มีไข้กี่องศาถึงเรียกว่าไข้? ไข้แบบไหนดูแลที่บ้านได้และแบบไหนควรพบแพทย์

มีไข้กี่องศาถึงเรียกว่าไข้? ไข้แบบไหนดูแลที่บ้านได้และแบบไหนควรพบแพทย์

โดยทั่วไปในผู้ใหญ่และเด็ก อุณหภูมิร่างกาย 38°C ขึ้นไป มักถือว่าเป็นไข้หรือ High Temperature แต่ค่าที่วัดได้อาจแตกต่างตามตำแหน่งที่วัด เช่น รักแร้ ปาก หู หน้าผาก หรือทวารหนัก จึงควรใช้เครื่องวัดอุณหภูมิอย่างถูกวิธีและดูอาการร่วม ไม่ควรตัดสินความรุนแรงจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว

ไข้จากการติดเชื้อไวรัสทั่วไปจำนวนมากสามารถดูแลที่บ้านได้ หากผู้ป่วยยังรู้สึกตัวดี ดื่มน้ำได้ หายใจปกติ ไม่มีอาการรุนแรง และอาการโดยรวมกำลังดีขึ้น การดูแลหลักคือพักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ สวมเสื้อผ้าที่สบาย และใช้ Paracetamol หรือ Ibuprofen เมื่อรู้สึกไม่สบายตามความเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องพยายามลดอุณหภูมิให้กลับเป็น 37°C ทุกครั้ง

แต่หากมี หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก ซึม สับสน คอแข็ง ปวดศีรษะรุนแรง ชัก อาเจียนต่อเนื่อง หรือขาดน้ำ ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์

สำหรับผู้ใหญ่ หากมีไข้สูงประมาณ 39.4°C ขึ้นไป หรือเป็นต่อเนื่องหลายวันควรได้รับคำแนะนำเพิ่มเติม ส่วนทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีอุณหภูมิ 38°C ขึ้นไป เป็นกลุ่มที่ควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน

กี่องศาถึงเรียกว่าไข้?

สำหรับการใช้งานทั่วไป อุณหภูมิ 38°C ขึ้นไป มักถือว่าเป็นไข้หรือ High Temperature ทั้งในผู้ใหญ่และเด็ก

อย่างไรก็ตาม อุณหภูมิร่างกายปกติไม่ได้เท่ากับ 37°C ตลอดเวลา แต่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงเวลาของวัน อายุ การออกกำลังกาย อุณหภูมิสิ่งแวดล้อม เสื้อผ้า ตำแหน่งที่วัด และวิธีใช้เครื่องวัด

ดังนั้น ตัวเลขที่สูงหรือต่ำกว่าปกติเล็กน้อยควรตีความร่วมกับอาการของผู้ป่วย

37.5°C ถือว่าเป็นไข้ไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป

หลายแนวทางใช้ 38°C เป็นเกณฑ์ที่ง่ายสำหรับ High Temperature แต่ค่าที่วัดได้สามารถแตกต่างตามตำแหน่งที่วัด

ผู้ที่วัดได้ 37.5°C แต่มีหนาวสั่น ปวดเมื่อย หรือรู้สึกไม่สบาย อาจอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการติดเชื้อ ขณะที่บางคนอาจมีอุณหภูมิระดับนี้หลังออกกำลังกายหรืออยู่ในอากาศร้อน

จึงไม่ควรใช้ 37.5°C เพียงค่าเดียว เป็นเส้นแบ่งแบบตายตัว

ควรวัดไข้ตรงไหน และตัวเลขบอกความรุนแรงได้แค่ไหน?

ตำแหน่งที่วัดมีผลต่อค่าที่ได้ โดยสามารถวัดได้จากรักแร้ ปาก หู หน้าผาก หรือทวารหนักในเด็กเล็กบางสถานการณ์

ในบ้านควรใช้ Digital Thermometer และวัดตามคำแนะนำของอุปกรณ์

สำหรับเด็กเล็ก การวัดที่รักแร้ด้วย Digital Thermometer เป็นวิธีที่ใช้ได้ และควรรอให้เด็กสงบก่อน หากเพิ่งอาบน้ำหรือถูกห่อตัวจนร้อน

สิ่งสำคัญคือ ระดับไข้ไม่สามารถบอกความรุนแรงของโรคได้ทั้งหมด

คนที่มีไข้ 38.2°C แต่หอบมาก ซึม ขาดน้ำ หรือคอแข็ง อาจน่ากังวลกว่าคนที่มีไข้ 39°C แต่ยังรู้สึกตัวดี ดื่มน้ำได้ และหายใจปกติ

ดังนั้นควรดู Temperature + Symptoms + Age มากกว่าตัวเลขอย่างเดียว

ไข้แบบไหนดูแลที่บ้านได้?

