ประจำเดือนขาด 2–3 เดือน เป็น PCOS หรือไม่? อาการแบบไหนควรตรวจ?

ประจำเดือนขาด 2–3 เดือน เป็น PCOS ไหม? เช็กอาการและควรตรวจอะไร

ประจำเดือนขาด 2–3 เดือนอาจเกิดจาก PCOS แต่ยังมีสาเหตุอื่น เช่น ตั้งครรภ์ ไทรอยด์ ความเครียด หรือน้ำหนักเปลี่ยน เช็กอาการที่ควรตรวจและควรพบแพทย์เมื่อไร

ประจำเดือนขาด 2–3 เดือนอาจเป็นสัญญาณของ PCOS ได้ โดยเฉพาะหากเดิมมีประจำเดือนมาห่าง ร่วมกับสิว ขนดก ผมบาง หรือน้ำหนักขึ้น แต่ประจำเดือนขาดไม่ได้หมายความว่าเป็น PCOS เสมอไป เพราะอาจเกิดจากการตั้งครรภ์ ความเครียด น้ำหนักเปลี่ยน ไทรอยด์ หรือฮอร์โมนอื่นผิดปกติ หากมีโอกาสตั้งครรภ์ควรตรวจครรภ์ก่อน และหากประจำเดือนขาดประมาณ 3 เดือนควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

ประจำเดือนขาด 2–3 เดือน เป็น PCOS หรือไม่?

อาจเป็น PCOS ได้ แต่ยังวินิจฉัยไม่ได้จากการที่ประจำเดือนขาดเพียงอย่างเดียว การขาดประจำเดือนเป็นหนึ่งในอาการสำคัญของ PCOS แต่แพทย์ต้องพิจารณาอาการอื่นและ排除สาเหตุอื่นร่วมด้วย

ผู้ที่เป็น PCOS มักมีการตกไข่ไม่สม่ำเสมอ ทำให้รอบเดือนห่าง บางคนมีประจำเดือนทุก 2–3 เดือน หรืออาจไม่มีประจำเดือนนานหลายเดือน โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ระบุว่าอาการที่พบได้ ได้แก่ ประจำเดือนมาช้า มาห่าง มีประจำเดือนน้อยกว่า 8 ครั้งต่อปี หรือไม่มีประจำเดือนนาน 3–4 เดือน ร่วมกับอาการอื่น เช่น สิว ขนดก หรือผมบาง (โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์)

อย่างไรก็ตาม หากเดิมประจำเดือนมาปกติแล้วหยุดไป สิ่งแรกที่ควร排除ในผู้ที่มีโอกาสตั้งครรภ์คือ “การตั้งครรภ์” ก่อนเสมอ

อาการแบบไหนทำให้นึกถึง PCOS มากขึ้น?

หากประจำเดือนมาห่างหรือขาด ร่วมกับอาการของฮอร์โมนเพศชายสูง จะทำให้นึกถึง PCOS มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดเรื้อรัง

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

  • รอบเดือนห่าง หรือมีประจำเดือนน้อยกว่า 8 ครั้งต่อปี
  • สิวมาก หน้ามัน หรือสิวรักษายาก
  • ขนขึ้นมากบริเวณหน้า คาง หน้าอก หรือหน้าท้อง
  • ผมบางบริเวณกลางศีรษะ
  • น้ำหนักขึ้นง่ายหรืออ้วนลงพุง
  • มีปื้นดำคล้ายคราบบริเวณคอ รักแร้ หรือข้อพับ
  • มีปัญหาไข่ไม่ตกหรือมีบุตรยาก

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลระบุว่า PCOS มักพบรอบเดือนห่างกว่า 35 วัน เช่น มีประจำเดือนทุก 2–6 เดือน หรือมีประจำเดือนน้อยกว่า 8 ครั้งต่อปี และอาจมีหน้ามัน สิว หรือขนดกร่วมด้วย (ศิริราชพยาบาล)

อย่างไรก็ตาม คนที่เป็น PCOS ไม่จำเป็นต้องอ้วนทุกคน ผู้ที่น้ำหนักปกติก็สามารถมี PCOS ได้

PCOS ตรวจและวินิจฉัยอย่างไร?

