ริดสีดวงภายในและภายนอก ต่างกันอย่างไร? วิธีสังเกตอาการและเลือกแนวทางการรักษา

ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น ริดสีดวงภายใน และ ริดสีดวงภายนอก ซึ่งมีตำแหน่งการเกิด อาการ และแนวทางการรักษาที่แตกต่างกัน โดยริดสีดวงภายในมักมีเลือดออกและก้อนอาจยื่นออกมาขณะถ่ายอุจจาระ ส่วนริดสีดวงภายนอกมักมีอาการปวด บวม หรือคลำพบก้อนบริเวณปากทวารหนัก การทราบความแตกต่างของทั้งสองชนิดช่วยให้สังเกตอาการได้ถูกต้อง และเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม



ริดสีดวงภายในและภายนอก ต่างกันอย่างไร?

เมื่อพูดถึงโรคริดสีดวง หลายคนมักเข้าใจว่าเป็นโรคชนิดเดียวกันทั้งหมด แต่ในทางการแพทย์ ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ได้แก่ “ริดสีดวงภายใน” และ “ริดสีดวงภายนอก”

แม้ว่าทั้งสองชนิดจะเกิดจากหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนักโป่งพองเหมือนกัน แต่มีความแตกต่างทั้งในเรื่อง ตำแหน่งที่เกิด อาการ ความรุนแรง และแนวทางการรักษา

การทราบความแตกต่างของทั้งสองชนิดจะช่วยให้ผู้ป่วยสังเกตอาการได้ถูกต้อง และตัดสินใจพบแพทย์ได้อย่างเหมาะสม


ริดสีดวงภายในคืออะไร?

ริดสีดวงภายใน (Internal Hemorrhoids) คือริดสีดวงที่เกิด ภายในคลองทวารหนัก เหนือแนวที่เรียกว่า Dentate Line

เนื่องจากบริเวณนี้มีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดน้อย ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึง ไม่รู้สึกปวดในระยะเริ่มต้น

อาการที่พบบ่อย

  • 🩸 เลือดสีแดงสดขณะถ่ายอุจจาระ
  • 🚽 เลือดติดกระดาษชำระ หรือหยดลงโถสุขภัณฑ์
  • 🔴 ก้อนอาจยื่นออกมาขณะเบ่งในระยะที่รุนแรงขึ้น
  • 😌 มักไม่เจ็บในระยะแรก

ริดสีดวงภายในเป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด และสามารถแบ่งความรุนแรงออกเป็น 4 ระยะ ตามลักษณะของก้อนริดสีดวง


ริดสีดวงภายนอกคืออะไร?

ริดสีดวงภายนอก (External Hemorrhoids) คือริดสีดวงที่เกิด บริเวณปากทวารหนัก ใต้แนว Dentate Line

บริเวณนี้มีเส้นประสาทรับความรู้สึกจำนวนมาก จึงทำให้ผู้ป่วยมักมีอาการปวดได้ชัดเจนกว่าริดสีดวงภายใน

อาการที่พบบ่อย

  • 🔴 คลำได้ก้อนบริเวณปากทวารหนัก
  • 🔥 ปวด โดยเฉพาะเวลานั่งหรือเดิน
  • 😣 ระคายเคือง
  • 🧼 รู้สึกทำความสะอาดลำบาก
  • 🩸 อาจมีเลือดออกได้ในบางราย

หากเกิดลิ่มเลือดภายในก้อนริดสีดวงภายนอก (Thrombosed External Hemorrhoid) ผู้ป่วยมักมีอาการปวดรุนแรงและก้อนบวมสีม่วงคล้ำ



ริดสีดวงภายในกับภายนอก ต่างกันอย่างไร?

หัวข้อริดสีดวงภายในริดสีดวงภายนอก
ตำแหน่งภายในคลองทวารหนักบริเวณปากทวารหนัก
อาการเด่นเลือดออกปวดและก้อนบวม
ความเจ็บปวดมักไม่ปวดในระยะแรกมักปวดชัดเจน
ก้อนที่คลำได้อาจคลำไม่ได้ในระยะแรกคลำได้ง่าย
การแบ่งระยะมี 4 ระยะไม่แบ่งระยะเหมือนริดสีดวงภายใน


สามารถเป็นทั้งริดสีดวงภายในและภายนอกพร้อมกันได้หรือไม่?

