ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น ริดสีดวงภายใน และ ริดสีดวงภายนอก ซึ่งมีตำแหน่งการเกิด อาการ และแนวทางการรักษาที่แตกต่างกัน โดยริดสีดวงภายในมักมีเลือดออกและก้อนอาจยื่นออกมาขณะถ่ายอุจจาระ ส่วนริดสีดวงภายนอกมักมีอาการปวด บวม หรือคลำพบก้อนบริเวณปากทวารหนัก การทราบความแตกต่างของทั้งสองชนิดช่วยให้สังเกตอาการได้ถูกต้อง และเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

ริดสีดวงภายในและภายนอก ต่างกันอย่างไร?
เมื่อพูดถึงโรคริดสีดวง หลายคนมักเข้าใจว่าเป็นโรคชนิดเดียวกันทั้งหมด แต่ในทางการแพทย์ ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่ “ริดสีดวงภายใน” และ “ริดสีดวงภายนอก”
แม้ว่าทั้งสองชนิดจะเกิดจากหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนักโป่งพองเหมือนกัน แต่มีความแตกต่างทั้งในเรื่อง ตำแหน่งที่เกิด อาการ ความรุนแรง และแนวทางการรักษา
การทราบความแตกต่างของทั้งสองชนิดจะช่วยให้ผู้ป่วยสังเกตอาการได้ถูกต้อง และตัดสินใจพบแพทย์ได้อย่างเหมาะสม
ริดสีดวงภายในคืออะไร?
ริดสีดวงภายใน (Internal Hemorrhoids) คือริดสีดวงที่เกิด ภายในคลองทวารหนัก เหนือแนวที่เรียกว่า Dentate Line
เนื่องจากบริเวณนี้มีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดน้อย ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึง ไม่รู้สึกปวดในระยะเริ่มต้น
อาการที่พบบ่อย
- 🩸 เลือดสีแดงสดขณะถ่ายอุจจาระ
- 🚽 เลือดติดกระดาษชำระ หรือหยดลงโถสุขภัณฑ์
- 🔴 ก้อนอาจยื่นออกมาขณะเบ่งในระยะที่รุนแรงขึ้น
- 😌 มักไม่เจ็บในระยะแรก
ริดสีดวงภายในเป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด และสามารถแบ่งความรุนแรงออกเป็น 4 ระยะ ตามลักษณะของก้อนริดสีดวง
ริดสีดวงภายนอกคืออะไร?
ริดสีดวงภายนอก (External Hemorrhoids) คือริดสีดวงที่เกิด บริเวณปากทวารหนัก ใต้แนว Dentate Line
บริเวณนี้มีเส้นประสาทรับความรู้สึกจำนวนมาก จึงทำให้ผู้ป่วยมักมีอาการปวดได้ชัดเจนกว่าริดสีดวงภายใน
อาการที่พบบ่อย
- 🔴 คลำได้ก้อนบริเวณปากทวารหนัก
- 🔥 ปวด โดยเฉพาะเวลานั่งหรือเดิน
- 😣 ระคายเคือง
- 🧼 รู้สึกทำความสะอาดลำบาก
- 🩸 อาจมีเลือดออกได้ในบางราย
หากเกิดลิ่มเลือดภายในก้อนริดสีดวงภายนอก (Thrombosed External Hemorrhoid) ผู้ป่วยมักมีอาการปวดรุนแรงและก้อนบวมสีม่วงคล้ำ

ริดสีดวงภายในกับภายนอก ต่างกันอย่างไร?
| หัวข้อ | ริดสีดวงภายใน | ริดสีดวงภายนอก |
| ตำแหน่ง | ภายในคลองทวารหนัก | บริเวณปากทวารหนัก |
| อาการเด่น | เลือดออก | ปวดและก้อนบวม |
| ความเจ็บปวด | มักไม่ปวดในระยะแรก | มักปวดชัดเจน |
| ก้อนที่คลำได้ | อาจคลำไม่ได้ในระยะแรก | คลำได้ง่าย |
| การแบ่งระยะ | มี 4 ระยะ | ไม่แบ่งระยะเหมือนริดสีดวงภายใน |
สามารถเป็นทั้งริดสีดวงภายในและภายนอกพร้อมกันได้หรือไม่?