ในผู้ใหญ่ การวินิจฉัย PCOS โดยทั่วไปต้องพบอย่างน้อย 2 ใน 3 ลักษณะ ได้แก่ การตกไข่ผิดปกติหรือประจำเดือนผิดปกติ ภาวะฮอร์โมนเพศชายสูง และลักษณะรังไข่แบบ polycystic ovarian morphology โดยต้อง排除โรคอื่นที่ทำให้มีอาการคล้ายกันก่อน

แนวทาง International Evidence-based Guideline for PCOS 2023 ระบุหลักสำคัญ ได้แก่

  1. มีรอบเดือนผิดปกติหรือการตกไข่ผิดปกติ
  2. มีภาวะฮอร์โมนเพศชายสูงจากอาการหรือผลตรวจเลือด
  3. พบลักษณะ polycystic ovaries จากอัลตราซาวด์ หรือในผู้ใหญ่บางกรณีสามารถใช้ค่า AMH ตามเกณฑ์ที่เหมาะสม

หากผู้ใหญ่มีทั้งรอบเดือนผิดปกติและหลักฐานของฮอร์โมนเพศชายสูงอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องทำอัลตราซาวด์เพื่อยืนยัน PCOS ในทุกคน (Monash University)

ดังนั้น “อัลตราซาวด์พบถุงน้ำหลายใบ” ไม่ได้หมายความว่าเป็น PCOS โดยอัตโนมัติ และชื่อ PCOS เองก็อาจทำให้เข้าใจผิด เพราะโรคนี้เป็นความผิดปกติของการตกไข่และฮอร์โมน ไม่ใช่เพียงการมีถุงน้ำที่รังไข่

ประจำเดือนขาด 2 เดือน ต้องตรวจเลยไหม หรือต้องรอ 3 เดือน?

ไม่จำเป็นต้องรอครบ 3 เดือนหากมีโอกาสตั้งครรภ์ มีอาการผิดปกติร่วม หรือรอบเดือนเปลี่ยนไปจากเดิมอย่างชัดเจน สามารถเริ่มประเมินหาสาเหตุได้ก่อน

สำหรับผู้ที่เดิมมีประจำเดือนสม่ำเสมอ American Society for Reproductive Medicine ระบุว่าการไม่มีประจำเดือนนานมากกว่า 3 เดือนถือเป็น secondary amenorrhea ที่ควรได้รับการประเมิน ส่วนผู้ที่เดิมมีรอบเดือนผิดปกติ เกณฑ์ที่ใช้พิจารณาอาจยาวถึงประมาณ 6 เดือน (ASRM)

แต่หากมีเพศสัมพันธ์และประจำเดือนช้า แม้เพียงช่วงสั้น ๆ ก็ควรตรวจการตั้งครรภ์ก่อน ไม่ควรรอให้ครบ 3 เดือน

ประจำเดือนขาดควรตรวจอะไรบ้าง?

การตรวจขึ้นอยู่กับประวัติและอาการของแต่ละคน ไม่จำเป็นว่าทุกคนต้องตรวจฮอร์โมนทั้งหมดเหมือนกัน

แพทย์มักเริ่มจากการประเมินการตั้งครรภ์ก่อน จากนั้นอาจพิจารณาตรวจ TSH เพื่อดูการทำงานของไทรอยด์, prolactin, FSH และ estradiol หากมีสิว ขนดก หรือผมบาง อาจตรวจ testosterone หรือฮอร์โมน androgen เพิ่มเติม

ASRM แนะนำว่าการประเมินภาวะประจำเดือนขาดโดยทั่วไปควรเริ่มจากการ排除การตั้งครรภ์ และพิจารณา TSH, prolactin และ FSH ตามความเหมาะสม (ASRM)

หากสงสัย PCOS แพทย์อาจประเมินระดับน้ำตาล ไขมันในเลือด ความดันโลหิต และปัจจัยเสี่ยงด้านเมตาบอลิกเพิ่มเติม เพราะ PCOS ไม่ได้เกี่ยวข้องเฉพาะกับประจำเดือนเท่านั้นฅ


ประจำเดือนขาด แต่ไม่ใช่ PCOS เกิดจากอะไรได้บ้าง?

