หูดหงอนไก่แบบไหนใช้ยาทาได้? แบบไหนควรจี้หรือทำหัตถการ
หูดหงอนไก่ขนาดเล็ก ใหญ่ หลายก้อน หรืออยู่ตำแหน่งทายายาก ควรเลือกยาทา จี้เย็น จี้ไฟฟ้า หรือเลเซอร์แบบไหน พร้อมข้อสังเกตว่าเมื่อไรควรเปลี่ยนวิธีรักษา
หูดหงอนไก่ภายนอกที่มีขนาดไม่ใหญ่ มองเห็นชัด และผู้ป่วยสามารถทายาได้ถูกตำแหน่ง มักสามารถพิจารณายาทา เช่น Imiquimod หรือ Podophyllotoxin ได้ ส่วนหูดที่ ใหญ่ หนา มีหลายก้อน กระจายกว้าง อยู่ในตำแหน่งทายายาก หรือไม่ตอบสนองต่อยาทา มักเหมาะกับการรักษาโดยบุคลากรทางการแพทย์ เช่น จี้เย็น จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือผ่าตัดเอาออก (CDC)
ไม่มีวิธีใดดีที่สุดสำหรับหูดทุกแบบ การเลือกควรดู ขนาด จำนวน ความหนา ตำแหน่ง ผลข้างเคียง ความสะดวก และความพร้อมในการติดตามรักษา ร่วมกัน (กรมควบคุมโรค)
หูดหงอนไก่แบบไหนเหมาะกับยาทา?
ยาทาเหมาะที่สุดกับหูดภายนอกที่ผู้ป่วยมองเห็นและเข้าถึงได้ง่าย โดยเฉพาะหูดขนาดเล็กถึงปานกลางและจำนวนไม่มาก
ตัวอย่างยาที่ผู้ป่วยสามารถใช้เองตามแนวทาง ได้แก่ Imiquimod และ Podophyllotoxin แต่ต้องแน่ใจก่อนว่ารอยโรคที่ทาคือหูดจริง และควรได้รับคำแนะนำเรื่องวิธีใช้และตำแหน่งที่ต้องทาอย่างถูกต้อง (CDC)
หูดบริเวณผิวภายนอก เช่น อวัยวะเพศภายนอก ขาหนีบ ฝีเย็บ หรือรอบทวารหนัก สามารถพิจารณายาทาได้หากไม่ใหญ่หรือซับซ้อนเกินไป
Imiquimod กับ Podophyllotoxin เหมาะต่างกันอย่างไร?
Imiquimod กระตุ้นภูมิคุ้มกันบริเวณผิวหนัง ส่วน Podophyllotoxin ทำลายเซลล์หูดโดยตรง
Podophyllotoxin เหมาะกับหูดขนาดไม่ใหญ่ที่สามารถแต้มยาเฉพาะก้อนได้แม่นยำ ส่วน Imiquimod เหมาะกับผู้ที่สามารถรักษาต่อเนื่องหลายสัปดาห์และต้องการใช้ยาที่บ้าน
ทั้งสองวิธีสามารถเกิดอาการแดง แสบ ระคายเคือง หรือเป็นแผลได้ และไม่ควรทาปริมาณมากกว่าที่กำหนดเพื่อหวังให้หูดหายเร็วขึ้น (WHO)
หูดแบบไหนควรจี้เย็น?
Cryotherapy หรือการจี้เย็นเหมาะกับหูดที่ต้องการทำลายก้อนโดยตรง รวมถึงหูดที่ทายาไม่สะดวกหรือไม่ตอบสนองต่อยาทา
การจี้เย็นใช้ liquid nitrogen หรือ cryoprobe ทำลายเนื้อหูดด้วยความเย็น หลังทำอาจมีอาการปวด แสบ บวม หรือตุ่มพอง และบางคนต้องรักษาซ้ำหลายครั้ง (CDC)
การจี้เย็นยังมีบทบาทในหูดบางตำแหน่งที่ไม่ควรให้ผู้ป่วยทายาเอง เช่น บริเวณปากท่อปัสสาวะ ช่องคลอด หรือบริเวณภายในบางตำแหน่ง ซึ่งต้องประเมินโดยแพทย์ก่อน
หูดแบบไหนควรจี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือผ่าตัด?
หูดที่มีขนาดใหญ่ หนามาก กระจายกว้าง หรือมีจำนวนมาก อาจได้ประโยชน์จากหัตถการที่สามารถกำจัดรอยโรคจำนวนมากในครั้งเดียว
CDC ระบุว่าการผ่าตัด การจี้ไฟฟ้า และ CO₂ laser สามารถมีประโยชน์โดยเฉพาะใน large or extensive warts รวมถึงหูดบางตำแหน่งที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล (CDC)
ข้อดีของหัตถการคือเห็นการกำจัดก้อนได้รวดเร็ว แต่ยังมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ เพราะการกำจัดหูดไม่ได้หมายความว่ากำจัด HPV ออกจากผิวหนังทั้งหมด
หูดบริเวณไหนไม่ควรซื้อยามาทาเอง?
หูดที่อยู่ ภายในช่องคลอด ปากมดลูก ภายในทวารหนัก หรือในท่อปัสสาวะ ควรได้รับการประเมินโดยแพทย์ เพราะวิธีรักษาและความปลอดภัยต่างจากหูดที่อยู่ภายนอก (CDC)
หากมีหูดรอบทวารหนัก อาจมีหูดอยู่ภายในทวารร่วมด้วย จึงอาจต้องตรวจภายในเพิ่มเติม
สำหรับหูดบริเวณปากมดลูก CDC แนะนำให้ผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ประเมิน และอาจต้องพิจารณาตัดชิ้นเนื้อในบางกรณีก่อนรักษา
หูดแบบไหนควรตรวจชิ้นเนื้อ?