ได้
ผู้ป่วยบางรายอาจมีทั้งริดสีดวงภายในและภายนอกในเวลาเดียวกัน ทำให้มีอาการหลายอย่างร่วมกัน เช่น
- มีเลือดออกขณะถ่ายอุจจาระ
- มีก้อนยื่นบริเวณปากทวารหนัก
- ปวดหรือแสบขณะนั่ง
- ระคายเคืองและคัน
ในกรณีเช่นนี้ แพทย์จะประเมินอาการทั้งหมดและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจเป็นการใช้ยาหลายรูปแบบร่วมกัน หรือพิจารณาหัตถการในบางราย
แนวทางการรักษาริดสีดวงภายในและภายนอก ต่างกันหรือไม่?
แม้ว่าริดสีดวงภายในและริดสีดวงภายนอกจะเกิดจากหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนักโป่งพองเหมือนกัน แต่แนวทางการรักษาอาจแตกต่างกันตาม ตำแหน่งของริดสีดวง ระยะของโรค และอาการของผู้ป่วย
แพทย์จะพิจารณาการรักษาเป็นรายบุคคล โดยมีเป้าหมายเพื่อ
- ลดอาการปวดและการอักเสบ
- ลดเลือดออก
- ลดอาการบวม
- ป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
- ลดความจำเป็นในการทำหัตถการหรือผ่าตัด
การรักษาริดสีดวงภายใน
ผู้ป่วยริดสีดวงภายในระยะเริ่มต้นมักตอบสนองต่อการรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ดี
แนวทางที่อาจพิจารณา ได้แก่
- 🥬 ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร
- 💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- 🚽 หลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระ
- 💊 ยารับประทาน เช่น ยาที่มีสารสำคัญ Diosmin ร่วมกับ Hesperidin ในผลิตภัณฑ์บางชนิด
- 🩺 ยาเหน็บทวารหนักในผู้ป่วยบางราย
หากอาการไม่ดีขึ้น หรือก้อนริดสีดวงมีขนาดใหญ่ขึ้น แพทย์อาจพิจารณาหัตถการ เช่น การรัดยางริดสีดวง (Rubber Band Ligation)
การรักษาริดสีดวงภายนอก
การรักษาริดสีดวงภายนอกมุ่งเน้นการลดอาการปวด บวม และระคายเคืองเป็นหลัก
แนวทางที่อาจใช้ ได้แก่
- ยาทาเฉพาะที่
- ยารับประทานเพื่อลดอาการอักเสบตามข้อบ่งใช้
- การนั่งแช่น้ำอุ่น (Sitz Bath)
- การหลีกเลี่ยงการนั่งเป็นเวลานาน
หากเกิด ลิ่มเลือดในริดสีดวงภายนอก (Thrombosed External Hemorrhoid) และมีอาการปวดรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

สามารถป้องกันริดสีดวงได้หรือไม่?
แม้จะไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงในการเกิดหรือการกำเริบของโรคริดสีดวงได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ดังนี้
- 🥗 รับประทานผัก ผลไม้ และอาหารที่มีกากใยสูง
- 💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- 🚽 ไม่เบ่งอุจจาระ
- ⏱️ ไม่นั่งบนโถสุขภัณฑ์เป็นเวลานาน
- 🚶 ออกกำลังกายเป็นประจำ
- ⚖️ ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
การดูแลตนเองอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดแรงดันในหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนัก และลดโอกาสที่โรคจะกลับมาเป็นซ้ำ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ริดสีดวงภายในเจ็บหรือไม่?
โดยทั่วไป ริดสีดวงภายในมักไม่เจ็บในระยะเริ่มต้น เพราะเกิดเหนือแนว Dentate Line ซึ่งมีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดน้อย
อย่างไรก็ตาม หากก้อนริดสีดวงยื่นออกมาและเกิดการอักเสบ อาจทำให้รู้สึกเจ็บหรือระคายเคืองได้
ริดสีดวงภายนอกอันตรายกว่าภายในหรือไม่?