ประจำเดือนขาดมีหลายสาเหตุ และ PCOS เป็นเพียงหนึ่งในนั้น สาเหตุที่พบบ่อยอีกหลายอย่างสามารถทำให้ประจำเดือนหายหรือมาห่างได้เช่นกัน

ตัวอย่าง ได้แก่ การตั้งครรภ์ ความเครียด การลดหรือเพิ่มน้ำหนักอย่างรวดเร็ว การออกกำลังกายหนัก รับประทานอาหารไม่เพียงพอ ยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนบางชนิด ความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ prolactin สูง หรือภาวะรังไข่ทำงานลดลงก่อนวัย

ดังนั้น หากผู้ที่เคยมีรอบเดือนปกติดีอยู่แล้วเริ่มขาดประจำเดือนต่อเนื่อง การตรวจหาสาเหตุจะมีประโยชน์มากกว่าการสรุปเองว่าเป็น PCOS

ปล่อยให้ประจำเดือนขาดหลายเดือนได้ไหม?

ไม่ควรปล่อยให้ขาดเป็นเวลานานโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะในผู้ที่มีการตกไข่ไม่สม่ำเสมอเรื้อรังจาก PCOS เพราะเยื่อบุโพรงมดลูกอาจได้รับฮอร์โมนเอสโตรเจนต่อเนื่องโดยไม่มีการหลุดลอกอย่างสม่ำเสมอ

ผู้ที่เป็น PCOS และไม่มีประจำเดือนเป็นเวลานานจึงอาจต้องได้รับการดูแลเพื่อควบคุมรอบเดือนและลดความเสี่ยงของเยื่อบุโพรงมดลูกหนาผิดปกติ การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ อายุ ความต้องการคุมกำเนิด และแผนการมีบุตรของแต่ละคน

ไม่ควรซื้อฮอร์โมนหรือยาปรับประจำเดือนมารับประทานเองก่อนทราบสาเหตุ เพราะอาจทำให้การประเมินอาการซับซ้อนขึ้น

อาการแบบไหนควรพบแพทย์เร็ว?

ควรพบแพทย์เร็วขึ้นหากประจำเดือนขาดร่วมกับอาการผิดปกติ เช่น ปวดท้องน้อยรุนแรง เลือดออกผิดปกติ ตรวจครรภ์ขึ้นสองขีดแล้วมีอาการปวดท้องหรือเลือดออก มีน้ำนมไหลโดยไม่ได้ตั้งครรภ์ ปวดศีรษะหรือการมองเห็นผิดปกติ หรือมีขนดก เสียงทุ้ม หรืออาการของฮอร์โมนเพศชายเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

โดยเฉพาะอาการของฮอร์โมนเพศชายที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่เดือน ไม่ควรสรุปว่าเป็น PCOS อย่างเดียว เพราะแพทย์อาจต้อง排除สาเหตุอื่น เช่น ความผิดปกติของต่อมหมวกไตหรือก้อนที่สร้างฮอร์โมน androgen

สรุป

ประจำเดือนขาด 2–3 เดือน “อาจเป็น PCOS” โดยเฉพาะเมื่อมีรอบเดือนห่างเรื้อรังร่วมกับสิว ขนดก ผมบาง หรือน้ำหนักขึ้น แต่ไม่ควรใช้การขาดประจำเดือนเพียงอย่างเดียววินิจฉัย PCOS

ผู้ที่มีโอกาสตั้งครรภ์ควรตรวจการตั้งครรภ์ก่อน หากเดิมประจำเดือนสม่ำเสมอแล้วขาดประมาณ 3 เดือน หรือมีความผิดปกติของรอบเดือนร่วมกับอาการของฮอร์โมนผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและวางแผนดูแลอย่างเหมาะสม

