กินยาคุมฉุกเฉินแล้ว เริ่มยาคุมรายเดือนได้เมื่อไร? Levonorgestrel กับ Ulipristal ต้องเว้นต่างกันอย่างไร
หลังใช้ยาคุมฉุกเฉิน สามารถเริ่มยาคุมรายเดือนต่อได้ แต่ต้องแยกก่อนว่าใช้ยาคุมฉุกเฉินชนิดไหน เพราะ Levonorgestrel และ Ulipristal Acetate มีวิธีต่อยาคุมฮอร์โมนต่างกันอย่างชัดเจน
หากใช้ Levonorgestrel (LNG) สามารถเริ่มหรือกลับมากินยาคุมรายเดือนได้ ทันที ไม่จำเป็นต้องรอประจำเดือน และโดยทั่วไปควรใช้ถุงยางหรืองดเพศสัมพันธ์ในช่วง 7 วันแรกหลังเริ่มยาคุมรายเดือน เพื่อให้การคุมกำเนิดประจำกลับมามีประสิทธิภาพเต็มที่. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
แต่หากใช้ Ulipristal Acetate (UPA) ต้องเว้นก่อน เพราะ UPA มีฤทธิ์ต้าน Progestogen หากเริ่มยาคุมที่มี Progestogen เร็วเกินไป อาจลดประสิทธิภาพของทั้ง UPA และยาคุมประจำ WHO แนะนำให้เริ่มยาคุมที่มี Progestogen ในวันที่ 6 หลังจากกิน UPA หรือพูดอีกแบบคือ เว้นให้ครบ 5 วันก่อนแล้วค่อยเริ่ม. องค์การอนามัยโลก
ดังนั้นหลักจำง่ายคือ
Levonorgestrel → เริ่มยาคุมรายเดือนได้ทันที
Ulipristal → รอ 5 วันเต็ม แล้วเริ่มวันที่ 6
และในช่วงรอหรือช่วงที่ยาคุมรายเดือนยังออกฤทธิ์ไม่เต็มที่ ควรใช้ถุงยางร่วมด้วยตามคำแนะนำ. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
หลังใช้ยาคุมฉุกเฉิน หลายคนมักกังวลต่อว่า
“แล้วคืนนี้กินยาคุมรายเดือนต่อได้เลยไหม?”
“ต้องรอให้ประจำเดือนมาก่อนหรือเปล่า?”
“ถ้ากินยาคุมฉุกเฉินไปแล้ว แล้วเริ่มยาคุมรายเดือนทันที จะตีกันไหม?”
คำตอบจริง ๆ ไม่ซับซ้อน แต่มีจุดสำคัญเพียงอย่างเดียวคือ ต้องรู้ว่ายาคุมฉุกเฉินที่กินไปเป็น Levonorgestrel หรือ Ulipristal Acetate
เมื่อแยกสองตัวนี้ออก วิธีเริ่มยาคุมต่อก็ชัดเจนมาก
ทำไมต้องแยกชนิดยาคุมฉุกเฉินก่อน?
เพราะยาคุมฉุกเฉินสองชนิดนี้ออกฤทธิ์ต่างกัน
Levonorgestrel เป็น Progestogen จึงไม่มีความกังวลเรื่องการต้านฤทธิ์กับยาคุมรายเดือนแบบเดียวกับ UPA
ส่วน Ulipristal Acetate มีฤทธิ์ Antiprogestogen หรือจับกับ Progesterone Receptor ในลักษณะที่อาจถูกรบกวนได้หากได้รับ Progestogen จากยาคุมประจำเร็วเกินไป
WHO จึงแนะนำให้เว้นช่วงก่อนเริ่มวิธีคุมกำเนิดที่มี Progestogen หลัง UPA. IRIS
ถ้ากินยาคุมฉุกเฉิน Levonorgestrel แล้ว เริ่มยาคุมรายเดือนได้เมื่อไร?
