วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 2569 ควรฉีดเดือนไหน? เดือนตุลาคมยังฉีดทันไหม

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ 2569 ควรฉีดเดือนไหน? ตุลาคมยังฉีดทันไหม

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ปี 2569 ควรฉีดช่วงไหน เดือนตุลาคมยังฉีดได้หรือไม่ ทำไมประเทศไทยควรฉีดก่อนฤดูฝน และใครบ้างควรให้ความสำคัญกับการฉีดวัคซีนทุกปี

เดือนตุลาคมยังไม่ถือว่าสายเกินไปสำหรับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ หากปีนี้ยังไม่ได้รับวัคซีน แม้ช่วงที่เหมาะกับประเทศไทยโดยทั่วไปคือก่อนการระบาดหลักในฤดูฝน โดยมักเน้นช่วงประมาณเมษายน–พฤษภาคม แต่ประเทศไทยเป็นเขตร้อนที่เชื้อไข้หวัดใหญ่สามารถหมุนเวียนได้ตลอดปี และยังพบการระบาดต่อเนื่องช่วงปลายปีได้ การฉีดในเดือนตุลาคมจึงยังอาจช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อและโรครุนแรงในช่วงที่เหลือของปีได้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว หญิงตั้งครรภ์ และกลุ่มเสี่ยงอื่น ๆ (กรมควบคุมโรค)

โดยทั่วไป ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์หลังฉีดวัคซีน เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันในระดับที่ช่วยป้องกันโรค ดังนั้นหากยังไม่ได้ฉีด การฉีดก่อนเข้าสู่ช่วงที่มีการระบาดเพิ่มขึ้นย่อมดีกว่าการรอจนเริ่มป่วย (CDC)

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ควรฉีดเดือนไหนในประเทศไทย?

ช่วงที่เหมาะสำหรับประเทศไทยคือก่อนเข้าสู่ช่วงการระบาดหลักของไข้หวัดใหญ่ โดยมักเน้นก่อนฤดูฝนประมาณเดือนเมษายน–พฤษภาคม

ประเทศไทยอยู่ในเขตร้อน รูปแบบการระบาดจึงแตกต่างจากยุโรปหรือสหรัฐอเมริกา ข้อมูลการเฝ้าระวังในประเทศไทยพบว่ากิจกรรมของไข้หวัดใหญ่มักเพิ่มขึ้นในช่วงฤดูฝน และอาจมีการเพิ่มขึ้นอีกระลอกในช่วงปลายปีถึงต้นปีถัดไป (WHO)

กรมควบคุมโรคแนะนำหลักการให้วัคซีน ก่อนฤดูกาลระบาด เพื่อให้ร่างกายมีเวลาสร้างภูมิคุ้มกันก่อนสัมผัสเชื้อ และในพื้นที่เขตร้อนชื้น ช่วงก่อนและระหว่างฤดูฝนจึงเป็นช่วงสำคัญของการฉีดวัคซีน (กรมควบคุมโรค)

แล้วเดือนตุลาคม 2569 ยังฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทันไหม?

ยังฉีดได้ และสำหรับคนที่ยังไม่ได้ฉีดในปี 2569 เดือนตุลาคมไม่ได้ถือว่าสายเกินไป

ไข้หวัดใหญ่ในเขตร้อนไม่ได้หายไปเมื่อสิ้นสุดฤดูฝน เชื้อสามารถหมุนเวียนได้ตลอดปี และข้อมูลระยะยาวของประเทศไทยพบกิจกรรมของไข้หวัดใหญ่ตั้งแต่ช่วงกลางปีต่อเนื่องถึงประมาณเดือนพฤศจิกายนในหลายปี รวมถึงอาจพบระลอกย่อยในช่วงฤดูหนาว (WHO / Thailand Surveillance)

WHO ยังระบุว่าหากไข้หวัดใหญ่ยังมีการแพร่ระบาดอยู่ การฉีดวัคซีนในระหว่างฤดูกาลก็ยังสามารถช่วยป้องกันการติดเชื้อและลดความรุนแรงของโรคได้ (WHO)

ดังนั้น หากเข้าสู่เดือนตุลาคมแล้วแต่ยังไม่ได้รับวัคซีนปีนี้ ไม่จำเป็นต้องรอถึงปีหน้าเพียงเพราะพลาดช่วงเมษายน–พฤษภาคม

ทำไมต้องฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี?

ไวรัสไข้หวัดใหญ่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด ทำให้ต้องมีการทบทวนและปรับองค์ประกอบของวัคซีนเป็นประจำ นอกจากนี้ ภูมิคุ้มกันจากวัคซีนจะค่อย ๆ ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป จึงมีคำแนะนำให้รับวัคซีนตามฤดูกาลเป็นประจำ ทุกปี (WHO / CDC)

ดังนั้น การเคยฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เมื่อหลายปีก่อน ไม่ได้หมายความว่าจะมีภูมิคุ้มกันเพียงพอสำหรับเชื้อที่กำลังหมุนเวียนในปี 2569

ฉีดแล้วต้องรอกี่วันถึงเริ่มมีภูมิ?

