ริดสีดวงทวารในระยะเริ่มต้น อาจมีอาการดีขึ้นได้ หากปรับพฤติกรรม เช่น รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง ดื่มน้ำให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระ แต่ไม่ได้หมายความว่าริดสีดวงจะหายไปเองทุกกรณี หากโรคลุกลามจนก้อนมีขนาดใหญ่ เลือดออกบ่อย หรือก้อนยื่นออกมาดันกลับไม่ได้ อาจต้องใช้ยา หัตถการ หรือการผ่าตัดตามความเหมาะสม

ริดสีดวงหายเองได้ไหม?
คำถามที่ผู้ป่วยถามบ่อยคือ “ถ้าไม่รักษา ริดสีดวงจะหายเองหรือไม่?”
คำตอบคือ “ในบางกรณี อาการอาจดีขึ้นได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าโรคจะหายเองทั้งหมด”
โดยเฉพาะผู้ป่วยที่เป็น ริดสีดวงระยะเริ่มต้น หากสามารถปรับพฤติกรรม ลดปัจจัยกระตุ้น และดูแลสุขภาพลำไส้ได้ดี อาการ เช่น เลือดออก คัน หรือระคายเคือง อาจลดลงหรือหายไปได้
อย่างไรก็ตาม หากยังมีพฤติกรรมเดิม เช่น ท้องผูกเรื้อรัง เบ่งอุจจาระบ่อย หรือนั่งถ่ายนาน ริดสีดวงก็มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ หรือค่อย ๆ รุนแรงขึ้นได้
ริดสีดวงระยะไหนอาจดีขึ้นเองได้?
โดยทั่วไป ริดสีดวงระยะที่ 1 และบางรายในระยะที่ 2 มีโอกาสที่อาการจะดีขึ้นได้ หากดูแลตนเองอย่างเหมาะสม
แนวทางที่ช่วยลดอาการ ได้แก่
- 🥗 รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง
- 💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- 🚽 ไม่เบ่งอุจจาระ
- ⏱️ ไม่นั่งบนโถสุขภัณฑ์นาน
- 🚶 ออกกำลังกายเป็นประจำ
- ⚖️ ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
การปรับพฤติกรรมเหล่านี้ช่วยลดแรงดันในหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนัก และลดโอกาสเกิดการอักเสบซ้ำ
ริดสีดวงระยะไหนมักไม่หายเอง?
เมื่อริดสีดวงมีขนาดใหญ่ขึ้น อาการมักไม่ดีขึ้นจากการปรับพฤติกรรมเพียงอย่างเดียว
ตัวอย่าง ได้แก่
ระยะที่ 3
- 🔴 ก้อนยื่นออกมาหลังถ่าย
- ✋ ต้องใช้นิ้วดันกลับ
ระยะที่ 4
- 🔴 ก้อนยื่นตลอดเวลา
- ❌ ดันกลับไม่ได้
- 🔥 ปวด บวม หรือเลือดออกบ่อย
ผู้ป่วยในระยะเหล่านี้ควรได้รับการประเมินจากแพทย์ เพราะอาจต้องใช้ยา หัตถการ หรือการผ่าตัด