ได้

ผู้ป่วยบางรายอาจมีทั้งริดสีดวงภายในและภายนอกในเวลาเดียวกัน ทำให้มีอาการหลายอย่างร่วมกัน เช่น

  • มีเลือดออกขณะถ่ายอุจจาระ
  • มีก้อนยื่นบริเวณปากทวารหนัก
  • ปวดหรือแสบขณะนั่ง
  • ระคายเคืองและคัน

ในกรณีเช่นนี้ แพทย์จะประเมินอาการทั้งหมดและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจเป็นการใช้ยาหลายรูปแบบร่วมกัน หรือพิจารณาหัตถการในบางราย

แนวทางการรักษาริดสีดวงภายในและภายนอก ต่างกันหรือไม่?

แม้ว่าริดสีดวงภายในและริดสีดวงภายนอกจะเกิดจากหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนักโป่งพองเหมือนกัน แต่แนวทางการรักษาอาจแตกต่างกันตาม ตำแหน่งของริดสีดวง ระยะของโรค และอาการของผู้ป่วย

แพทย์จะพิจารณาการรักษาเป็นรายบุคคล โดยมีเป้าหมายเพื่อ

  • ลดอาการปวดและการอักเสบ
  • ลดเลือดออก
  • ลดอาการบวม
  • ป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
  • ลดความจำเป็นในการทำหัตถการหรือผ่าตัด


การรักษาริดสีดวงภายใน

ผู้ป่วยริดสีดวงภายในระยะเริ่มต้นมักตอบสนองต่อการรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ดี

แนวทางที่อาจพิจารณา ได้แก่

  • 🥬 ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร
  • 💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ
  • 🚽 หลีกเลี่ยงการเบ่งอุจจาระ
  • 💊 ยารับประทาน เช่น ยาที่มีสารสำคัญ Diosmin ร่วมกับ Hesperidin ในผลิตภัณฑ์บางชนิด
  • 🩺 ยาเหน็บทวารหนักในผู้ป่วยบางราย

หากอาการไม่ดีขึ้น หรือก้อนริดสีดวงมีขนาดใหญ่ขึ้น แพทย์อาจพิจารณาหัตถการ เช่น การรัดยางริดสีดวง (Rubber Band Ligation)


การรักษาริดสีดวงภายนอก

การรักษาริดสีดวงภายนอกมุ่งเน้นการลดอาการปวด บวม และระคายเคืองเป็นหลัก

แนวทางที่อาจใช้ ได้แก่

  • ยาทาเฉพาะที่
  • ยารับประทานเพื่อลดอาการอักเสบตามข้อบ่งใช้
  • การนั่งแช่น้ำอุ่น (Sitz Bath)
  • การหลีกเลี่ยงการนั่งเป็นเวลานาน

หากเกิด ลิ่มเลือดในริดสีดวงภายนอก (Thrombosed External Hemorrhoid) และมีอาการปวดรุนแรง แพทย์อาจพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมตามความเหมาะสม



สามารถป้องกันริดสีดวงได้หรือไม่?

แม้จะไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถลดความเสี่ยงในการเกิดหรือการกำเริบของโรคริดสีดวงได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ดังนี้

  • 🥗 รับประทานผัก ผลไม้ และอาหารที่มีกากใยสูง
  • 💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ
  • 🚽 ไม่เบ่งอุจจาระ
  • ⏱️ ไม่นั่งบนโถสุขภัณฑ์เป็นเวลานาน
  • 🚶 ออกกำลังกายเป็นประจำ
  • ⚖️ ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

การดูแลตนเองอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดแรงดันในหลอดเลือดดำบริเวณทวารหนัก และลดโอกาสที่โรคจะกลับมาเป็นซ้ำ


คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ริดสีดวงภายในเจ็บหรือไม่?

โดยทั่วไป ริดสีดวงภายในมักไม่เจ็บในระยะเริ่มต้น เพราะเกิดเหนือแนว Dentate Line ซึ่งมีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดน้อย

อย่างไรก็ตาม หากก้อนริดสีดวงยื่นออกมาและเกิดการอักเสบ อาจทำให้รู้สึกเจ็บหรือระคายเคืองได้


ริดสีดวงภายนอกอันตรายกว่าภายในหรือไม่?