ร่างกายต้องใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์ หลังได้รับวัคซีนเพื่อสร้างแอนติบอดีในระดับที่ช่วยป้องกันไข้หวัดใหญ่ได้ (CDC)

จึงควรฉีดก่อนช่วงที่คาดว่าจะสัมผัสเชื้อ เช่น ก่อนฤดูกาลระบาด ก่อนเดินทาง หรือก่อนเข้าช่วงที่ต้องอยู่ในพื้นที่คนหนาแน่นเป็นประจำ มากกว่ารอให้คนรอบตัวเริ่มป่วยแล้วจึงค่อยฉีด

ถ้าฉีดวัคซีนช่วงต้นปีแล้ว เดือนตุลาคมต้องฉีดอีกไหม?

คนส่วนใหญ่ที่ได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปีเรียบร้อยแล้ว ไม่จำเป็นต้องฉีดซ้ำเพียงเพราะเข้าสู่เดือนตุลาคม

แนวคิดหลักคือการได้รับวัคซีนตามฤดูกาลเป็นประจำทุกปี ไม่ใช่ฉีดทุกครั้งที่เข้าสู่ฤดูระบาด อย่างไรก็ตาม สถานการณ์บางอย่าง เช่น อายุ ประวัติการได้รับวัคซีนเดิม การเดินทาง หรือภาวะสุขภาพเฉพาะบุคคล อาจต้องได้รับคำแนะนำเพิ่มเติมจากแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์

ใครบ้างควรให้ความสำคัญกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่?

กลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อโรครุนแรงหรือภาวะแทรกซ้อนควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ปัจจุบันกลุ่มเสี่ยงตามข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุขและ สปสช. ได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ตั้งแต่อายุครรภ์ 4 เดือนขึ้นไป เด็กอายุ 6 เดือนถึง 2 ปี ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป และผู้มีโรคเรื้อรังบางกลุ่ม เช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หอบหืด โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง ไตวาย เบาหวาน และผู้ป่วยมะเร็งที่กำลังได้รับเคมีบำบัด (กรมควบคุมโรค)

นอกจากนี้ยังรวมถึงผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง โรคธาลัสซีเมีย ผู้พิการทางสมองที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้ และผู้มีภาวะอ้วนตามเกณฑ์ที่กำหนด (กรมควบคุมโรค)

ฉีดวัคซีนแล้วยังเป็นไข้หวัดใหญ่ได้ไหม?

ยังสามารถติดเชื้อได้ เพราะวัคซีนไม่ได้ป้องกันไข้หวัดใหญ่ได้ 100% ประสิทธิภาพของวัคซีนขึ้นกับอายุ สุขภาพของผู้รับวัคซีน และความสอดคล้องระหว่างสายพันธุ์ในวัคซีนกับเชื้อที่กำลังแพร่กระจาย

อย่างไรก็ตาม ประโยชน์ของวัคซีนไม่ได้มีเพียงการลดโอกาสติดเชื้อ แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงของโรครุนแรง การนอนโรงพยาบาล และภาวะแทรกซ้อนในผู้ที่ได้รับวัคซีนแล้วแต่ยังติดเชื้อ (CDC)

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ป้องกันหวัดธรรมดาหรือ RSV ได้ไหม?

ไม่ได้ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ถูกออกแบบมาเพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อ Influenza virus จึงไม่ได้ป้องกันหวัดธรรมดาจากไวรัสชนิดอื่น RSV หรือ COVID-19

คนที่ได้รับวัคซีนแล้วจึงยังสามารถมีอาการไอ น้ำมูก หรือเจ็บคอจากการติดเชื้อทางเดินหายใจชนิดอื่นได้ และไม่ได้หมายความว่าวัคซีนไข้หวัดใหญ่ไม่มีประสิทธิภาพ (CDC)

เดือนตุลาคมนี้ ใครควรพิจารณาฉีดเป็นพิเศษ?

ถ้าปี 2569 ยังไม่ได้รับวัคซีนและอยู่ในกลุ่มเสี่ยง การเข้าสู่เดือนตุลาคมไม่ใช่เหตุผลที่ควรงดฉีด โดยเฉพาะเมื่อประเทศไทยยังมีการเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ต่อเนื่อง และกรมควบคุมโรคยังเผยแพร่แนวทางบริการวัคซีนประจำปี 2569 ในช่วงปลายเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา

สำหรับผู้ที่ไม่ใช่กลุ่มเสี่ยงก็สามารถประเมินประโยชน์ของการฉีดได้จากอายุ สุขภาพ อาชีพ การอยู่ร่วมกับผู้สูงอายุหรือเด็กเล็ก และโอกาสสัมผัสผู้คนจำนวนมาก

สรุป: เดือนตุลาคมยังฉีดทันหรือไม่?