ขอคำแนะนำเพิ่มเติม

หากประจำเดือนขาดหรือมาห่าง การจดวันที่มีประจำเดือนครั้งล่าสุด ความยาวของรอบเดือน น้ำหนักที่เปลี่ยนแปลง รวมถึงอาการสิว ขนดก ผมบาง และยาหรือฮอร์โมนที่ใช้อยู่ จะช่วยให้ประเมินสาเหตุได้ง่ายขึ้น

หากไม่แน่ใจว่าควรเริ่มจากตรวจครรภ์ ตรวจฮอร์โมน หรือควรพบสูตินรีแพทย์เมื่อใด สามารถปรึกษาเภสัชกรเพื่อช่วยประเมินข้อมูลเบื้องต้นและแนะนำขั้นตอนที่เหมาะสมได้

ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์

FAQ

ประจำเดือนขาด 2 เดือน ตรวจ PCOS ได้หรือยัง?

ได้ หากมีรอบเดือนผิดปกติหรือมีอาการที่เข้าได้กับ PCOS สามารถพบแพทย์เพื่อเริ่มประเมินได้ ไม่จำเป็นต้องรอให้ขาดครบ 3 เดือน โดยเฉพาะหากอาการเกิดซ้ำหรือมีสิว ขนดก หรือผมบางร่วมด้วย

ประจำเดือนขาด 3 เดือน แต่ตรวจครรภ์ไม่ขึ้น ควรทำอย่างไร?

หากเดิมมีประจำเดือนสม่ำเสมอและขาดประมาณ 3 เดือน ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ อาจต้องประเมิน PCOS ไทรอยด์ prolactin การทำงานของรังไข่ หรือปัจจัยอื่นตามอาการ

PCOS ต้องมีถุงน้ำในรังไข่ทุกคนไหม?

ไม่จำเป็น ในผู้ใหญ่ที่มีรอบเดือนผิดปกติและมีภาวะฮอร์โมนเพศชายสูงอยู่แล้ว สามารถวินิจฉัย PCOS ได้โดยไม่จำเป็นต้องพบลักษณะถุงน้ำจากอัลตราซาวด์ทุกคน

เป็น PCOS แต่ไม่อ้วนได้ไหม?

ได้ PCOS พบได้ทั้งในผู้ที่มีน้ำหนักเกินและผู้ที่มีน้ำหนักปกติ น้ำหนักตัวไม่ใช่เกณฑ์ที่ใช้ยืนยันหรือ排除 PCOS



Internal Links

  • PCOS คืออะไร? อาการ สาเหตุ และแนวทางดูแล
  • ประจำเดือนมาไม่ปกติ เกิดจากอะไร?
  • สิวฮอร์โมนเกิดจากอะไร? เกี่ยวกับ PCOS หรือไม่?
  • ผมร่วงในผู้หญิง เกี่ยวกับฮอร์โมนหรือ PCOS ได้หรือไม่?



เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช



References

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย. ถุงน้ำรังไข่หลายใบ PCOS ภาวะอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม
https://kcmh.chulalongkornhospital.go.th/line/polycystic-ovary-syndrome-pcos-a-dangerous-condition-that-should-not-be-overlooked/

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. ถุงน้ำหลายใบในรังไข่ (Polycystic Ovary Syndrome)
https://www.si.mahidol.ac.th/TH/healthdetail.asp?aid=1274

American Society for Reproductive Medicine. Current Evaluation of Amenorrhea: A Committee Opinion. Fertility and Sterility. 2024.
https://www.asrm.org/practice-guidance/practice-committee-documents/current-evaluation-of-amenorrhea/

International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome 2023. Monash University.
https://www.monash.edu/medicine/mchri/pcos/guidelin

แชร์ข้อมูลไปยัง

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

No results found.

ยังไม่มีบัญชี