Finasteride กับการมีบุตร: มีผลต่ออสุจิหรือภาวะเจริญพันธุ์หรือไม่
Finasteride 1 mg ที่ใช้รักษาผมร่วงไม่ได้ทำให้ผู้ชายทุกคนมีบุตรยาก งานวิจัยในชายสุขภาพดีพบว่าโดยทั่วไปไม่กระทบ sperm concentration, motility หรือ morphology อย่างมีนัยสำคัญ แต่ในผู้ชายบางราย โดยเฉพาะผู้ที่มีจำนวนอสุจิต่ำหรือมีปัญหาภาวะเจริญพันธุ์อยู่เดิม Finasteride อาจทำให้ sperm count ลดลงได้ และหลายรายมีจำนวนอสุจิเพิ่มขึ้นหลังหยุดยา ดังนั้นผู้ที่กำลังวางแผนมีบุตรและมี semen analysis ผิดปกติควรแจ้งแพทย์ว่าใช้ Finasteride อยู่
Finasteride ทำให้มีบุตรยากจริงไหม?
ไม่ใช่ในผู้ใช้ทุกคน
หลักฐานในชายสุขภาพดีที่ใช้ Finasteride 1 mg เพื่อรักษาผมร่วงโดยทั่วไปไม่พบผลกระทบสำคัญต่อการสร้างอสุจิ
การศึกษาแบบ randomized, double-blind, placebo-controlled ในชายอายุ 19–41 ปีที่ใช้ Finasteride 1 mg เป็นเวลา 48 สัปดาห์ พบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญใน
เมื่อเทียบกับ placebo
ดังนั้นในผู้ชายที่ semen parameters ปกติอยู่เดิม ความเสี่ยงที่ Finasteride 1 mg จะทำให้เกิด infertility อย่างชัดเจนดูค่อนข้างต่ำ
แล้วทำไมมีรายงานว่า Finasteride ทำให้จำนวนอสุจิลดลง?
เพราะผลของยาอาจแตกต่างกันมากในแต่ละคน
แม้งานวิจัยในชายสุขภาพดีจะค่อนข้าง reassuring แต่ข้อมูลจากคลินิก male infertility พบว่าผู้ชายบางรายมี sperm count ลดลงระหว่างใช้ Finasteride และดีขึ้นมากหลังหยุดยา
การศึกษาผู้ชาย 27 รายที่เข้ารับการประเมินภาวะมีบุตรยากและใช้ Finasteride โดยเฉลี่ยประมาณ 1 mg/วัน พบว่าหลังหยุดยา จำนวนอสุจิเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 11.6 เท่า
ในกลุ่มที่มี severe oligospermia หรือน้อยกว่า 5 ล้านตัว/mL ประมาณ 57% มี sperm concentration เพิ่มขึ้นเกิน 15 ล้านตัว/mL หลังหยุดยา
ข้อมูลนี้ชี้ว่า Finasteride อาจมีผลชัดเจนกว่าในผู้ชายที่มี impaired spermatogenesis หรือ fertility reserve ต่ำอยู่เดิม
Finasteride มีผลต่ออสุจิด้านไหนบ้าง?
ข้อมูลการศึกษามีความแตกต่างกัน แต่ผลที่มีรายงานได้แก่
การศึกษา Finasteride 5 mg ในชายสุขภาพดีพบ total sperm count ลดลงประมาณหนึ่งในสามช่วง 26 สัปดาห์แรก แต่ผลลดลงน้อยลงเมื่อใช้ต่อ และเกือบกลับ baseline หลังหยุดยา
อย่างไรก็ตามขนาด 5 mg ใช้รักษาต่อมลูกหมากโต จึงไม่ควรนำตัวเลขดังกล่าวไปเทียบโดยตรงกับ Finasteride 1 mg สำหรับผมร่วง
Finasteride 1 mg มีผลต่อ Sperm Count มากแค่ไหน?
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน
ในชายสุขภาพดี งาน randomized trial ขนาดใหญ่ไม่พบผลต่อ sperm concentration หรือ total sperm count อย่างมีนัยสำคัญหลังใช้ 1 mg นาน 48 สัปดาห์
แต่การศึกษาผู้ชายที่มี Androgenetic Alopecia จำนวน 55 คนพบ total sperm number ลดลงอย่างมีนัยสำคัญที่ 6 เดือน ก่อนกลับมาใกล้ baseline ในระยะติดตามต่อมา
จึงดูเหมือนว่าในผู้ชายส่วนใหญ่ผลอาจน้อยหรือชั่วคราว แต่มีบางคนที่ตอบสนองต่อยาแตกต่างและอาจเกิด sperm suppression ที่เด่นกว่าปกติ
Finasteride ทำให้ปริมาณน้ำอสุจิลดลงไหม?
