ริดสีดวงกับแผลปริขอบทวารต่างกันอย่างไร? เจ็บและเลือดออกเหมือนกันแต่ใช้ยาเหมือนกันไหม
ริดสีดวงกับแผลปริขอบทวารแยกอย่างไร ดูจากก้อน อาการปวด เลือดออกหลังถ่าย และการรักษาที่ต่างกัน พร้อมสัญญาณที่ควรพบแพทย์
ริดสีดวงและแผลปริขอบทวารทำให้มีเลือดสดและเจ็บหลังถ่ายได้เหมือนกัน แต่ลักษณะเด่นต่างกัน ริดสีดวงมักมีเลือดสด ก้อนยื่น คัน หรือบวม ขณะที่แผลปริขอบทวารมักมี อาการเจ็บแปลบหรือแสบมากขณะถ่าย และอาจเจ็บต่ออีกนานหลังถ่าย การรักษาพื้นฐานมีส่วนที่เหมือนกัน เช่น ทำให้อุจจาระนิ่มและลดการเบ่ง แต่ยาที่ใช้เฉพาะโรคไม่เหมือนกัน เพราะแผลปริมีเป้าหมายสำคัญคือช่วยคลายกล้ามเนื้อหูรูดและให้แผลสมาน ส่วนริดสีดวงเน้นลดอาการบวม เลือดออก และอาการยื่นของก้อน (NHS) (ASCRS)
ริดสีดวงกับแผลปริขอบทวารต่างกันอย่างไร?
ริดสีดวงคือหลอดเลือดและเนื้อเยื่อบริเวณทวารที่โป่งหรือยื่น ส่วนแผลปริขอบทวารคือรอยฉีกของผิวบริเวณปากทวาร
ริดสีดวงอาจทำให้มีเลือดสด คัน บวม หรือมีก้อนยื่น โดยเฉพาะเวลาถ่ายอุจจาระ ส่วน anal fissure มักทำให้เกิด อาการเจ็บคมเหมือนถูกบาดขณะถ่าย และแสบหรือปวดต่อหลังถ่ายตั้งแต่นาทีไปจนถึงหลายชั่วโมง (NHS) (ASCRS)
แบบไหนชวนคิดถึงริดสีดวงมากกว่า?
ถ้ามีเลือดสดร่วมกับก้อนยื่น คัน หรือรู้สึกมีก้อนรอบทวาร จะชวนคิดถึงริดสีดวงมากขึ้น
ริดสีดวงภายในบางครั้งมีเลือดออกโดยแทบไม่เจ็บ ขณะที่ริดสีดวงภายนอกหรือริดสีดวงที่มีลิ่มเลือดสามารถปวดมากและมีก้อนบวมเจ็บได้ (ASCRS)
ดังนั้นคำว่า “เจ็บมาก” อย่างเดียวไม่ได้ตัดริดสีดวงออก แต่ถ้าไม่มีลิ่มเลือดหรือก้อนอักเสบ ริดสีดวงภายในมักไม่ทำให้ปวดคมแบบแผลปริ
แบบไหนชวนคิดถึงแผลปริขอบทวาร?
อาการคลาสสิกคือเจ็บแปลบมากขณะถ่าย และมีอาการแสบหรือปวดต่อหลังถ่าย
เลือดมักเป็นเลือดสดปริมาณไม่มาก เห็นบนกระดาษชำระหรือเคลือบผิวอุจจาระ และมักสัมพันธ์กับอุจจาระแข็งหรือท้องผูก แผลปริยังทำให้กล้ามเนื้อหูรูดด้านในเกิดการเกร็ง ซึ่งเป็นเหตุให้ปวดต่อเนื่องและทำให้แผลหายช้าลง (CUH) (ASCRS)
ใช้ยาเหมือนกันไหม?
ไม่เหมือนกันทั้งหมด แม้ว่าการดูแลพื้นฐานบางอย่างจะเหมือนกัน
สิ่งที่ทั้งสองภาวะใช้ร่วมกันได้คือ เพิ่มใยอาหาร ดื่มน้ำให้เพียงพอ ทำให้อุจจาระนิ่ม ลดการเบ่ง และไม่ควรนั่งโถนาน เพราะท้องผูกและอุจจาระแข็งทำให้ทั้งริดสีดวงและแผลปริแย่ลง (ASCRS)
แต่ยาที่ใช้เฉพาะโรคต่างกัน:
ริดสีดวง
อาจใช้ยาทาหรือยาเหน็บเพื่อบรรเทาคัน ปวด บวม หรืออักเสบในช่วงสั้น ๆ และบางรายอาจใช้ยากลุ่ม phlebotonic เช่น diosmin ตามความเหมาะสม
แผลปริขอบทวาร
เป้าหมายสำคัญคือทำให้อุจจาระนิ่มและ ลดการเกร็งของ internal anal sphincter ยาที่แพทย์อาจใช้ในแผลปริเรื้อรัง ได้แก่ topical nitroglycerin หรือยากลุ่ม calcium-channel blocker เช่น diltiazem/nifedipine ตามแนวทาง (ASCRS)
ดังนั้นการเอายาทาริดสีดวงมาใช้กับแผลปริเพียงอย่างเดียว อาจช่วยเรื่องปวดหรือระคาย แต่ไม่ได้แก้กลไกสำคัญของแผลปริเรื้อรัง
Sitz Bath ใช้ได้ทั้งสองโรคไหม?