ไม่เสมอไป
ริดสีดวงภายนอกมักทำให้ปวดมากกว่า แต่ริดสีดวงภายในอาจมีเลือดออกได้บ่อยกว่า ความรุนแรงของโรคขึ้นอยู่กับอาการและภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยแต่ละราย
มีก้อนที่ปากทวารหนัก แปลว่าเป็นริดสีดวงภายนอกเสมอหรือไม่?
ไม่เสมอไป
ก้อนบริเวณปากทวารหนักอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น
- ริดสีดวงภายนอก
- ริดสีดวงภายในที่ยื่นออกมา
- แผลปริขอบทวารหนักที่มีติ่งเนื้อ
- ฝีหรือภาวะอื่น
หากคลำพบก้อนหรือมีอาการผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัย
ริดสีดวงภายในสามารถกลายเป็นริดสีดวงภายนอกได้หรือไม่?
ริดสีดวงภายในและภายนอกเกิดจากคนละตำแหน่ง จึง ไม่ได้เปลี่ยนจากชนิดหนึ่งเป็นอีกชนิดหนึ่งโดยตรง
อย่างไรก็ตาม ริดสีดวงภายในที่มีขนาดใหญ่สามารถยื่นออกมานอกทวารหนัก ทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นริดสีดวงภายนอก
เมื่อไรควรพบแพทย์?
ควรรีบพบแพทย์ หากมีอาการดังต่อไปนี้
- 🩸 เลือดออกมากหรือเป็นซ้ำบ่อย
- 🔴 ก้อนริดสีดวงโตขึ้นอย่างรวดเร็ว
- 🔥 ปวดรุนแรง
- 🌡️ มีไข้ร่วมด้วย
- ❌ ก้อนดันกลับไม่ได้
- 📉 อาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง
สรุปบทความ
ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น ริดสีดวงภายใน และ ริดสีดวงภายนอก ซึ่งมีตำแหน่งการเกิด อาการ และแนวทางการรักษาแตกต่างกัน
ริดสีดวงภายในมักมีอาการเลือดออก และในระยะเริ่มต้นมักไม่เจ็บ ส่วนริดสีดวงภายนอกมักทำให้เกิดก้อนบริเวณปากทวารหนัก พร้อมอาการปวดและบวมที่ชัดเจนกว่า
การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และได้รับการประเมินจากแพทย์หรือเภสัชกร จะช่วยให้เลือกการรักษาได้เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการปรับพฤติกรรม การใช้ยา หรือการรักษาวิธีอื่นเมื่อจำเป็น

บทความที่เกี่ยวข้อง (Internal Links)
- ริดสีดวงทวารคืออะไร?
- ริดสีดวงมีกี่ระยะ?
- ยารักษาริดสีดวงมีกี่ประเภท?
- ริดสีดวงรักษาอย่างไร?
- ถ่ายเป็นเลือดเกิดจากริดสีดวงหรือมะเร็ง?
- Diosmin คืออะไร?
- Diosmin ช่วยรักษาริดสีดวงได้อย่างไร?
- ริดสีดวงหายเองได้ไหม?
References
- American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS). Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids.
- European Society of Coloproctology (ESCP). Guidelines for Haemorrhoidal Disease.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Haemorrhoids: Diagnosis and Management.
- กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคริดสีดวงทวาร
Scientific References
- Mott T, Latimer K, Edwards C. Hemorrhoids: Diagnosis and Treatment Options. American Family Physician.
- Jacobs D. Clinical Practice. Hemorrhoids. New England Journal of Medicine.
- Rivadeneira DE, et al. ASCRS Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids.
หมายเหตุสำคัญ
ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพแก่ประชาชนทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ หากมีเลือดออกทางทวารหนัก ก้อนบริเวณทวารหนัก ปวดรุนแรง หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
เรียบเรียงโดย (Compiled by) www.chulalakpharmacy.com