เกิดได้
Finasteride ลด DHT ซึ่งมีบทบาทต่อ prostate และ seminal vesicles จึงสามารถทำให้ ejaculate volume ลดลง
ในการศึกษา Finasteride 1 mg ในชายสุขภาพดี ปริมาณน้ำอสุจิลดลงประมาณ 0.3 mL หรือราว 11% หลังใช้ 48 สัปดาห์ เทียบกับประมาณ 8% ใน placebo และความแตกต่างระหว่างกลุ่มไม่ได้มีนัยสำคัญทางสถิติ
ส่วน Finasteride 5 mg มีข้อมูลว่าทำให้ ejaculate volume ลดลงชัดกว่าประมาณ 20–25%
ดังนั้นควรแยกข้อมูล 1 mg กับ 5 mg ออกจากกัน
Sperm Motility ลดลงไหม?
มีข้อมูลว่าลดลงได้เล็กน้อย แต่ผลไม่ได้เหมือนกันทุกการศึกษา
การศึกษา Finasteride 5 mg และ Dutasteride ในชายสุขภาพดีพบ sperm motility ลดลงประมาณ 6–12% ในระหว่างการรักษา
แต่ใน Finasteride 1 mg งานวิจัยบางชิ้นไม่พบการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ
ดังนั้นหลักฐานเรื่อง motility ยังไม่สม่ำเสมอเท่ากับเรื่อง sperm count ในผู้ที่มี fertility impairment
Finasteride ทำให้รูปร่างอสุจิผิดปกติไหม?
หลักฐานส่วนใหญ่ไม่พบผลเด่นชัดต่อ sperm morphology
Randomized trial ในชายสุขภาพดีไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ และงานศึกษาผู้มีปัญหาภาวะเจริญพันธุ์ก็ไม่ได้พบ morphology เปลี่ยนอย่างสม่ำเสมอ
อย่างไรก็ตามมีการศึกษาบางงานที่พบ abnormal forms เพิ่มขึ้นชั่วคราวระหว่างใช้ยา จึงยังไม่สามารถกล่าวว่าไม่มีผลในทุกคนได้
Finasteride มีผลต่อ DNA ของอสุจิไหม?
ข้อมูลยังจำกัดมาก
มี case report รายงานผู้ชายที่ใช้ Finasteride ขนาดต่ำแล้วมี sperm DNA fragmentation สูงขึ้น และดีขึ้นหลังหยุดยา 3–6 เดือน
แต่ข้อมูลนี้เป็นรายงานผู้ป่วยเพียงรายเดียว จึงไม่สามารถใช้สรุปได้ว่า Finasteride ทำให้ sperm DNA damage ในผู้ใช้ทั่วไป
ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานคุณภาพสูงเพียงพอที่จะให้ตรวจ sperm DNA fragmentation เป็น routine ในผู้ใช้ Finasteride ทุกคน
ถ้าหยุด Finasteride อสุจิกลับมาเป็นปกติไหม?
ในหลายกรณีมีแนวโน้มกลับดีขึ้น
ข้อมูลในผู้ชายที่มี fertility problems พบ sperm count เพิ่มขึ้นอย่างมากหลังหยุด Finasteride
Case reports ของผู้ที่มี severe oligospermia หรือ azoospermia ก็พบ sperm concentration ดีขึ้นภายในประมาณ 3–6 เดือนหลังหยุดยา
สาเหตุที่ต้องใช้เวลาหลายเดือน เพราะกระบวนการสร้างอสุจิใหม่หนึ่งรอบใช้เวลาประมาณ 2–3 เดือน
ดังนั้นหากหยุด Finasteride เพื่อประเมิน fertility ไม่ควรคาดหวังว่า semen analysis จะเปลี่ยนภายในไม่กี่วัน
ควรหยุด Finasteride กี่เดือนก่อนมีลูก?
ไม่มี guideline สากลที่ระบุว่าผู้ชายทุกคนต้องหยุด Finasteride ก่อนมีบุตร
ในผู้ชายที่ semen parameters ปกติและไม่มีปัญหา fertility อาจไม่จำเป็นต้องหยุด
แต่หาก
การพิจารณาหยุด Finasteride ประมาณ 3 เดือนหรือมากกว่านั้นเพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของ semen parameters อาจสมเหตุสมผล เพราะครอบคลุมช่วง spermatogenesis cycle
อย่างไรก็ตามควรตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้าน andrology/fertility
ถ้ากำลังพยายามมีลูก แต่ Sperm Count ปกติ ต้องหยุดไหม?