ถ้ารอยโรคไม่เหมือนหูดทั่วไป ไม่ตอบสนองต่อการรักษา หรือมีลักษณะผิดปกติ ควรประเมินเพิ่มเติมแทนการเปลี่ยนยาทาไปเรื่อย ๆ
แนวทางประเทศไทยระบุว่าควรพิจารณาตรวจชิ้นเนื้อหากวินิจฉัยไม่แน่ชัด หรือหูด มีสีเข้ม มีแผล มีเลือดออก หรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา (กรมควบคุมโรค)
ถ้าทายาแล้วไม่หาย ควรเปลี่ยนเป็นจี้เมื่อไร?
ถ้าใช้วิธีนั้นอย่างถูกต้องครบระยะแล้วไม่มีการตอบสนองชัดเจน หรือเกิดผลข้างเคียงจนใช้ต่อไม่ได้ ควรประเมินเปลี่ยนวิธีรักษา
แนวทางประเทศไทยระบุว่าหูดส่วนใหญ่ที่ตอบสนองต่อการรักษาจะเห็นการเปลี่ยนแปลงภายในประมาณ 3 เดือน และควรเปลี่ยนวิธีหากไม่ตอบสนองหรือมีผลข้างเคียงรุนแรง (กรมควบคุมโรค)
ไม่ควรแก้ด้วยการเพิ่มความถี่หรือปริมาณยาทาเอง เพราะอาจทำให้ผิวไหม้หรือเกิดแผลโดยไม่ได้เพิ่มประสิทธิภาพในการกำจัดหูด
หญิงตั้งครรภ์ควรใช้ยาทาหรือจี้?
การตั้งครรภ์เป็นกรณีที่ควรให้แพทย์เลือกวิธีรักษา
WHO แนะนำหลีกเลี่ยง Podophyllotoxin, Imiquimod และยาทาบางชนิดในช่วงตั้งครรภ์ ขณะที่ Cryotherapy เป็นหนึ่งในตัวเลือกที่สามารถพิจารณาได้ (WHO)
นอกจากนี้ หูดอาจโตเร็วขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ จึงควรประเมินตำแหน่งและผลกระทบต่อการคลอดร่วมด้วย
หูดหายหลังจี้ แปลว่า HPV หายหรือไม่?
ไม่จำเป็น
เป้าหมายของการรักษาคือกำจัดหูดที่มองเห็น ลดอาการ และลดผลกระทบต่อผู้ป่วย แต่ไม่มีวิธีรักษาหูดวิธีใดที่รับประกันว่าสามารถกำจัด HPV ออกจากร่างกายทั้งหมดได้ (CDC)
ดังนั้นหูดสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้ทั้งหลังใช้ยาทา จี้เย็น จี้ไฟฟ้า หรือเลเซอร์ โดยเฉพาะช่วงแรกหลังการรักษา
สรุป หูดแบบไหนใช้ยาทา แบบไหนควรจี้?
หลักเลือกง่าย ๆ คือ:
เหมาะกับยาทา
ควรพิจารณาจี้หรือหัตถการ
สิ่งสำคัญคือ ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับหูดทุกก้อน แนวทางทั้งไทย CDC และ WHO แนะนำให้เลือกจากขนาด จำนวน ความหนา ตำแหน่ง และความเหมาะสมของผู้ป่วยเป็นหลัก (WHO)
FAQ
หูดหงอนไก่เล็ก ๆ ใช้ยาทาได้ไหม?
ได้ หากเป็นหูดภายนอกที่มองเห็นชัดและสามารถทายาได้อย่างถูกต้อง ยาที่ใช้ได้ตามแนวทางมี เช่น Imiquimod และ Podophyllotoxin (CDC)
หูดใหญ่ควรจี้เลยไหม?
หูดใหญ่ หนา หรือกระจายหลายก้อนมักเหมาะกับการรักษาโดยบุคลากรทางการแพทย์ เช่น จี้เย็น จี้ไฟฟ้า เลเซอร์ หรือผ่าตัดมากขึ้น แต่ต้องเลือกตามตำแหน่งและผู้ป่วยแต่ละราย
จี้เย็นครั้งเดียวหายไหม?
ไม่เสมอไป บางคนต้องทำซ้ำหลายครั้ง ขึ้นกับขนาด จำนวน และการตอบสนองของหูด (CDC)
ทายานานแค่ไหนแล้วควรคิดเรื่องเปลี่ยนวิธี?
หากใช้ครบช่วงที่เหมาะสมแล้วยังไม่ดีขึ้น หรือเกิดผลข้างเคียงรุนแรง ควรประเมินเปลี่ยนวิธี โดยหูดส่วนใหญ่ที่ตอบสนองมักเห็นการเปลี่ยนแปลงภายในประมาณ 3 เดือน (กรมควบคุมโรค)
หูดบริเวณทวารหนักใช้ยาทาเองได้ไหม?
ถ้าเป็นหูดภายนอกอาจมีตัวเลือกยาทา แต่หากอยู่ภายในทวารหนักควรให้แพทย์ประเมิน เพราะวิธีรักษาต่างกัน และผู้ที่มีหูดรอบทวารอาจมีหูดภายในร่วมด้วย (CDC)
Internal Links ที่แนะนำ
เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช
References
ประเทศไทย
ต่างประเทศ
No results found.
ยังไม่มีบัญชี