ทำไมอาการดีขึ้นแล้วจึงกลับมาเป็นซ้ำ?
ผู้ป่วยหลายคนพบว่าอาการหายไปช่วงหนึ่ง แต่กลับมาเป็นอีกในภายหลัง
สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่
- 🚽 ยังเบ่งอุจจาระเป็นประจำ
- 💩 ท้องผูกเรื้อรัง
- ⏱️ นั่งถ่ายนาน
- 🥤 ดื่มน้ำน้อย
- 🥬 รับประทานใยอาหารไม่เพียงพอ
- 🪑 นั่งทำงานนาน ไม่ค่อยเคลื่อนไหว
แม้อาการจะหาย แต่หากปัจจัยเสี่ยงยังคงอยู่ ริดสีดวงก็สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้
หากอาการไม่หาย ควรทำอย่างไร?
หากดูแลตนเองแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการมากขึ้น ไม่ควรรอให้หายเอง
ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะเมื่อมีอาการ เช่น
- 🩸 เลือดออกบ่อย
- 🔴 ก้อนยื่นออกมาทุกครั้งที่ถ่าย
- 🔥 ปวดมาก
- ❌ ก้อนดันกลับไม่ได้
แพทย์อาจพิจารณาการรักษาเพิ่มเติม เช่น
- 💊 ยารับประทาน (เช่น ผลิตภัณฑ์ที่มี Diosmin ร่วมกับ Hesperidin)
- 🧴 ยาทา
- 🩺 ยาเหน็บ
- 🩹 หัตถการ
- 🏥 การผ่าตัดในรายที่มีข้อบ่งใช้
เมื่อไรควรพบแพทย์?
แม้ริดสีดวงในระยะเริ่มต้นหลายรายจะมีอาการดีขึ้นได้ แต่หากมีอาการต่อไปนี้ ไม่ควรรอให้หายเอง เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าโรคมีความรุนแรงขึ้น หรืออาจเกิดจากโรคอื่นที่ไม่ใช่ริดสีดวง
ควรรีบพบแพทย์ หากมีอาการดังต่อไปนี้
- 🩸 เลือดออกทางทวารหนักบ่อย หรือออกปริมาณมาก
- 🔴 ก้อนริดสีดวงยื่นออกมาตลอดเวลา
- ❌ ก้อนดันกลับไม่ได้
- 🔥 ปวดรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิต
- 🌡️ มีไข้ร่วมกับอาการปวดหรือก้อนบวม
- 📉 น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
- 🚽 ถ่ายอุจจาระผิดปกติต่อเนื่อง
- 👤 อายุ 45 ปีขึ้นไป และมีเลือดออกทางทวารหนักเป็นครั้งแรก
การตรวจโดยแพทย์ช่วยยืนยันว่าเป็นริดสีดวงจริงหรือไม่ และช่วยแยกโรคอื่น เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ ติ่งเนื้อ หรือแผลปริขอบทวารหนัก
จะป้องกันไม่ให้ริดสีดวงกลับมาเป็นซ้ำได้อย่างไร?
แม้ว่าอาการจะดีขึ้นแล้ว แต่หากยังมีพฤติกรรมเดิม ริดสีดวงก็สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้
แนวทางลดโอกาสการกำเริบ ได้แก่
- 🥬 รับประทานผัก ผลไม้ และอาหารที่มีกากใยสูงทุกวัน
- 💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- 🚽 ไม่เบ่งอุจจาระ
- ⏱️ ไม่นั่งบนโถสุขภัณฑ์นานเกิน 5–10 นาที
- 🚶 ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- ⚖️ ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
- 💩 รีบเข้าห้องน้ำเมื่อปวดอุจจาระ ไม่กลั้นไว้เป็นเวลานาน
การปรับพฤติกรรมอย่างต่อเนื่อง เป็นวิธีที่ช่วยลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำได้ดีที่สุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ริดสีดวงสามารถหายขาดเองได้หรือไม่?
ริดสีดวงระยะเริ่มต้นอาจมีอาการดีขึ้นได้ หากลดปัจจัยกระตุ้นและดูแลตนเองอย่างเหมาะสม แต่ไม่ได้หมายความว่าหลอดเลือดที่โป่งพองจะกลับมาเป็นปกติทั้งหมด จึงยังมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้
ถ้าอาการหายแล้ว จำเป็นต้องใช้ยาต่อหรือไม่?
ขึ้นอยู่กับอาการและคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ควรซื้อยามารับประทานต่อเนื่องเองโดยไม่มีข้อบ่งใช้
ถ้าก้อนยุบแล้ว แปลว่าหายแล้วหรือไม่?
ไม่เสมอไป
ก้อนอาจยุบลงเมื่อการอักเสบลดลง แต่หากยังมีปัจจัยเสี่ยง เช่น ท้องผูกหรือการเบ่ง อาการสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้
ริดสีดวงเป็น ๆ หาย ๆ ถือว่าปกติหรือไม่?
พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้ที่ยังไม่ได้ปรับพฤติกรรม เช่น ดื่มน้ำน้อย รับประทานกากใยน้อย หรือนั่งถ่ายนาน
หากกำเริบบ่อย ควรพบแพทย์เพื่อประเมินแนวทางการรักษาเพิ่มเติม
ใช้ยาที่มี Diosmin แล้วริดสีดวงจะหายขาดหรือไม่?
ผลิตภัณฑ์ที่มี Diosmin ร่วมกับ Hesperidin อาจเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาในผู้ป่วยบางรายตามดุลยพินิจของแพทย์ โดยมีเป้าหมายเพื่อช่วยบรรเทาอาการ อย่างไรก็ตาม การรักษาจะได้ผลดีเมื่อใช้ร่วมกับการปรับพฤติกรรม และไม่ควรคาดหวังว่ายาเพียงอย่างเดียวจะป้องกันการกลับเป็นซ้ำได้
สรุปบทความ
ริดสีดวงทวาร อาจมีอาการดีขึ้นได้เองในระยะเริ่มต้น หากได้รับการดูแลที่เหมาะสม เช่น การรับประทานอาหารที่มีกากใยสูง ดื่มน้ำให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระ และปรับพฤติกรรมการขับถ่าย
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนที่จะหายเอง โดยเฉพาะผู้ที่มีริดสีดวงระยะที่ 3 หรือ 4 ซึ่งอาจต้องได้รับการรักษาด้วยยา หัตถการ หรือการผ่าตัดตามข้อบ่งใช้
หากมีเลือดออกบ่อย ก้อนยื่นออกมาดันกลับไม่ได้ ปวดรุนแรง หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการประเมินและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

บทความที่เกี่ยวข้อง (Internal Links)
- ริดสีดวงทวารคืออะไร?
- ริดสีดวงมีกี่ระยะ?
- ริดสีดวงรักษาอย่างไร?
- อาการแบบไหนใช่ริดสีดวง?
- ริดสีดวงแตกอันตรายไหม?
- ริดสีดวงเลือดออกทำอย่างไร?
- ยารักษาริดสีดวงมีกี่ประเภท?
- Diosmin คืออะไร?
- Diosmin ช่วยรักษาริดสีดวงได้อย่างไร?
References
- American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS). Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids.
- European Society of Coloproctology (ESCP). Guidelines for Haemorrhoidal Disease.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Haemorrhoids: Diagnosis and Management.
- กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคริดสีดวงทวาร
Scientific References
- Rivadeneira DE, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum.
- Mott T, Latimer K, Edwards C. Hemorrhoids: Diagnosis and Treatment Options. American Family Physician.
- Alonso-Coello P, et al. Meta-analysis of flavonoids for the treatment of haemorrhoids. British Journal of Surgery.
หมายเหตุสำคัญ
ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพแก่ประชาชนทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ หากมีเลือดออกทางทวารหนัก ก้อนริดสีดวงโตขึ้น ดันกลับไม่ได้ หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและการรักษาที่เหมาะสม
เรียบเรียงโดย (Compiled by) www.chulalakpharmacy.com






