หูดหงอนไก่รอบทวารหนัก ต้องตรวจภายในทวารหนักด้วยหรือไม่?

หูดหงอนไก่รอบทวารหนัก ต้องตรวจภายในทวารหนักด้วยหรือไม่?

มีหูดหงอนไก่รอบทวารหนักจำเป็นต้องตรวจภายในหรือไม่ ตรวจด้วยนิ้วหรือ Anoscopy เมื่อไร และกรณีไหนควรพบแพทย์เฉพาะทาง

ถ้ามีหูดหงอนไก่อยู่รอบรูทวารหนัก ควรพิจารณาตรวจภายใน anal canal ด้วย เพราะผู้ที่มี external anal หรือ perianal warts อาจมีหูดอยู่ภายในทวารร่วมกัน แม้ไม่มีอาการ และไม่ได้เกิดเฉพาะในผู้ที่เคยมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักเท่านั้น (CDC)

การตรวจอาจเริ่มจากการดูรอบทวารและ digital rectal examination จากนั้นแพทย์อาจใช้ anoscopy เพื่อตรวจภายใน หากพบหูดภายใน การรักษาจะแตกต่างจากหูดภายนอกและควรให้บุคลากรทางการแพทย์เป็นผู้ดูแล

ทำไมมีหูดรอบทวารแล้วต้องดูภายในด้วย?

เพราะหูดที่เห็นด้านนอกไม่ได้บอกว่าด้านในไม่มีรอยโรค

CDC ระบุว่าผู้ที่มีหูดบริเวณ external anus หรือ perianal area อาจมี intra-anal warts ร่วมด้วย จึงอาจได้ประโยชน์จากการตรวจ anal canal ด้วย digital examination, standard anoscopy หรือ high-resolution anoscopy ตามความเหมาะสม

หูดภายในพบได้บ่อยขึ้นในผู้ที่มีประวัติ receptive anal intercourse แต่ก็สามารถพบในผู้ชายและผู้หญิงที่ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักได้เช่นกัน

ต้องตรวจทุกคนด้วย High-Resolution Anoscopy ไหม?

ไม่จำเป็นทุกคน

การประเมินเบื้องต้นอาจเพียงตรวจรอบทวารและตรวจด้วยนิ้ว หากมีเหตุให้สงสัยว่ามีรอยโรคภายใน แพทย์จึงพิจารณา standard anoscopy เพื่อมองผนัง anal canal โดยตรง ส่วน high-resolution anoscopy มักใช้ในบริบทเฉพาะ เช่น การประเมินรอยโรคผิดปกติหรือความเสี่ยงต่อ anal dysplasia ไม่ใช่การตรวจที่ทุกคนที่มีหูดต้องทำทันที

แนวทางไทยก็ระบุการตรวจบริเวณทวารหนักและ digital examination เป็นส่วนหนึ่งของการประเมินผู้ที่มีอาการหรือรอยโรคบริเวณนี้

อาการแบบไหนยิ่งควรตรวจภายใน?

ควรตรวจให้ละเอียดมากขึ้นหากมี:

• มีก้อนหรือหูดหลายก้อนรอบทวาร
• มีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก
• รู้สึกมีก้อนอยู่ด้านใน
• มีเลือดออกจากทวาร
• ปวดหรือเจ็บเวลาถ่าย
• มีมูกหรือสารคัดหลั่ง
• รักษาหูดภายนอกแล้วกลับเป็นซ้ำบ่อย
• มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น HIV

อย่างไรก็ตาม ไม่มีอาการก็ยังมีหูดภายในได้ จึงไม่ควรรอให้มีเลือดออกหรือเจ็บก่อนจึงค่อยตรวจ

หูดภายในทวารรักษาเหมือนหูดด้านนอกไหม?

ไม่เหมือนกันทั้งหมด

ยาทาที่ให้ผู้ป่วยใช้เองสำหรับ external warts ไม่ควรนำเข้าไปทาภายในทวารโดยไม่ได้รับคำแนะนำ เพราะตำแหน่งภายในต้องเลือกวิธีและปริมาณยาอย่างระมัดระวัง

CDC แนะนำวิธีรักษา intra-anal warts เช่น cryotherapy, surgical removal หรือ TCA/BCA และระบุว่าควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้าน colorectal เมื่อมีหูดภายใน anal canal

แนวทางกรมควบคุมโรคไทยระบุวิธีรักษาหูดบริเวณทวารหนัก ได้แก่ TCA, cryotherapy และการผ่าตัด ตามตำแหน่งและลักษณะรอยโรค

Imiquimod ทาเข้าไปในทวารเองได้ไหม?

ไม่ควร

Imiquimod ใช้กับ external anogenital warts ที่ผู้ป่วยมองเห็นและเข้าถึงได้ แต่ไม่ควรนำไปทาลึกใน anal canal เอง หากสงสัยหูดภายในควรตรวจให้เห็นตำแหน่งก่อนและให้แพทย์เลือกวิธีรักษา

การพยายามทายาเข้าไปด้านในอาจทำให้เกิดการอักเสบ แสบ เป็นแผล และยังเสี่ยงรักษาไม่ตรงตำแหน่ง

มีหูดรอบทวาร แปลว่าเสี่ยงมะเร็งทวารหนักไหม?

