PM2.5 ทำให้ไอ เจ็บคอ ภูมิแพ้กำเริบได้ไหม? ค่าเท่าไรเริ่มอันตรายต่อสุขภาพ
PM2.5 ทำให้ไอ เจ็บคอ คัดจมูก หายใจลำบาก และภูมิแพ้กำเริบได้หรือไม่? อธิบายค่าฝุ่นประเทศไทยตั้งแต่ 37.6 µg/m³ ที่เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ กลุ่มเสี่ยง วิธีป้องกัน และอาการที่ควรพบแพทย์
PM2.5 สามารถทำให้ไอ แสบคอ คัดจมูก น้ำมูก หายใจมีเสียงหวีด และกระตุ้นอาการภูมิแพ้หรือโรคทางเดินหายใจเดิมให้กำเริบได้ เพราะอนุภาคมีขนาดเล็กมาก สามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจส่วนลึก และบางส่วนเข้าสู่กระแสเลือดได้ กรมอนามัยและกรมควบคุมโรคแนะนำให้ติดตามค่าฝุ่นทุกวัน โดยประเทศไทยกำหนดค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงไม่เกิน 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และระดับ 37.6–75 µg/m³ ถือว่าเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพแล้ว
อย่างไรก็ตาม ไม่มีระดับ PM2.5 ที่รับรองว่า “ไม่มีผลกระทบต่อสุขภาพเลย” WHO ใช้ค่าแนะนำเชิงสุขภาพที่เข้มกว่ามาตรฐานไทย โดยกำหนดค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงไว้ที่ 15 µg/m³ จึงควรดูทั้งระดับฝุ่น ระยะเวลาสัมผัส และความไวของแต่ละคน โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคหอบหืด COPD หรือโรคหัวใจ
ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนเป็นต้นไป ประเทศไทยเริ่มเข้าสู่ช่วงที่ต้องเฝ้าระวัง PM2.5 มากขึ้น โดยกระทรวงสาธารณสุขระบุเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ว่า ค่าฝุ่นมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นในกรุงเทพมหานคร ปริมณฑล และภาคกลางจากสภาพอากาศในฤดูหนาวที่ระบายอากาศได้ไม่ดี รวมถึงมลพิษจากแหล่งกำเนิดต่าง ๆ จึงมีการเตรียมระบบสาธารณสุขเพื่อรองรับสถานการณ์ล่วงหน้า
ปัญหาที่หลายคนพบในช่วงฝุ่นสูงคือเริ่มมี ไอ เจ็บคอ แสบจมูก น้ำมูก ไอแห้ง หรือภูมิแพ้กำเริบ แต่ไม่แน่ใจว่าเกิดจากฝุ่นจริงหรือกำลังติดเชื้อทางเดินหายใจ การแยกอาการและรู้ค่าฝุ่นที่ควรเริ่มลดการสัมผัสจึงมีความสำคัญ
PM2.5 ทำให้ไอและเจ็บคอได้จริงไหม?
ได้ PM2.5 สามารถระคายเคืองเยื่อบุทางเดินหายใจ ทำให้เกิดไอ แสบคอ แสบจมูก น้ำมูก และหายใจไม่สบายได้
กรมอนามัยรายงานว่าการสัมผัส PM2.5 มีความสัมพันธ์กับอาการคัดจมูก น้ำมูก แสบจมูก แสบคอ ไอแห้ง ไอมีเสมหะ หายใจลำบาก และเหนื่อยง่าย โดยความเสี่ยงของอาการสามารถเพิ่มขึ้นตามระดับ PM2.5 ที่สูงขึ้น
WHO อธิบายว่าอนุภาค PM2.5 มีขนาดเล็กพอที่จะเข้าสู่ส่วนลึกของปอดและบางส่วนสามารถเข้าสู่กระแสเลือด จึงส่งผลได้ทั้งต่อระบบทางเดินหายใจและระบบหัวใจและหลอดเลือด
อาการระยะสั้นที่พบได้หลังสัมผัสฝุ่นสูงจึงอาจมีตั้งแต่ระคายเคืองตา จมูก และคอ ไปจนถึงไอ หายใจมีเสียงหวีด หรือแน่นหน้าอก
PM2.5 ทำให้ภูมิแพ้กำเริบได้ไหม?