เริ่มได้ทันที
WHO ระบุว่าหลังใช้ ECP ที่มี Levonorgestrel สามารถเริ่มหรือกลับมาใช้วิธีคุมกำเนิดประจำได้ทันที โดยไม่ต้องรอให้ประจำเดือนมา. องค์การอนามัยโลก
CDC ก็ให้คำแนะนำในทิศทางเดียวกันว่า หลังใช้ LNG สามารถเริ่มหรือกลับมาใช้วิธีคุมกำเนิดแบบปกติได้ทันที. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
ตัวอย่างเช่น
ถ้ากิน Levonorgestrel เวลา 20.00 น. วันนี้ และต้องการเริ่มยาคุมรายเดือน สามารถเริ่มเม็ดแรก วันนี้หรือในเวลาที่กำหนดไว้ตามแผนได้เลย
ไม่ต้องรอ 24 ชั่วโมง
ไม่ต้องรอ 3 วัน
และไม่ต้องรอประจำเดือนรอบใหม่
หลัง Levonorgestrel ต้องใช้ถุงยางไหม?
ควรใช้ช่วงหนึ่ง
CDC แนะนำให้ใช้ Barrier Method เช่นถุงยาง หรือหลีกเลี่ยงเพศสัมพันธ์เป็นเวลา 7 วันหลังเริ่มหรือกลับมาใช้การคุมกำเนิดประจำ. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
WHO Handbook ก็ใช้หลักเดียวกันสำหรับ Combined Oral Contraceptives คือ หลังเริ่มยาคุมหลัง LNG ควรใช้วิธีเสริมใน 7 วันแรก. WHO
ดังนั้นหลักจำง่ายคือ
LNG วันนี้ → เริ่มยาคุมรายเดือนได้วันนี้ → ใช้ถุงยาง 7 วัน
ถ้าเดิมกินยาคุมรายเดือนอยู่แล้ว แต่ลืมหลายเม็ดจนต้องใช้ LNG ต้องเริ่มแผงใหม่ไหม?
ไม่จำเป็นเสมอไป
WHO Handbook ระบุว่า หากเป็นผู้ใช้ยาคุมรายเดือนเดิมและต้องใช้ Emergency Contraception เพราะกินยาผิดพลาด สามารถกลับมากินยาคุมต่อจากแผงเดิมได้ ไม่จำเป็นต้องเริ่มแผงใหม่ทุกครั้ง. WHO
แต่ต้องดูด้วยว่าลืมยาในสัปดาห์ไหนของแผง เพราะหากลืมช่วงท้าย Active Pills อาจต้องข้ามช่วงพักและต่อแผงใหม่ทันทีตามกฎ Missed Pill
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
ลืมกินยาคุม 1 เม็ด 2 เม็ด หรือหลายวัน ต้องทำอย่างไร? ต้องกินยาคุมฉุกเฉินไหม
แล้วถ้ากิน Ulipristal Acetate ต้องรอกี่วัน?
นี่คือจุดที่ต่างจาก LNG อย่างชัดเจน
หลังใช้ Ulipristal Acetate 30 mg
WHO แนะนำให้เริ่มหรือกลับมาใช้วิธีคุมกำเนิดที่มี Progestogen ในวันที่ 6 หลังรับประทาน UPA. องค์การอนามัยโลก
พูดให้ง่ายคือ
กิน UPA วันนี้ → เว้น 5 วันเต็ม → เริ่มยาคุมรายเดือนวันที่ 6
CDC ใช้ถ้อยคำว่าให้เริ่ม Hormonal Contraception no sooner than 5 days after UPA ซึ่งสอดคล้องกับการเริ่มในวันที่ 6. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
ตัวอย่าง นับวันหลัง UPA อย่างไร?
สมมติกิน UPA ในวันจันทร์
วันจันทร์ = วันที่กิน UPA
จากนั้นเว้น
วันอังคาร
วันพุธ
วันพฤหัสบดี
วันศุกร์
วันเสาร์
และเริ่มยาคุมรายเดือนใน
วันอาทิตย์ = วันที่ 6
วิธีนี้ช่วยลดความสับสนเรื่องคำว่า “รอ 5 วัน” ได้มาก
ทำไมหลัง UPA ถึงต้องรอ?