ใช้ได้ และช่วยเรื่องอาการมากกว่ารักษาต้นเหตุ
การแช่น้ำอุ่นช่วยลดอาการปวด ระคาย และช่วยให้กล้ามเนื้อรอบทวารผ่อนคลาย โดยเฉพาะในแผลปริขอบทวาร ASCRS แนะนำ warm sitz bath ประมาณ 10–20 นาที หลายครั้งต่อวัน โดยเฉพาะหลังถ่าย (ASCRS)
สำหรับริดสีดวง Sitz Bath ก็ช่วยลดอาการไม่สบายได้ แต่ไม่ได้ทำให้ก้อนยุบถาวร
ใช้ Hydrocortisone เหมือนกันได้ไหม?
ไม่ควรเหมารวมว่าใช้เหมือนกัน
Hydrocortisone อาจช่วยลดการอักเสบ คัน หรือบวมจากริดสีดวงในระยะสั้น แต่ ไม่ได้เป็นยาหลักในการทำให้แผลปริสมาน และการใช้สเตียรอยด์บริเวณทวารต่อเนื่องนานเกินไปอาจทำให้ผิวบางหรือระคายมากขึ้นได้
หากอาการหลักคือเจ็บแปลบตอนถ่ายและเจ็บต่อหลังถ่าย ควรคิดถึง fissure และเน้นการรักษาที่ทำให้อุจจาระนิ่มและลด sphincter spasm มากกว่า
มีทั้งริดสีดวงและแผลปริพร้อมกันได้ไหม?
ได้
ท้องผูกและการเบ่งเป็นปัจจัยร่วมของทั้งสองโรค คนหนึ่งจึงสามารถมีทั้งริดสีดวงและแผลปริพร้อมกันได้ ทำให้อาการเลือดออก ปวด ก้อน และแสบซ้อนกันจนแยกด้วยตนเองยาก
หากอาการไม่ชัด แพทย์อาจตรวจรอบทวาร ตรวจด้วยนิ้ว และพิจารณา anoscopy ตามความเหมาะสมเพื่อแยกสาเหตุอื่นด้วย (ASCRS)
เลือดออกทางทวารทุกครั้งคือริดสีดวงหรือแผลปริหรือไม่?
ไม่ใช่
เลือดออกทางทวารอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น การอักเสบของลำไส้ ติ่งเนื้อ หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก โดยเฉพาะหากเลือดออกซ้ำ มีเลือดปนในอุจจาระ น้ำหนักลด ซีด หรือพฤติกรรมการขับถ่ายเปลี่ยนไป ไม่ควรสรุปว่าเป็นริดสีดวงเอง (NHS)
เมื่อไรควรพบแพทย์?
ควรพบแพทย์หากมี เลือดออกมาก เลือดออกซ้ำ ปวดรุนแรง ไข้ ก้อนบวมเจ็บมาก หรืออาการไม่ดีขึ้นภายในประมาณ 1 สัปดาห์
ควรประเมินเพิ่มเติมเช่นกันหากมีน้ำหนักลด ซีด อุจจาระดำ เลือดปนในเนื้ออุจจาระ หรือมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้
สรุป ริดสีดวงกับแผลปริขอบทวารใช้ยาเหมือนกันไหม?
มีส่วนที่เหมือนกัน แต่ยาเฉพาะโรคต่างกัน
จำง่าย ๆ คือ:
ริดสีดวง
→ เลือดสด + ก้อน/คัน/บวม
→ รักษาอาการและลดแรงดันจากการเบ่ง
แผลปริขอบทวาร
→ เจ็บแปลบตอนถ่าย + แสบต่อหลังถ่าย
→ ทำให้อุจจาระนิ่ม + ลดการเกร็งของกล้ามเนื้อหูรูด
ทั้งสองภาวะได้ประโยชน์จาก Fiber + น้ำ + ลดการเบ่ง + Sitz Bath แต่ถ้าใช้ยาริดสีดวงแล้วอาการเจ็บตอนถ่ายไม่ดีขึ้น ควรประเมินว่าแท้จริงอาจเป็น anal fissure หรือมีทั้งสองภาวะร่วมกัน
FAQ
เจ็บมากตอนถ่ายแปลว่าเป็นแผลปริแน่นอนไหม?
ไม่แน่นอน แต่ถ้าเจ็บคมมากตอนถ่ายและแสบต่ออีกนานหลังถ่าย จะสนับสนุน anal fissure มากขึ้น (NHS)
ริดสีดวงภายในทำให้เจ็บมากไหม?
โดยทั่วไปเลือดออกหรือก้อนยื่นเด่นกว่าอาการปวด แต่ถ้ามีลิ่มเลือดหรือก้อนรัดคาอาจปวดมากได้ (ASCRS)
ยาเหน็บริดสีดวงรักษาแผลปริได้ไหม?
ไม่ใช่ยาหลักของแผลปริเรื้อรัง เพราะแผลปริบางรายต้องใช้ยาที่ช่วยลดการเกร็งของกล้ามเนื้อหูรูด เช่น topical diltiazem หรือ nitroglycerin ตามการประเมินของแพทย์ (ASCRS)
Sitz Bath ช่วยทั้งสองโรคไหม?
ช่วยบรรเทาปวดและระคายได้ทั้งสองภาวะ แต่ไม่ได้ทดแทนการรักษาเฉพาะโรค
Internal Links ที่แนะนำ
เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช
References
ประเทศไทย
ต่างประเทศ
No results found.
ยังไม่มีบัญชี