โรคมือ เท้า ปาก (Hand, Foot and Mouth Disease: HFMD) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะอายุต่ำกว่า 5 ปี ติดต่อผ่านน้ำลาย น้ำมูก ตุ่มน้ำ อุจจาระ และการสัมผัสสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ ผู้ป่วยมักมีไข้ เจ็บคอ เบื่ออาหาร และมีตุ่มหรือแผลในปาก รวมถึงผื่นหรือตุ่มน้ำที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือก้น ส่วนใหญ่หายได้เองภายใน 7–10 วัน แต่หากมีไข้สูง ซึม ชัก อาเจียนมาก หรือหายใจผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ทันที
โรคมือ เท้า ปาก คืออะไร?
โรคมือ เท้า ปาก (Hand, Foot and Mouth Disease: HFMD) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยเฉพาะเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี แม้ว่าผู้ใหญ่จะสามารถติดเชื้อได้ แต่ส่วนใหญ่มักมีอาการไม่รุนแรงหรือไม่มีอาการ
โรคนี้พบการระบาดได้ตลอดปี แต่ในประเทศไทยมักพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นในช่วงฤดูฝน และในสถานที่ที่เด็กอยู่รวมกัน เช่น ศูนย์เด็กเล็ก โรงเรียนอนุบาล และสถานรับเลี้ยงเด็ก
ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถหายได้เองภายใน 7–10 วัน แต่เด็กบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อ โดยเฉพาะหากเกิดจากเชื้อบางสายพันธุ์ เช่น Enterovirus 71 (EV-A71)
โรคมือ เท้า ปาก เกิดจากอะไร?
โรคมือ เท้า ปากเกิดจากการติดเชื้อไวรัสในกลุ่ม Enterovirus โดยเชื้อที่พบได้บ่อย ได้แก่
ไวรัสเหล่านี้สามารถทำให้เกิดอาการได้ตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงรุนแรง โดยส่วนใหญ่ผู้ป่วยจะมีอาการไม่รุนแรงและหายได้เอง
โรคมือ เท้า ปาก ติดต่ออย่างไร?
โรคมือ เท้า ปากเป็นโรคที่ติดต่อได้ง่าย โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
เชื้อสามารถแพร่ผ่าน
จึงทำให้โรคแพร่กระจายได้รวดเร็วในสถานรับเลี้ยงเด็กและโรงเรียนอนุบาล
อาการของโรคมือ เท้า ปาก มีอะไรบ้าง?
อาการมักเริ่มภายใน 3–7 วันหลังได้รับเชื้อ
อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
เด็กบางคนอาจมีเพียงแผลในปาก หรือมีผื่นเพียงเล็กน้อย จึงควรสังเกตอาการร่วมด้วย
โรคมือ เท้า ปาก อันตรายหรือไม่?
ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะมีอาการไม่รุนแรง และสามารถหายได้เองภายใน 7–10 วัน หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม เช่น ดื่มน้ำให้เพียงพอ พักผ่อน และรับประทานยาลดไข้ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร
อย่างไรก็ตาม เด็กบางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน โดยเฉพาะการติดเชื้อ Enterovirus A71 (EV-A71) ซึ่งอาจทำให้เกิด
แม้ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้จะพบไม่บ่อย แต่ควรเฝ้าสังเกตอาการของเด็กอย่างใกล้ชิด
อาการแบบไหนที่ควรรีบพาเด็กไปพบแพทย์?
หากเด็กมีอาการต่อไปนี้ ไม่ควรรอดูอาการเอง ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
โรคมือ เท้า ปาก รักษาอย่างไร?
ปัจจุบัน ยังไม่มียาต้านไวรัสที่ใช้รักษาโรคมือ เท้า ปากโดยเฉพาะ การรักษาจึงเป็นการดูแลตามอาการ ได้แก่
ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics) หากไม่มีข้อบ่งชี้จากแพทย์ เพราะโรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัส ไม่ใช่แบคทีเรีย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
โรคมือ เท้า ปาก ติดต่อได้นานแค่ไหน?