เพราะ UPA มีฤทธิ์ต่อ Progesterone Receptor
หากเริ่มยาคุมรายเดือนที่มี Progestogen เร็วเกินไป Progestogen จากยาคุมอาจรบกวนความสามารถของ UPA ในการชะลอการตกไข่
WHO ระบุว่าการเริ่ม Progestogen-containing Method เร็วเกินไปอาจทำให้ ทั้ง UPA และวิธีคุมกำเนิดประจำมีประสิทธิภาพลดลง. WHO
ดังนั้นช่วงเว้น 5 วันไม่ได้หมายความว่า UPA “แรงกว่า” หรืออันตรายกว่า
แต่เป็นการเว้นเพื่อ ไม่ให้ยาทั้งสองกลุ่มรบกวนกัน

หลัง UPA ต้องใช้ถุงยางนานแค่ไหน?
ช่วงนี้สำคัญกว่าหลัง LNG เล็กน้อย เพราะมีทั้ง
ช่วง 5 วันที่ต้องรอ และ ช่วงหลังเริ่มยาคุมที่ต้องรอให้วิธีคุมกำเนิดประจำออกฤทธิ์
WHO Handbook แนะนำให้ใช้วิธีสำรองตั้งแต่เวลาที่กิน UPA ไปจนกระทั่งกิน Combined Oral Contraceptive ต่อเนื่องครบ 7 วัน. WHO
ดังนั้นถ้าเป็น Combined Pill สามารถคิดง่าย ๆ ว่า
UPA → ใช้ถุงยางระหว่างรอ 5 วัน → เริ่ม Pill วันที่ 6 → ใช้ถุงยางต่ออีก 7 วัน
จึงยังไม่ควรถือว่าการคุมกำเนิดรายเดือนกลับมามีประสิทธิภาพทันทีในวันที่เริ่มเม็ดแรก
หลัง UPA ต้องรอประจำเดือนมาก่อนหรือไม่?
ไม่ต้อง
นี่เป็นจุดที่ช่วยลดความกังวลได้มาก
WHO ระบุว่าสามารถเริ่ม Combined Oral Contraceptive ในวันที่ 6 หลัง UPA ได้ โดย ไม่ต้องรอประจำเดือนรอบใหม่. WHO
จึงไม่จำเป็นต้องปล่อยช่วงว่างหลายสัปดาห์เพียงเพราะกลัวว่าจะเริ่มผิดเวลา
ถ้ากิน UPA ไปแล้วเผลอกินยาคุมรายเดือนทันที ทำอย่างไร?
ไม่จำเป็นต้องตกใจ แต่ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมิน Timing และความเสี่ยงอีกครั้ง
เหตุผลคือ Progestogen ที่ได้รับเร็วเกินไปอาจลดประสิทธิภาพของ UPA ตามกลไกที่ WHO และ CDC กังวล. IRIS
สิ่งสำคัญคือไม่ควร “แก้เอง” ด้วยการกิน UPA ซ้ำโดยอัตโนมัติ
ควรดู
- เวลาที่กิน UPA
- เวลาที่กินยาคุมรายเดือน
- เวลาที่มีเพศสัมพันธ์
- มีเพศสัมพันธ์เพิ่มหลังจากนั้นหรือไม่
- วิธีคุมกำเนิดอื่นที่ใช้อยู่
แล้วถ้ากิน LNG แต่เผลอเว้น 5 วันก่อนเริ่ม Pill เป็นอะไรไหม?
ไม่ได้มีปฏิกิริยาระหว่างยาที่บังคับให้ต้องเริ่มทันที แต่การเว้นหลายวันทำให้เกิด ช่วงที่ไม่มีการคุมกำเนิดประจำ
WHO และ CDC จึงสนับสนุนให้เริ่มวิธีคุมกำเนิดต่อเนื่องทันทีหลัง LNG เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ครั้งต่อไป. องค์การอนามัยโลก
หากเว้นไปแล้วสามารถเริ่มยาคุมเมื่อมั่นใจว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ และใช้ถุงยางตามช่วงเวลาที่กำหนด
เริ่มยาคุมรายเดือนหลัง EC แล้ว ยาคุมฉุกเฉินยังคุ้มครองเพศสัมพันธ์ครั้งต่อไปไหม?