ไม่จำเป็นต้องหยุดโดยอัตโนมัติ
งานวิจัยในชายสุขภาพดีแสดงว่า Finasteride 1 mg ไม่ได้ทำให้ spermatogenesis ผิดปกติอย่างมีนัยสำคัญในผู้ชายส่วนใหญ่
ดังนั้นหาก
อาจใช้ยาต่อได้โดยประเมินเป็นรายบุคคล
แต่หากมีความกังวล การตรวจ semen analysis ก่อนตัดสินใจหยุดยาอาจให้ข้อมูลที่มีประโยชน์มากกว่าการหยุดโดยไม่มี baseline
ใครควรระวัง Finasteride เรื่อง Fertility มากเป็นพิเศษ?
ควรระวังมากขึ้นในผู้ชายที่
เพราะหาก baseline fertility reserve ต่ำอยู่แล้ว การลด sperm count เพิ่มเล็กน้อยอาจมีผลทางคลินิกมากกว่าผู้ชายที่มี sperm count สูงปกติ
Finasteride ทำให้ Testosterone ลดลงจนสร้างอสุจิน้อยลงไหม?
โดยทั่วไปไม่
Finasteride ยับยั้ง 5-alpha reductase ทำให้ Testosterone เปลี่ยนเป็น DHT ลดลง แต่ Testosterone ในเลือดมักคงเดิมหรือเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
ดังนั้นกลไกของผลต่อ semen parameters ไม่ใช่การทำให้ Testosterone ต่ำแบบ Hypogonadism
การเปลี่ยนแปลงอาจเกี่ยวข้องกับ DHT ที่ลดลงใน prostate, epididymis และ accessory sex glands รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของ seminal fluid
Finasteride มีผลต่อการแข็งตัวกับ Fertility เป็นเรื่องเดียวกันไหม?
ไม่ใช่
Sexual function กับ fertility เป็นคนละเรื่อง
Sexual function หมายถึง เช่น
ส่วน fertility เกี่ยวกับ
ผู้ชายสามารถมี erection และ libido ปกติแต่ sperm count ต่ำได้ และในทางกลับกัน ผู้ที่มี ED อาจมี semen parameters ปกติ
จึงไม่ควรใช้การไม่มี sexual side effects เป็นหลักฐานว่า Finasteride ไม่มีผลต่ออสุจิ
Finasteride ใน Semen จะเป็นอันตรายต่อคู่ที่ตั้งครรภ์ไหม?
มี Finasteride ปริมาณเล็กน้อยมากในน้ำอสุจิ
ข้อมูล FDA จากผู้ใช้ Finasteride 5 mg พบปริมาณยาที่เข้าสู่น้ำอสุจิต่ำมาก และปริมาณที่คู่สัมผัสผ่าน semen ต่ำกว่าระดับที่มีผลต่อ DHT ในผู้ชายอย่างมาก
ความกังวลหลักของ Finasteride ต่อการตั้งครรภ์คือหญิงตั้งครรภ์ไม่ควรสัมผัสเม็ดยาที่บดหรือแตก เพราะยาอาจดูดซึมผ่านผิวหนังและมีความเสี่ยงต่อพัฒนาการของอวัยวะเพศในทารกเพศชาย
การสัมผัสผ่านน้ำอสุจิจากผู้ชายที่ใช้ยาอยู่ถือว่ามี exposure ต่ำมาก
ถ้าใช้ Topical Finasteride เรื่อง Fertility จะปลอดภัยกว่าไหม?
อาจมี systemic exposure ต่ำกว่า Oral Finasteride แต่ข้อมูลเรื่อง semen parameters โดยตรงยังมีจำกัดมาก
Topical Finasteride สามารถดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดและลด serum DHT ได้ จึงไม่ควรสรุปว่าปลอดภัยต่อ fertility 100%
ปัจจุบันหลักฐานด้าน fertility ของ Oral Finasteride มีมากกว่าแบบทาอย่างชัดเจน
ควรตรวจ Semen Analysis ก่อนเริ่ม Finasteride ทุกคนไหม?
ไม่จำเป็นสำหรับผู้ชายทั่วไป
แต่มีประโยชน์ในผู้ที่
Semen analysis ควรประเมินอย่างน้อย
ผลที่ผิดปกติครั้งเดียวอาจยังไม่พอวินิจฉัย infertility เพราะ semen parameters มีความผันผวนตามธรรมชาติและอาจต้องตรวจซ้ำ
ถ้าพยายามมีลูกไม่สำเร็จ ควรหยุด Finasteride ก่อนหรือไปตรวจอสุจิก่อน?
โดยทั่วไปควรประเมิน fertility อย่างเป็นระบบก่อน
อาจเริ่มจาก
หากพบ oligospermia หรือความผิดปกติที่อาจเกี่ยวข้องกับ Finasteride การหยุดยาชั่วคราวและตรวจซ้ำหลังประมาณ 3 เดือนเป็นแนวทางที่แพทย์อาจพิจารณา
ไม่ควรสรุปว่า Finasteride เป็นสาเหตุเดียว เพราะ male infertility มีสาเหตุได้หลายอย่าง
FAQ
กิน Finasteride 1 mg แล้วเป็นหมันไหม?