ทันครับ หากปีนี้ยังไม่ได้ฉีด เดือนตุลาคมยังสามารถรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้

สำหรับประเทศไทย ช่วงที่เหมาะที่สุดในการวางแผนฉีดล่วงหน้าคือประมาณ เมษายน–พฤษภาคม ก่อนเข้าสู่ฤดูฝน แต่ไข้หวัดใหญ่สามารถหมุนเวียนได้ตลอดปี และอาจมีการระบาดต่อเนื่องหรือเพิ่มขึ้นช่วงปลายปี จึงไม่ควรคิดว่าเมื่อพ้นช่วงฤดูฝนแล้ววัคซีนจะไม่มีประโยชน์อีก

สิ่งที่ควรตรวจเพิ่มเติมก่อนฉีดคือ ปีนี้เคยได้รับวัคซีนแล้วหรือยัง วัคซีนที่สถานพยาบาลมีเป็นวัคซีนสำหรับฤดูกาลใด และเหมาะกับอายุหรือภาวะสุขภาพของผู้รับหรือไม่

FAQ

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ควรฉีดเดือนไหน?

สำหรับประเทศไทย การวางแผนฉีดก่อนฤดูฝนประมาณเดือนเมษายน–พฤษภาคมเหมาะสมกับช่วงการระบาดหลัก แต่ไข้หวัดใหญ่สามารถหมุนเวียนตลอดปี จึงสามารถพิจารณาฉีดในช่วงอื่นได้ตามสถานการณ์ (WHO)

ตุลาคม 2569 ยังฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ไหม?

ได้ หากยังไม่ได้รับวัคซีนประจำปี และไม่มีข้อห้าม การฉีดขณะที่ไข้หวัดใหญ่ยังมีการหมุนเวียนสามารถยังให้ประโยชน์ในการป้องกันโรคได้ (WHO)

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ใช้เวลากี่วันถึงมีภูมิ?

ประมาณ 2 สัปดาห์ หลังฉีด ร่างกายจึงสร้างแอนติบอดีในระดับที่ช่วยป้องกันไข้หวัดใหญ่ได้ (CDC)

ฉีดต้นปีแล้ว ตุลาคมต้องฉีดใหม่ไหม?

โดยทั่วไปการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นการฉีดตามฤดูกาลปีละครั้งสำหรับคนส่วนใหญ่ จึงไม่จำเป็นต้องฉีดซ้ำเพียงเพราะเข้าสู่เดือนตุลาคม หากมีสถานการณ์พิเศษควรประเมินเป็นรายบุคคล

ฉีดวัคซีนแล้วจะไม่เป็นไข้หวัดใหญ่เลยใช่ไหม?

ไม่ใช่ วัคซีนไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่ช่วยลดโอกาสป่วยและมีหลักฐานว่าช่วยลดความรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนในผู้ที่ยังติดเชื้อหลังได้รับวัคซีน (CDC)

Internal Links ที่แนะนำ

• ไข้หวัดใหญ่ 2569 มีอาการอย่างไร? ต่างจากหวัดธรรมดาและโควิดอย่างไร
• ไข้หวัดใหญ่กี่วันหาย? ไข้กี่วันหรืออาการแบบไหนควรไปโรงพยาบาล
• ไข้สูง ปวดเมื่อย ไอ เป็นไข้หวัดใหญ่ โควิด หรือ RSV? แยกอย่างไร
• Oseltamivir ควรเริ่มเมื่อไร? เป็นไข้หวัดใหญ่ทุกคนต้องกินยาต้านไวรัสไหม
• ไข้หวัดใหญ่ A กับ B ต่างกันอย่างไร? อาการและการรักษาต่างกันหรือไม่
  

เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช

References

ประเทศไทย

• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดำเนินงานให้บริการวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล ปี 2569.
• กรมควบคุมโรค. Q&A โรคไข้หวัดใหญ่และกลุ่มเสี่ยงที่ควรได้รับวัคซีน. 3 ตุลาคม 2569.
• กรมควบคุมโรค. โรคไข้หวัดใหญ่: การป้องกันและการฉีดวัคซีน.
• กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค. สถานการณ์โรคไข้หวัดใหญ่ ปี 2569.

ต่างประเทศ

• World Health Organization. Influenza vaccines in the tropics and subtropics.
• World Health Organization. Seasonal influenza – Global situation.
• World Health Organization. How can I avoid getting the flu? 2026.
• Centers for Disease Control and Prevention. Key Facts About Seasonal Flu Vaccine.
• CDC. Interim Clinical Considerations for Seasonal Influenza Vaccines.