ไม่เสมอไป

ริดสีดวงภายนอกมักทำให้ปวดมากกว่า แต่ริดสีดวงภายในอาจมีเลือดออกได้บ่อยกว่า ความรุนแรงของโรคขึ้นอยู่กับอาการและภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยแต่ละราย


มีก้อนที่ปากทวารหนัก แปลว่าเป็นริดสีดวงภายนอกเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป

ก้อนบริเวณปากทวารหนักอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น

  • ริดสีดวงภายนอก
  • ริดสีดวงภายในที่ยื่นออกมา
  • แผลปริขอบทวารหนักที่มีติ่งเนื้อ
  • ฝีหรือภาวะอื่น

หากคลำพบก้อนหรือมีอาการผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัย


ริดสีดวงภายในสามารถกลายเป็นริดสีดวงภายนอกได้หรือไม่?

ริดสีดวงภายในและภายนอกเกิดจากคนละตำแหน่ง จึง ไม่ได้เปลี่ยนจากชนิดหนึ่งเป็นอีกชนิดหนึ่งโดยตรง

อย่างไรก็ตาม ริดสีดวงภายในที่มีขนาดใหญ่สามารถยื่นออกมานอกทวารหนัก ทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นริดสีดวงภายนอก


เมื่อไรควรพบแพทย์?

ควรรีบพบแพทย์ หากมีอาการดังต่อไปนี้

  • 🩸 เลือดออกมากหรือเป็นซ้ำบ่อย
  • 🔴 ก้อนริดสีดวงโตขึ้นอย่างรวดเร็ว
  • 🔥 ปวดรุนแรง
  • 🌡️ มีไข้ร่วมด้วย
  • ❌ ก้อนดันกลับไม่ได้
  • 📉 อาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง


สรุปบทความ

ริดสีดวงทวารแบ่งออกเป็น ริดสีดวงภายใน และ ริดสีดวงภายนอก ซึ่งมีตำแหน่งการเกิด อาการ และแนวทางการรักษาแตกต่างกัน

ริดสีดวงภายในมักมีอาการเลือดออก และในระยะเริ่มต้นมักไม่เจ็บ ส่วนริดสีดวงภายนอกมักทำให้เกิดก้อนบริเวณปากทวารหนัก พร้อมอาการปวดและบวมที่ชัดเจนกว่า

การสังเกตอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และได้รับการประเมินจากแพทย์หรือเภสัชกร จะช่วยให้เลือกการรักษาได้เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการปรับพฤติกรรม การใช้ยา หรือการรักษาวิธีอื่นเมื่อจำเป็น




บทความที่เกี่ยวข้อง (Internal Links)

  • ริดสีดวงทวารคืออะไร?
  • ริดสีดวงมีกี่ระยะ?
  • ยารักษาริดสีดวงมีกี่ประเภท?
  • ริดสีดวงรักษาอย่างไร?
  • ถ่ายเป็นเลือดเกิดจากริดสีดวงหรือมะเร็ง?
  • Diosmin คืออะไร?
  • Diosmin ช่วยรักษาริดสีดวงได้อย่างไร?
  • ริดสีดวงหายเองได้ไหม?




References

  1. American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS). Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids.
  2. European Society of Coloproctology (ESCP). Guidelines for Haemorrhoidal Disease.
  3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Haemorrhoids: Diagnosis and Management.
  4. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคริดสีดวงทวาร




Scientific References

  1. Mott T, Latimer K, Edwards C. Hemorrhoids: Diagnosis and Treatment Options. American Family Physician.
  2. Jacobs D. Clinical Practice. Hemorrhoids. New England Journal of Medicine.
  3. Rivadeneira DE, et al. ASCRS Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids.




หมายเหตุสำคัญ

ข้อมูลในบทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพแก่ประชาชนทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือการรักษาจากแพทย์ได้ หากมีเลือดออกทางทวารหนัก ก้อนบริเวณทวารหนัก ปวดรุนแรง หรืออาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตนเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม



เรียบเรียงโดย (Compiled by) www.chulalakpharmacy.com

แชร์

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

No results found.

ยังไม่มีบัญชี