โรคมือ เท้า ปากสามารถแพร่เชื้อได้ง่ายที่สุดในช่วง สัปดาห์แรกของการป่วย อย่างไรก็ตาม เชื้อไวรัสอาจยังถูกขับออกมากับอุจจาระได้นานหลายสัปดาห์หลังอาการดีขึ้น จึงควรล้างมือให้สะอาดทุกครั้งหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือเข้าห้องน้ำ เพื่อลดการแพร่เชื้อ
เด็กเป็นโรคมือ เท้า ปาก ควรหยุดเรียนกี่วัน?
โดยทั่วไปควรให้เด็ก หยุดเรียนหรือหยุดไปศูนย์เด็กเล็กจนกว่าไข้จะหาย และอาการโดยรวมดีขึ้น เพื่อลดโอกาสแพร่เชื้อสู่เด็กคนอื่น ทั้งนี้ ระยะเวลาที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันในแต่ละราย ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์และสถานศึกษา
ผู้ใหญ่เป็นโรคมือ เท้า ปาก ได้หรือไม่?
ได้
แม้โรคนี้จะพบได้บ่อยในเด็กเล็ก แต่ผู้ใหญ่ก็สามารถติดเชื้อได้ โดยเฉพาะผู้ที่ใกล้ชิดกับเด็ก เช่น พ่อแม่ ผู้ปกครอง ครู หรือผู้ดูแลเด็ก อาการมักไม่รุนแรง แต่ยังสามารถแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้
เคยเป็นโรคมือ เท้า ปาก แล้วจะเป็นซ้ำได้หรือไม่?
ได้
เนื่องจากโรคมือ เท้า ปากเกิดจากเชื้อไวรัสหลายสายพันธุ์ เช่น Coxsackievirus A16, Coxsackievirus A6 และ Enterovirus A71 (EV-A71) การติดเชื้อครั้งหนึ่งจะสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อสายพันธุ์นั้นเป็นหลัก จึงยังสามารถติดเชื้อจากสายพันธุ์อื่นได้ในอนาคต
โรคมือ เท้า ปาก มีวัคซีนป้องกันหรือไม่?
ปัจจุบัน ประเทศไทยยังไม่มีวัคซีนโรคมือ เท้า ปากที่ใช้ในประชาชนทั่วไป แม้ว่าบางประเทศจะมีวัคซีนป้องกัน Enterovirus A71 (EV-A71) แล้วก็ตาม
การป้องกันที่ดีที่สุดยังคงเป็น
สรุปบทความ
โรคมือ เท้า ปากเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่พบได้บ่อยในเด็กเล็ก โดยติดต่อผ่าน น้ำลาย น้ำมูก ตุ่มน้ำ อุจจาระ และการสัมผัสสิ่งของที่ปนเปื้อนเชื้อ อาการสำคัญ ได้แก่ ไข้ แผลในปาก และตุ่มแดงหรือตุ่มน้ำที่มือและเท้า ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถหายได้เองภายใน 7–10 วัน
แม้โรคส่วนใหญ่จะไม่รุนแรง แต่ผู้ปกครองควรเฝ้าสังเกตอาการอันตราย เช่น ไข้สูงต่อเนื่อง ซึมลง ดื่มน้ำไม่ได้ หายใจลำบาก หรือชัก เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว
การล้างมือ ทำความสะอาดของเล่น แยกของใช้ส่วนตัว และให้เด็กหยุดเรียนเมื่อป่วย เป็นวิธีสำคัญในการลดการแพร่กระจายของโรค
บทความที่เกี่ยวข้อง (Internal Links)
References
Scientific References
หมายเหตุสำคัญ
ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพแก่ประชาชนทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ หากเด็กมีไข้สูงต่อเนื่อง ซึมลง ดื่มน้ำไม่ได้ หายใจลำบาก ชัก หรือมีอาการผิดปกติอื่น ๆ ควรรีบไปพบแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที เพื่อรับการประเมินและรักษาอย่างเหมาะสม
เรียบเรียงโดย (Compiled by) www.chulalakpharmacy.com
ยังไม่มีบัญชี