ไม่ควรคิดแบบนั้น
Emergency Contraception ใช้เพื่อลดความเสี่ยงจากเพศสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นก่อนรับประทานยา
ไม่ได้ให้การป้องกันต่อเนื่องสำหรับเพศสัมพันธ์ในวันถัด ๆ ไป
ดังนั้นช่วงที่กำลังรอให้ยาคุมรายเดือนออกฤทธิ์ ควรใช้ถุงยาง
นี่คือเหตุผลว่าทำไมการ Transition จาก Emergency Contraception ไปสู่ Regular Contraception จึงสำคัญมาก
เริ่มยาคุมแล้วต้องกินแผง 21 หรือ 28 เม็ดแบบไหน?
เลือกตามสูตรที่เหมาะกับสุขภาพและความสะดวกได้
หากเริ่ม Combined Oral Contraceptive หลัง LNG หรือ UPA วิธีเริ่มขึ้นกับชนิด ECP มากกว่าจำนวน 21 หรือ 28 เม็ด
กล่าวคือ
หลัง LNG → เริ่ม Active Pill ได้ทันที
หลัง UPA → เริ่ม Active Pill วันที่ 6
จากนั้นกินตามแผงปกติ
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
ยาคุม 21 เม็ด กับ 28 เม็ด ต่างกันอย่างไร? เลือกแบบไหนและเริ่มกินวันไหน
ถ้าเป็นแผ่นแปะคุมกำเนิดแทนยาคุมรายเดือน ใช้หลักเดียวกันไหม?
โดยหลักใช่ เพราะ Patch แบบ Combined มี Progestogen
WHO ระบุว่าหลัง LNG สามารถเริ่ม Patch ได้ทันที แต่หลัง UPA ควรเริ่ม Progestogen-containing Method ในวันที่ 6. WHO
ดังนั้นหลัก
LNG = Start Now
และ
UPA = Start Day 6
ใช้ได้กับวิธีฮอร์โมนประจำหลายชนิด รวมถึง Combined Pill, Patch และ Ring
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
แผ่นแปะคุมกำเนิด vs ยาคุมแบบกิน ต่างกันอย่างไร? แบบไหนเหมาะกับคนลืมกินยา
ถ้าใช้ Progestin-only Pill ล่ะ?
ต้องดูชนิดของ Progestin-only Pill ด้วย เพราะช่วงที่ต้องใช้ Backup หลังเริ่มยาอาจแตกต่างจาก Combined Pill
อย่างไรก็ตามหลักเรื่อง UPA ยังคงเหมือนเดิม คือ ไม่ควรเริ่ม Progestogen-containing Method จนถึงวันที่ 6 หลัง UPA. องค์การอนามัยโลก
ดังนั้นหากเป็น Mini-pill ควรตรวจตัวยาและคำแนะนำเฉพาะของผลิตภัณฑ์ก่อน
Copper IUD ต้องรอหลังยาคุมฉุกเฉินไหม?
ถ้าใช้ Copper IUD เป็น Emergency Contraception อยู่แล้ว ไม่ต้องเริ่มวิธีคุมกำเนิดอื่นเพื่อให้มีการป้องกันต่อเนื่อง เพราะ Copper IUD สามารถทำหน้าที่เป็นวิธีคุมกำเนิดระยะยาวต่อได้เลย
WHO ระบุว่าเมื่อใช้ Copper IUD เป็น Emergency Contraception ไม่จำเป็นต้องมีการป้องกันเสริมอีก. องค์การอนามัยโลก
หลัง UPA ใช้วิธีคุมกำเนิดที่ไม่มีฮอร์โมนได้ทันทีไหม?
ได้
CDC ระบุว่าวิธี Nonhormonal Contraception สามารถเริ่มได้ทันทีหลัง UPA เพราะไม่มี Progestogen มารบกวนฤทธิ์ของยา. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
ตัวอย่างเช่น
- Condom
- Copper IUD
จึงสามารถใช้ในช่วงที่กำลังรอเริ่ม Hormonal Contraception ได้
ต้องตรวจครรภ์ก่อนเริ่มยาคุมหลัง EC ไหม?
