแตกต่างเหล่านี้เป็นเพียงแนวโน้ม เพราะในความเป็นจริง
สองโรคนี้มีอาการคล้ายกันได้
ไม่มีอาการได้
และ
ติดพร้อมกันได้
โดยเฉพาะในผู้หญิง การไม่มีอาการพบได้บ่อยมาก (องค์การอนามัยโลก)
ดังนั้น อย่าใช้สีของหนอง ความข้น หรือจำนวนวันที่เริ่มแสบเป็นเครื่องวินิจฉัย หากมีความเสี่ยง วิธีที่แม่นยำกว่าคือการตรวจหาเชื้อ เช่น NAAT และเลือกตำแหน่งเก็บตัวอย่างให้ตรงกับพฤติกรรมทางเพศ
อีกเรื่องที่สำคัญคือ ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรักษาเอง
เพราะหนองในและ Chlamydia ใช้แนวทางรักษาต่างกัน และปัญหาการดื้อยาของ gonorrhoea เป็นประเด็นสำคัญระดับโลก (องค์การอนามัยโลก)
หากตรวจพบเชื้อ ควรรักษาให้ครบ ดูแลคู่นอน งดเพศสัมพันธ์ตามระยะที่แนะนำ และประเมิน HIV ซิฟิลิส รวมถึง STI อื่นตามความเสี่ยง
หมายเหตุสำคัญ
บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไปและไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยได้ อาการปัสสาวะแสบและมีสารคัดหลั่งสามารถเกิดจาก gonorrhoea, Chlamydia และเชื้ออื่นได้
ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานหรือฉีดเอง เพราะสูตรรักษาขึ้นกับเชื้อ ตำแหน่งการติดเชื้อ การตั้งครรภ์ ประวัติแพ้ยา และปัจจัยเฉพาะบุคคล หากมีปวดท้องน้อยมาก ไข้ ปวดหรือบวมอัณฑะ หรืออาการรุนแรงขึ้น ควรพบแพทย์โดยเร็ว
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
References
No results found.
ยังไม่มีบัญชี