ได้ PM2.5 สามารถกระตุ้นให้อาการภูมิแพ้ทางเดินหายใจและโรคหอบหืดกำเริบในบางคนได้
กรมควบคุมโรคระบุว่าผู้สัมผัสฝุ่นอาจมีอาการภูมิแพ้กำเริบบ่อยขึ้น รวมถึงไอ แน่นหน้าอก หายใจลำบาก และหายใจมีเสียงหวีด โดยผู้ที่มีโรคระบบทางเดินหายใจเดิมเป็นกลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ
ในผู้ที่เป็น allergic rhinitis อาจรู้สึกว่าคัดจมูก น้ำมูก จาม หรือแสบจมูกมากขึ้นในวันที่ฝุ่นสูง ส่วนผู้ป่วย asthma อาจมีไอ แน่นหน้าอก หรือหายใจมีเสียงหวีดมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจาก PM2.5 เท่านั้น เพราะไวรัสทางเดินหายใจ ไรฝุ่น เกสร เชื้อรา และสารก่อภูมิแพ้อื่นสามารถทำให้มีอาการคล้ายกันได้ จึงควรดูทั้งสถานการณ์ฝุ่นและอาการร่วม

ค่า PM2.5 เท่าไรเริ่มกระทบสุขภาพ?
สำหรับประเทศไทย กรมอนามัยแบ่งระดับ PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงเพื่อเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพดังนี้
| PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง | ระดับ |
| 0–15.0 µg/m³ | ดีมาก |
| 15.1–25.0 µg/m³ | ดี |
| 25.1–37.5 µg/m³ | ปานกลาง |
| 37.6–75.0 µg/m³ | เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ |
| มากกว่า 75.0 µg/m³ | มีผลกระทบต่อสุขภาพ |
ดังนั้นหากถามว่า “ตามระบบไทย ค่าเท่าไรเริ่มกระทบสุขภาพ?” คำตอบคือ เมื่อค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมงเกินมาตรฐาน 37.5 µg/m³ และเข้าสู่ช่วงตั้งแต่ประมาณ 37.6 µg/m³ ขึ้นไป ควรเริ่มปรับกิจกรรมและลดการสัมผัสฝุ่น โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง
แต่ต้องเข้าใจว่าเลข 37.5 ไม่ใช่เส้นแบ่งว่าต่ำกว่านี้ “ไม่มีผลเลย”
ทำไม WHO บอก 15 แต่ประเทศไทยใช้ 37.5 µg/m³?
เพราะเป็น คนละประเภทของค่ามาตรฐาน
WHO Air Quality Guidelines 2021 แนะนำ PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงที่ 15 µg/m³ ซึ่งเป็นค่าเป้าหมายด้านสุขภาพเพื่อช่วยลดผลกระทบจากมลพิษให้มากที่สุด
ขณะที่ประเทศไทยกำหนดมาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงที่ ไม่เกิน 37.5 µg/m³ และนำมาใช้กับระบบระดับสีและคำแนะนำสุขภาพของประเทศ
WHO ยังระบุด้วยว่า ไม่มี threshold ที่สามารถบอกได้ว่าไม่มีผลกระทบต่อสุขภาพอย่างแน่นอน และความเสี่ยงสัมพันธ์กับระดับและระยะเวลาที่สัมผัส
ดังนั้นไม่ควรตีความว่า PM2.5 ที่ 30 µg/m³ “ปลอดภัย 100%” เพียงเพราะยังไม่เกินมาตรฐานไทย โดยเฉพาะในคนที่ไวต่อฝุ่น
ค่า PM2.5 สีส้มต้องทำอย่างไร?
เมื่อค่าฝุ่นเข้าสู่ระดับ เริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ ควรลดเวลาที่อยู่กลางแจ้ง โดยเฉพาะกิจกรรมที่ทำให้หายใจแรง เช่น วิ่ง ปั่นจักรยาน หรือออกกำลังกายหนัก
กรมอนามัยแนะนำให้ประชาชนตรวจค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้านผ่าน Air4Thai, AirBKK หรือ Life Dee หากค่าฝุ่นสูง ควรลดหรือหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง และกลุ่มเสี่ยงควรระมัดระวังเป็นพิเศษ
หากจำเป็นต้องออกนอกอาคาร ควรเลือกหน้ากากที่สามารถกรองอนุภาคขนาดเล็กได้ เช่น N95 หรือ KN95 และต้องสวมให้กระชับกับใบหน้า เพราะช่องว่างรอบหน้ากากทำให้ประสิทธิภาพลดลง

กลุ่มไหนต้องระวัง PM2.5 มากที่สุด?
เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีโรคหัวใจหรือโรคทางเดินหายใจ เป็นกลุ่มที่ควรลดการสัมผัสฝุ่นมากกว่าประชาชนทั่วไป
กรมควบคุมโรคและกรมอนามัยระบุกลุ่มเสี่ยงสำคัญ ได้แก่:
- เด็กเล็ก
- ผู้สูงอายุ
- หญิงตั้งครรภ์
- ผู้ป่วยหอบหืด
- ผู้ป่วย COPD หรือโรคปอดเรื้อรัง
- ผู้มีโรคหัวใจและหลอดเลือด
- ผู้ที่ต้องทำงานกลางแจ้งเป็นเวลานาน
คนกลุ่มนี้อาจเริ่มมีอาการได้แม้ระดับฝุ่นที่คนทั่วไปยังรู้สึกไม่มาก และควรติดตามอาการของตนเองมากกว่าดูตัวเลขเพียงอย่างเดียว
PM2.5 ทำให้เจ็บคอเหมือนหวัดได้ไหม?
ได้ อาการจากฝุ่นสามารถคล้ายโรคหวัดหรือการติดเชื้อทางเดินหายใจช่วงแรกได้
PM2.5 อาจทำให้แสบคอ ไอแห้ง คัดจมูก น้ำมูก แสบตา หรือเสียงแหบ โดยอาการมักสัมพันธ์กับช่วงที่ฝุ่นสูงและอาจดีขึ้นเมื่อหลีกเลี่ยงการสัมผัส
ส่วนการติดเชื้อไวรัสมักมีอาการอื่นร่วม เช่น ไข้ ปวดเมื่อย อ่อนเพลียมาก หรือมีประวัติสัมผัสผู้ป่วย แม้จะไม่สามารถแยกได้จากอาการเพียงอย่างเดียวทุกครั้ง
หากมีไข้สูง เจ็บคอมาก เสมหะผิดปกติ หรืออาการดำเนินต่อแม้ค่าฝุ่นลดลง ควรประเมินสาเหตุอื่นร่วมด้วย ไม่ควรสรุปว่าเกิดจาก PM2.5 เพียงอย่างเดียว
ภูมิแพ้กำเริบจาก PM2.5 ใช้ยาแก้แพ้ได้ไหม?
ยาแก้แพ้อาจช่วยอาการบางอย่าง เช่น จาม น้ำมูก หรือคันจมูก หากอาการนั้นสัมพันธ์กับ allergic rhinitis แต่ ยาแก้แพ้ไม่ได้กำจัด PM2.5 และไม่ได้ป้องกันผลกระทบต่อปอดหรือหัวใจจากฝุ่น
การดูแลหลักจึงยังเป็นการลดการสัมผัส เช่น อยู่ในอาคารที่อากาศสะอาด ปิดประตูหน้าต่างในช่วงฝุ่นสูง ใช้เครื่องกรองอากาศที่เหมาะสม และสวมหน้ากากเมื่อจำเป็นต้องออกนอกบ้าน
หากเป็นโรคหอบหืดหรือ COPD ควรใช้ยาควบคุมโรคตามแผนที่แพทย์กำหนด ไม่ควรเพิ่มยาพ่นเองเพียงเพราะค่าฝุ่นสูงโดยไม่มีคำแนะนำ
เครื่องฟอกอากาศช่วย PM2.5 ได้ไหม?
เครื่องฟอกอากาศที่มีระบบกรองอนุภาคประสิทธิภาพสูง เช่น HEPA สามารถช่วยลด PM2.5 ภายในห้องได้ หากเลือกขนาดเครื่องเหมาะกับขนาดห้องและใช้งานอย่างถูกต้อง
กรมอนามัยยังแนะนำแนวคิด ห้องปลอดฝุ่น โดยปิดประตูหน้าต่าง ลดการนำอากาศสกปรกจากภายนอกเข้ามา และควบคุมแหล่งกำเนิดฝุ่นภายในบ้าน เช่น ควันบุหรี่ การจุดธูป หรือการทำอาหารที่มีควันมาก
ดังนั้นเครื่องฟอกอากาศช่วยได้ แต่ควรใช้ร่วมกับการลดแหล่งกำเนิดมลพิษในบ้าน
ออกกำลังกายกลางแจ้งตอน PM2.5 สูงได้ไหม?
ควรลดหรือเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้งเมื่อค่าฝุ่นสูง เพราะขณะออกกำลังกายจะหายใจเร็วและลึกขึ้น ทำให้ได้รับฝุ่นเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจมากขึ้น
กรมอนามัยแนะนำหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้งในช่วงที่ค่าฝุ่นสูง โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง และหากต้องการออกกำลังกายควรเลือกพื้นที่ในอาคารที่อากาศสะอาดแทน
ไม่ควรแก้ปัญหาด้วยการใส่ N95 แล้วออกกำลังหนักกลางแจ้ง เพราะหน้ากากอาจเพิ่มความไม่สบายขณะหายใจ และกรมอนามัยเคยแนะนำไม่ให้ใช้หน้ากากป้องกันฝุ่นขณะออกกำลังกายหนัก แต่ควรเปลี่ยนสถานที่หรือเวลาออกกำลังกายแทน
PM2.5 ส่งผลเฉพาะปอดหรือไม่?
ไม่ PM2.5 สามารถส่งผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือดได้ด้วย
WHO ระบุว่า PM2.5 สามารถเข้าสู่ส่วนลึกของปอดและบางส่วนเข้าสู่กระแสเลือด จึงสัมพันธ์กับผลกระทบทั้งระบบหายใจและหัวใจและหลอดเลือด
การสัมผัสในระยะยาวสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจขาดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง COPD มะเร็งปอด และการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ขณะที่การสัมผัสระยะสั้นอาจทำให้โรคหอบหืดหรือโรคหัวใจเดิมกำเริบได้
ดังนั้น PM2.5 ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงปัญหา “ไอหรือภูมิแพ้” เท่านั้น
อาการแบบไหนจาก PM2.5 ควรรีบพบแพทย์?
อาการระคายเคืองเล็กน้อย เช่น แสบคอ น้ำมูก หรือไอเล็กน้อย อาจดีขึ้นหลังลดการสัมผัสฝุ่น แต่หากมีอาการทางระบบหายใจหรือหัวใจชัดเจนไม่ควรรอดูเอง
ควรรีบพบแพทย์หากมี:
- หายใจลำบากหรือเหนื่อยผิดปกติ
- แน่นหรือเจ็บหน้าอก
- หายใจมีเสียงหวีดมาก
- ไอต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น
- เวียนศีรษะมากหรืออ่อนเพลียผิดปกติ
- ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดปกติ
- โรคหอบหืดหรือ COPD กำเริบและยาที่ใช้อยู่ควบคุมอาการไม่ได้
- ผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคหัวใจมีอาการเหนื่อยมากขึ้นอย่างชัดเจน
กรมควบคุมโรคระบุว่า หากมีไอบ่อย แน่นหน้าอก หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรืออาการผิดปกติรุนแรงขึ้นควรรีบพบแพทย์
FAQ คำถามที่พบบ่อย
PM2.5 เท่าไรเริ่มอันตราย?
ตามระบบเฝ้าระวังของประเทศไทย ระดับ 37.6–75 µg/m³ ถือว่าเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ และตั้งแต่ 75.1 µg/m³ ขึ้นไปถือว่ามีผลกระทบต่อสุขภาพชัดเจนขึ้น
PM2.5 ทำให้เจ็บคอได้ไหม?
ได้ การสัมผัส PM2.5 มีความสัมพันธ์กับอาการแสบคอ ไอแห้ง คัดจมูก และอาการระคายเคืองทางเดินหายใจ
PM2.5 ทำให้ภูมิแพ้กำเริบไหม?
ได้ โดยเฉพาะผู้ที่มี allergic rhinitis, asthma หรือโรคระบบทางเดินหายใจเดิม อาจมีไอ น้ำมูก แน่นหน้าอก หรือหายใจมีเสียงหวีดมากขึ้น
ค่าฝุ่นไม่เกิน 37.5 แปลว่าปลอดภัยหรือไม่?
ไม่ควรตีความว่าไม่มีความเสี่ยงเลย WHO ระบุว่าไม่มีระดับ PM2.5 ที่สามารถรับรองได้ว่าไม่มีผลกระทบ และใช้ค่าแนะนำ 24 ชั่วโมงที่ 15 µg/m³ เพื่อมุ่งลดความเสี่ยงด้านสุขภาพ
หน้ากากอนามัยธรรมดาป้องกัน PM2.5 ได้ไหม?