ไม่จำเป็นต้องรอ Pregnancy Test ทุกกรณี หากสามารถมั่นใจอย่างสมเหตุสมผลว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ตามหลักการประเมิน
แต่ CDC แนะนำว่า หากไม่มี Withdrawal Bleeding ภายใน 3 สัปดาห์หลังใช้ Emergency Contraception ควรตรวจ Pregnancy Test. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
ดังนั้นการเริ่มยาคุมไม่ได้แปลว่าต้องหยุดรอตรวจครรภ์ก่อนทุกคน
เริ่มยาคุมแล้วประจำเดือนอาจเปลี่ยนไหม?
ได้
ทั้ง Emergency Contraception และการเริ่ม Hormonal Contraception ต่อสามารถทำให้ Bleeding Pattern ของรอบนั้นเปลี่ยนชั่วคราว เช่น
- Spotting
- ประจำเดือนมาเร็ว
- มาช้า
- เลือดน้อยลง
- Withdrawal Bleeding เปลี่ยนวัน
โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องกังวลจากการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยเหล่านี้เพียงอย่างเดียว
การตรวจ Pregnancy Test เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสมให้คำตอบที่ชัดกว่าการตีความเลือดออกอย่างเดียว
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
กินยาคุมฉุกเฉินแล้ว ประจำเดือนจะมาเมื่อไร? ช้าได้กี่วัน และเมื่อไรควรตรวจครรภ์
ถ้าเริ่ม Pill แล้วมี Spotting ต้องหยุดยาไหม?
โดยทั่วไปไม่จำเป็น
Spotting สามารถเกิดในช่วงเริ่ม Hormonal Contraception และไม่ได้หมายความว่ายาไม่ออกฤทธิ์
ควรกินยาต่อให้สม่ำเสมอ หากไม่มีเลือดออกมากผิดปกติหรืออาการอื่นที่ต้องประเมิน
การหยุดยากลางแผงเองอาจทำให้การคุมกำเนิดไม่ต่อเนื่องมากกว่าเดิม
ต้องกินยาคุมรายเดือน “วันแรกของประจำเดือน” หลัง EC ไหม?
ไม่จำเป็น
หลัง LNG สามารถเริ่มทันที
หลัง UPA เริ่มวันที่ 6
ทั้ง WHO และ CDC ไม่ได้กำหนดว่าต้องรอวันแรกของประจำเดือนก่อน จึงสามารถเปลี่ยนจาก Emergency ไปสู่ Regular Contraception ได้โดยไม่ต้องมีช่วงรอนาน. องค์การอนามัยโลก
ถ้าต้องการลดความกังวลหลัง EC ควรทำอะไรดีที่สุด?
แทนที่จะรอประจำเดือนอย่างเดียว สามารถวางแผนเป็นขั้นตอนได้
1. ดูชื่อยาคุมฉุกเฉิน
Levonorgestrel หรือ Ulipristal
2. เริ่ม Regular Contraception ในเวลาที่ถูกต้อง
LNG → ทันที
UPA → วันที่ 6
3. ใช้ถุงยางตามช่วงที่แนะนำ
4. กินยาคุมต่อเนื่องให้ตรงเวลา
5. หากไม่มี Withdrawal Bleeding ภายใน 3 สัปดาห์หลัง EC ให้ตรวจ Pregnancy Test
วิธีนี้ช่วยให้เปลี่ยนจากสถานการณ์ฉุกเฉินไปสู่การคุมกำเนิดที่มีแผนต่อเนื่องได้ชัดเจนขึ้น
ทำไมการเริ่ม Regular Contraception หลัง EC จึงสำคัญ?