ไม่ควรตีความว่าหูดหงอนไก่ทั่วไปกำลังจะกลายเป็นมะเร็ง

หูดหงอนไก่ส่วนใหญ่เกิดจาก HPV ชนิดความเสี่ยงต่ำ เช่น HPV 6 และ 11 ซึ่งต่างจากสายพันธุ์ความเสี่ยงสูงที่สัมพันธ์กับมะเร็ง อย่างไรก็ตาม หากรอยโรคมีลักษณะ แข็ง ติดแน่น เป็นแผล มีเลือดออก สีผิดปกติ หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา ควรพิจารณาตรวจชิ้นเนื้อเพื่อแยกภาวะอื่น (CDC)

การมีหูดรอบทวารเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องได้รับ anal cancer screening ด้วย high-resolution anoscopy เป็นประจำ

เมื่อไรควรพบแพทย์เฉพาะทาง?

ควรพิจารณาพบแพทย์โรคผิวหนัง ศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก หรือคลินิก STI หากพบว่าหูดอยู่ภายใน anal canal มีจำนวนมาก ก้อนใหญ่ รักษาแล้วไม่ตอบสนอง หรือมีเลือดออกและลักษณะผิดปกติ

CDC แนะนำให้การรักษา intra-anal warts มีการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้าน colorectal โดยเฉพาะเมื่อรอยโรคอยู่ลึกหรือจำเป็นต้องทำหัตถการ

สรุป หูดรอบทวารต้องตรวจด้านในไหม?

ควรพิจารณาตรวจภายใน เพราะหูดด้านนอกสามารถพบร่วมกับหูดใน anal canal ได้

จำง่าย ๆ คือ:

มีหูดรอบทวาร
→ ตรวจบริเวณภายนอก
→ พิจารณา digital rectal examination
→ หากสงสัยหรือเห็นรอยโรคภายใน ใช้ anoscopy

มี Anal Sex / เลือดออก / เจ็บ / มีก้อนภายใน / หูดหลายก้อน
→ ยิ่งควรตรวจภายใน

พบหูดภายใน
→ ไม่ควรทายาเอง
→ ควรให้แพทย์เลือก cryotherapy, TCA หรือหัตถการตามความเหมาะสม

ดังนั้นการรักษาเฉพาะหูดที่มองเห็นรอบรูทวารโดยไม่ประเมินด้านใน อาจทำให้พลาดรอยโรคที่ซ่อนอยู่ได้

FAQ

ไม่มี Anal Sex ยังมีหูดในทวารได้ไหม?

ได้ CDC ระบุว่า intra-anal warts สามารถพบได้แม้ไม่มีประวัติการมีเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก

ไม่มีอาการต้องตรวจภายในไหม?

หากมี external anal หรือ perianal warts ก็ควรพิจารณาประเมิน anal canal เพราะหูดภายในอาจไม่มีอาการ

ตรวจภายในเจ็บไหม?

Digital examination และ anoscopy อาจรู้สึกตึงหรือไม่สบายเล็กน้อย แต่โดยทั่วไปใช้เวลาไม่นาน หากมีหูดอักเสบหรือแผลอาจรู้สึกเจ็บมากขึ้น

ใช้ Imiquimod ทาหูดด้านในเองได้ไหม?

ไม่ควร หากสงสัยหูดใน anal canal ควรตรวจและให้แพทย์เลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม

หูดรอบทวารต้องตรวจ HPV DNA ไหม?

โดยทั่วไป HPV testing ไม่ได้ใช้เพื่อวินิจฉัยหูดหงอนไก่ เพราะผลไม่ได้ช่วยยืนยันหูดหรือเปลี่ยนแนวทางการรักษา (CDC)

Internal Links ที่แนะนำ

• หูดหงอนไก่แบบไหนเหมาะกับยาทา แบบไหนควรจี้หรือทำหัตถการ
• ทา Imiquimod กี่สัปดาห์จึงเห็นผล? ถ้าหูดไม่เล็กลงควรทำอย่างไร
• Imiquimod กับการจี้เย็นต่างกันอย่างไร?
• หูดหงอนไก่รักษาหายไหม? ทำไมรักษาแล้วกลับมาเป็นซ้ำ
• เป็นหูดหงอนไก่ขณะตั้งครรภ์ รักษาอย่างไร?
• เคยเป็นหูดหงอนไก่แล้ว ยังควรฉีดวัคซีน HPV หรือไม่?
  

เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช

References

ประเทศไทย

• กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พ.ศ. 2567 — โรคหูดอวัยวะเพศและทวารหนัก

ต่างประเทศ

• Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Infection — Anogenital Warts.
• Centers for Disease Control and Prevention. Recommendations for Providing Quality Sexually Transmitted Diseases Clinical Services.