ไม่มีหลักฐานว่า Finasteride 1 mg ทำให้ผู้ชายส่วนใหญ่เป็นหมัน งานวิจัยในชายสุขภาพดีไม่พบผลสำคัญต่อ spermatogenesis แต่มีผู้ชายบางรายที่ sperm count ลดลง โดยเฉพาะในกลุ่มที่มี fertility problem อยู่เดิม
หยุด Finasteride แล้ว Sperm Count กลับมาหรือไม่?
หลายการศึกษาและ case reports พบ sperm count เพิ่มขึ้นหลังหยุดยา โดยการเปลี่ยนแปลงมักเห็นในช่วงประมาณ 3–6 เดือน
Finasteride ทำให้น้ำอสุจิน้อยลงไหม?
ทำให้ ejaculate volume ลดลงได้ โดยเฉพาะเมื่อใช้ขนาดสูง แต่ Finasteride 1 mg ในชายสุขภาพดีพบผลค่อนข้างเล็ก
ถ้าจะมีลูกต้องหยุด Finasteride ทุกคนไหม?
ไม่จำเป็น หาก semen parameters ปกติและไม่มี fertility problem แต่ผู้ที่มี sperm count ต่ำหรือมีปัญหามีบุตรยากควรปรึกษาแพทย์เรื่องการหยุดยาและติดตาม semen analysis
Topical Finasteride กระทบอสุจิน้อยกว่าแบบกินไหม?
อาจมี systemic exposure ต่ำกว่า แต่ข้อมูลด้าน semen parameters ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าความเสี่ยงต่ำกว่าอย่างชัดเจน
ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
สรุป
Finasteride 1 mg ไม่ได้ทำให้ผู้ชายทุกคนมีบุตรยาก
หลักฐานปัจจุบันแบ่งได้เป็นสองภาพสำคัญ
ในชายสุขภาพดีที่มี semen parameters ปกติ
แต่ในผู้ชายที่มี fertility problem หรือ sperm count ต่ำอยู่เดิม
ดังนั้นประเด็นสำคัญไม่ใช่ถามว่า “Finasteride ทำให้เป็นหมันไหม?”
แต่ควรถามว่า “ผู้ใช้คนนี้มี fertility reserve เดิมเป็นอย่างไร?”
หากกำลังวางแผนมีบุตรและไม่มีปัญหา semen parameters อาจไม่จำเป็นต้องหยุดยาโดยอัตโนมัติ แต่หากพยายามมีบุตรไม่สำเร็จหรือพบ oligospermia ควรแจ้งแพทย์ว่าใช้ Finasteride อยู่ และพิจารณาการหยุดยาเพื่อประเมินการฟื้นตัวของอสุจิ
บทความที่เกี่ยวข้อง
References
Overstreet JW, et al. Chronic Treatment With Finasteride Daily Does Not Affect Spermatogenesis or Semen Production in Young Men. Journal of Urology.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10492183/
Amory JK, et al. The Effect of 5α-Reductase Inhibition With Dutasteride and Finasteride on Semen Parameters and Serum Hormones in Healthy Men. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17299062/
Samplaski MK, et al. Finasteride Use in the Male Infertility Population: Effects on Semen and Hormone Parameters. Fertility and Sterility.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24012200/
Rossi A, et al. Androgenetic Alopecia: Effects of Oral Finasteride on Hormone Profile, Reproduction and Sexual Function.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32052367/
5α-Reductase Inhibitors and Male Reproduction.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29256127/
Impact of 5-alpha Reductase Inhibitors on Male Reproductive Health: A Review of Finasteride and Dutasteride. 2026.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42069234/
Finasteride-associated Male Infertility.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21193189/
Propecia-induced Spermatogenic Failure: A Report of Two Cases.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18054928/
U.S. Food and Drug Administration. PROPECIA (Finasteride) Prescribing Information.
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2022/020788s030lbl.pdf
หมายเหตุสำคัญ
หลักฐานที่มีอยู่ส่วนใหญ่ประเมิน semen parameters เช่น sperm count, motility และ morphology มากกว่าผลลัพธ์โดยตรง เช่น pregnancy rate หรือ live birth ดังนั้นการมี semen parameter เปลี่ยนแปลงไม่ได้เท่ากับ infertility เสมอไป
ผู้ชายที่กำลังวางแผนมีบุตรและมี sperm count ต่ำ ภาวะมีบุตรยาก หรือ semen analysis ผิดปกติ ควรแจ้งแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้าน fertility หากกำลังใช้ Finasteride เพราะการหยุดยาชั่วคราวและติดตามผลหลังประมาณ 3 เดือนอาจมีประโยชน์ในบางราย
เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com
No results found.
ยังไม่มีบัญชี