เพราะ Emergency Contraception มีหน้าที่แก้สถานการณ์เฉพาะหน้า แต่ไม่ได้ออกแบบมาให้เป็นวิธีคุมกำเนิดต่อเนื่อง
WHO ระบุว่าหลังใช้ ECP ควรมีการให้ข้อมูลเรื่อง Regular Contraception เพื่อช่วยลดความเสี่ยงของการตั้งครรภ์ที่ไม่ตั้งใจในอนาคต. องค์การอนามัยโลก
ดังนั้นการเริ่มยาคุมรายเดือนหลัง EC ไม่ได้เป็นเรื่องที่ต้องกลัวว่าจะ “ฮอร์โมนเยอะเกินไป” หากใช้ตาม Timing ที่ถูกต้อง
ในทางกลับกัน เป็นขั้นตอนที่ช่วยให้การคุมกำเนิดต่อเนื่องเป็นระบบมากขึ้น
FAQ
กินยาคุมฉุกเฉิน Levonorgestrel แล้วกินยาคุมรายเดือนได้เลยไหม?
ได้ สามารถเริ่มหรือกลับมากินทันที ไม่ต้องรอประจำเดือน. องค์การอนามัยโลก
หลัง LNG ต้องใช้ถุงยางไหม?
ควรใช้ถุงยางหรือหลีกเลี่ยงเพศสัมพันธ์ในช่วง 7 วันแรกหลังเริ่ม Combined Oral Contraceptive. WHO
กิน Ulipristal แล้วต้องเว้นกี่วัน?
เว้นให้ครบ 5 วัน แล้วเริ่ม Progestogen-containing Contraception ใน วันที่ 6. องค์การอนามัยโลก
ทำไม UPA ต้องรอ?
เพราะ Progestogen จากยาคุมประจำอาจลดฤทธิ์ของ UPA ในการชะลอการตกไข่ และ UPA ก็อาจรบกวนวิธีคุมกำเนิดที่มี Progestogen ได้เช่นกัน. IRIS
หลัง UPA ต้องรอประจำเดือนมาก่อนไหม?
ไม่ต้อง เริ่มยาคุมในวันที่ 6 ได้โดยไม่ต้องรอรอบเดือน. WHO
หลัง UPA ต้องใช้ถุงยางนานแค่ไหน?
ใช้ตั้งแต่หลังรับประทาน UPA ระหว่างช่วงรอ และต่อเนื่องจนกิน Combined Pill ครบ 7 วัน. WHO
ถ้าเผลอกิน Pill ทันทีหลัง UPA อันตรายไหม?
ไม่ใช่เรื่องของพิษหรืออันตรายเฉียบพลันเป็นหลัก แต่มีความกังวลเรื่อง ประสิทธิภาพของ UPA ลดลง จึงควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินสถานการณ์ต่อ. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
หลัง EC ต้องตรวจครรภ์เมื่อไร?
ถ้าไม่มี Withdrawal Bleeding ภายใน 3 สัปดาห์หลังใช้ ECP ควรตรวจ Pregnancy Test. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
เริ่มยาคุมแล้ว EC ยังป้องกันเพศสัมพันธ์ครั้งใหม่ไหม?
ไม่ Emergency Contraception ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นการป้องกันต่อเนื่องสำหรับเพศสัมพันธ์ในครั้งถัดไป จึงควรใช้ถุงยางจนวิธีคุมกำเนิดประจำมีประสิทธิภาพ
สรุป
หลังใช้ยาคุมฉุกเฉิน สามารถเปลี่ยนไปใช้ยาคุมรายเดือนได้อย่างเป็นระบบ และไม่จำเป็นต้องรอประจำเดือนทุกกรณี
จุดสำคัญที่สุดคือดูว่ากิน Emergency Contraception ตัวไหน
Levonorgestrel (LNG)
→ เริ่มยาคุมรายเดือนได้ ทันที
→ ใช้ถุงยางหรือหลีกเลี่ยงเพศสัมพันธ์ประมาณ 7 วันหลังเริ่ม Combined Pill
Ulipristal Acetate (UPA)
→ รอ 5 วันเต็ม
→ เริ่มยาคุมรายเดือนใน วันที่ 6
→ ใช้ถุงยางตั้งแต่หลังใช้ UPA และต่อจนกิน Combined Pill ครบ 7 วัน. WHO
สาเหตุที่ UPA ต้องเว้นไม่ได้หมายความว่ายาอันตรายหรือแรงเกินไป แต่เป็นเรื่องของ Drug Interaction ทางกลไก เพราะ Progestogen จากยาคุมรายเดือนอาจรบกวนความสามารถของ UPA ในการชะลอการตกไข่. IRIS
ดังนั้นจำเพียงสองประโยคก็เพียงพอสำหรับสถานการณ์ส่วนใหญ่:
LNG → Start Now
UPA → Start Day 6
และหากไม่มีประจำเดือนหรือ Withdrawal Bleeding ภายในประมาณ 3 สัปดาห์หลังใช้ Emergency Contraception ให้ตรวจ Pregnancy Test เพื่อความมั่นใจ. ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค

บทความที่เกี่ยวข้อง