ในช่วงฝุ่นสูง กรมอนามัยแนะนำหน้ากากที่สามารถกรองอนุภาคขนาดเล็ก เช่น N95 หรือ KN95 และต้องสวมให้กระชับกับใบหน้า
สรุป
PM2.5 สามารถทำให้ไอ แสบคอ คัดจมูก น้ำมูก และกระตุ้นภูมิแพ้หรือโรคหอบหืดให้กำเริบได้ โดยเฉพาะเมื่อระดับฝุ่นสูงหรือสัมผัสเป็นเวลานาน กรมอนามัยยังพบความสัมพันธ์ของ PM2.5 กับอาการทางเดินหายใจหลายชนิด เช่น แสบคอ ไอแห้ง ไอมีเสมหะ และหายใจลำบาก
สำหรับประเทศไทย ค่า PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมง ไม่เกิน 37.5 µg/m³ เป็นค่ามาตรฐาน และช่วงตั้งแต่ 37.6–75 µg/m³ ถือว่าเริ่มมีผลกระทบต่อสุขภาพ ขณะที่ค่ามากกว่า 75 µg/m³ ถือว่ามีผลกระทบต่อสุขภาพมากขึ้น
แต่ค่ามาตรฐานไม่ควรถูกตีความเป็นเส้นแบ่ง “ปลอดภัย/อันตราย” แบบเด็ดขาด เพราะ WHO ใช้ค่าแนะนำเชิงสุขภาพที่ 15 µg/m³ สำหรับค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง และระบุว่าไม่มีระดับมลพิษที่รับรองได้ว่าไม่มีผลต่อสุขภาพเลย
ดังนั้นวิธีที่เหมาะสมคือ ดูทั้งค่าฝุ่นและอาการของตัวเอง โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคหัวใจ หอบหืด หรือ COPD หากค่าฝุ่นสูงควรลดเวลานอกอาคาร หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายกลางแจ้ง ใช้ N95/KN95 อย่างถูกต้องเมื่อจำเป็นต้องออกนอกบ้าน และอยู่ในพื้นที่อากาศสะอาดให้มากขึ้น

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
- PM2.5 กับภูมิแพ้ต่างจากหวัดอย่างไร? ไอ น้ำมูก เจ็บคอ ดูจากอะไร
- หน้ากาก N95 กับ KN95 ต่างกันอย่างไร? แบบไหนป้องกัน PM2.5 ได้
- ผู้สูงอายุและผู้ป่วยโรคหัวใจต้องระวัง PM2.5 มากแค่ไหน?
บทความนี้ควรทำหน้าที่เป็น PM2.5 Symptom + Threshold Pillar โดยจับ Search Intent หลัก “PM2.5 ทำให้ไอไหม / PM2.5 เจ็บคอ / PM2.5 ภูมิแพ้ / ค่าฝุ่นเท่าไรอันตราย” แล้วค่อยแตกบทความเฉพาะเรื่องหน้ากาก เครื่องฟอกอากาศ โรคหอบหืด และผู้สูงอายุต่อ เพื่อไม่ให้ Search Intent ของแต่ละหน้าชนกัน
หมายเหตุสำคัญ
ตัวเลข PM2.5 ในบทความนี้เป็นค่าเฉลี่ย 24 ชั่วโมง ไม่ควรนำค่ารายชั่วโมงมาสลับใช้โดยตรง และระบบสีหรือ AQI ของแต่ละประเทศอาจใช้เกณฑ์ต่างกัน
ประเทศไทยใช้ค่ามาตรฐาน PM2.5 เฉลี่ย 24 ชั่วโมงไม่เกิน 37.5 µg/m³ ขณะที่ WHO ใช้ค่าแนะนำเชิงสุขภาพ 15 µg/m³ ซึ่งมีวัตถุประสงค์ต่างกัน จึงไม่ใช่ตัวเลขที่ขัดแย้งกันโดยตรง
หากมีหายใจลำบาก แน่นหน้าอก หายใจมีเสียงหวีดมาก ใจสั่น หรืออาการของโรคหัวใจ/โรคปอดเดิมกำเริบ ควรเข้ารับการประเมินทางการแพทย์ ไม่ควรรอเพียงให้ค่าฝุ่นลดลง
เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช
References
- กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. สธ. เตรียมรับมือ PM2.5 ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2569 เป็นต้นไป. 13 พฤศจิกายน 2569.
- กรมควบคุมโรค. แนะประชาชนป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจาก PM2.5 ด้วยหลัก รู้–ลด–เลี่ยง. 2569.
- กรมอนามัย. ค่าเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพจาก PM2.5 ในบรรยากาศ.
- กรมอนามัย. การเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพจากมลพิษทางอากาศ.
- กรมอนามัย. PM2.5 เกินมาตรฐาน กระทบระบบทางเดินหายใจและกลุ่มเสี่ยง. 15 มกราคม 2569.
- World Health Organization. WHO Global Air Quality Guidelines. PM2.5 guideline: annual 5 µg/m³, 24-hour 15 µg/m³.
- World Health Organization. Air quality and health: particulate matter.
- World Health Organization. WHO Global Air Quality Guidelines — Recommended Levels.