- ยาคุมฉุกเฉินกินภายในกี่ชั่วโมง? 24, 72 หรือ 120 ชั่วโมง ต่างกันอย่างไร
- กินยาคุมฉุกเฉินแล้ว ประจำเดือนจะมาเมื่อไร? ช้าได้กี่วัน และเมื่อไรควรตรวจครรภ์
- ลืมกินยาคุม 1 เม็ด 2 เม็ด หรือหลายวัน ต้องทำอย่างไร? ต้องกินยาคุมฉุกเฉินไหม
- ยาคุม 21 เม็ด กับ 28 เม็ด ต่างกันอย่างไร? เลือกแบบไหนและเริ่มกินวันไหน
- แผ่นแปะคุมกำเนิด vs ยาคุมแบบกิน ต่างกันอย่างไร? แบบไหนเหมาะกับคนลืมกินยา
References
World Health Organization. Emergency contraception.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception องค์การอนามัยโลก
World Health Organization and Johns Hopkins Center for Communication Programs. Family Planning: A Global Handbook for Providers – When to Start or Restart Contraception After ECP Use.
https://cdn.who.int/media/docs/default-source/reproductive-health/contraception-family-planning/family-planning-a-global-handbook-for-providers-2022.pdf WHO
Centers for Disease Control and Prevention. Emergency Contraception – U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use, 2024.
https://www.cdc.gov/contraception/hcp/usspr/emergency-contraception.html ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
Centers for Disease Control and Prevention. Combined Hormonal Contraceptives – U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use, 2024.
https://www.cdc.gov/contraception/hcp/usspr/combined-hormonal-contraceptives.html ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
Scientific References
Curtis KM, Nguyen AT, Tepper NK, et al. U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use, 2024. MMWR Recommendations and Reports. 2024;73(3):1–77.
https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/73/rr/rr7303a1.htm ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค
World Health Organization. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use – Timing of initiation after emergency contraceptive pills. WHO guidance explains the potential interaction between UPA and Progestogen-containing contraceptive methods and supports starting those methods on day 6 after UPA. IRIS
หมายเหตุสำคัญ
บทความนี้เน้นการเปลี่ยนจาก Emergency Contraceptive Pill ไปสู่ยาคุมรายเดือนชนิดฮอร์โมน โดยเฉพาะ Combined Oral Contraceptives หลักสำคัญคือแยก Levonorgestrel กับ Ulipristal Acetate ให้ถูกก่อน เพราะ Timing ของการเริ่มยาคุมต่อแตกต่างกัน
หากเป็น Levonorgestrel สามารถเริ่มยาคุมรายเดือนได้ทันที ส่วนหลัง Ulipristal ควรเว้น 5 วันเต็มและเริ่มในวันที่ 6 เพื่อหลีกเลี่ยงการรบกวนกันระหว่าง UPA กับ Progestogen
การต้องใช้ถุงยางช่วงสั้น ๆ หลังเปลี่ยนวิธีไม่ได้หมายความว่ายาคุมรายเดือนมีประสิทธิภาพต่ำ แต่เป็นช่วง Transition ที่รอให้การคุมกำเนิดประจำกลับมามีประสิทธิภาพเต็มที่ เมื่อเริ่มถูกเวลาและกินต่อเนื่องตามคำแนะนำ ก็สามารถเปลี่ยนจากการคุมกำเนิดฉุกเฉินไปสู่การคุมกำเนิดประจำได้อย่างเป็นระบบและมั่นใจมากขึ้น
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com