ผู้ใหญ่ที่มีไข้จากการติดเชื้อไม่รุนแรง เช่น ไข้หวัดหรือการติดเชื้อไวรัสทั่วไป สามารถดูแลที่บ้านได้ในหลายกรณี หากยังรู้สึกตัวดี ดื่มน้ำได้ รับประทานอาหารได้พอสมควร ปัสสาวะได้ตามปกติ หายใจปกติ และอาการโดยรวมไม่ทรุดลง

หลักสำคัญคือทำให้ผู้ป่วยสบายและไม่ขาดน้ำ ไม่ใช่พยายามทำให้อุณหภูมิกลับเป็น 37°C ให้เร็วที่สุด

ควรพักผ่อน ดื่มน้ำบ่อย ๆ สวมเสื้อผ้าที่ไม่หนาเกินไป อยู่ในห้องที่ไม่ร้อนหรือเย็นจัด และสังเกตปัสสาวะรวมถึงสัญญาณของภาวะขาดน้ำ

หากรู้สึกไม่สบายจากไข้ สามารถใช้ยาลดไข้ตามความเหมาะสม

ต้องกินยาลดไข้ทุกครั้งที่เกิน 38°C ไหม?

ไม่จำเป็น

ยาลดไข้มีเป้าหมายหลักเพื่อลดความไม่สบาย เช่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย หนาวสั่น เจ็บตัว หรือนอนไม่หลับจากไข้ มากกว่าการรักษาตัวเลขบนเครื่องวัด

ผู้ที่มีไข้ไม่สูงและยังรู้สึกสบาย ดื่มน้ำได้ดี อาจไม่จำเป็นต้องรีบรับประทานยาทุกครั้ง

Paracetamol กับ Ibuprofen ใช้ลดไข้ได้ไหม?

ทั้งสองชนิดสามารถลดไข้ได้ในผู้ที่เหมาะสม

Paracetamol มักใช้ลดไข้และลดปวดทั่วไป

Ibuprofen ลดไข้ ลดปวด และมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ แต่มีข้อควรระวังมากกว่า โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคไต แผลหรือเลือดออกในกระเพาะ ภาวะขาดน้ำ แพ้ NSAIDs หรืออยู่ในช่วงการตั้งครรภ์ที่มีข้อจำกัด

ดังนั้น ไม่ควรเลือกเพียงจากคำว่า “ตัวไหนแรงกว่า”

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
พาราเซตามอลกับไอบูโพรเฟนต่างกันอย่างไร? ปวดแบบไหนควรเลือกยาอะไร

ไข้ในเด็กควรดูแลต่างจากผู้ใหญ่อย่างไร?

ในเด็ก ไม่จำเป็นต้องพยายามทำให้ตัวเย็นจัดหรือเช็ดตัวทุกครั้งที่มีไข้

หลักสำคัญคือให้เด็กสบาย ดื่มน้ำเพียงพอ ให้นมต่อในทารกที่กินนมแม่ และไม่ห่มผ้าหนาเกินไป

หากเด็กมีไข้และไม่สบายหรือดูทุกข์ทรมาน สามารถพิจารณา Paracetamol หรือ Ibuprofen ที่เหมาะกับอายุและน้ำหนักได้

ไม่ควรใช้ขนาดยาของผู้ใหญ่มาแบ่งเอง และไม่ควรสลับ Paracetamol กับ Ibuprofen เป็นกิจวัตรโดยไม่ได้รับคำแนะนำ เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการให้ยาซ้ำหรือเกินขนาด

ไม่ควรให้ Aspirin แก่เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีเพื่อรักษาไข้โดยไม่ได้รับคำสั่งจากแพทย์

ทารกและเด็กเล็กมีไข้เท่าไรควรพบแพทย์?

ทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน ที่มีอุณหภูมิ 38°C ขึ้นไป ควรได้รับคำแนะนำหรือการประเมินทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน แม้เด็กจะยังดูไม่ป่วยมาก

สำหรับเด็กอายุประมาณ 3–6 เดือน หากมีอุณหภูมิ 39°C ขึ้นไป ควรได้รับคำแนะนำทางการแพทย์

แต่ไม่ควรรอดูตัวเลขอย่างเดียว หากเด็กมีอาการซึม ไม่กินนม หายใจผิดปกติ ขาดน้ำ หรือมีผื่นผิดปกติ ก็ควรได้รับการประเมินแม้ไข้ยังไม่ถึงเกณฑ์ดังกล่าว

หากเด็กมีไข้ต่อเนื่องประมาณ 5 วันขึ้นไป ก็ควรได้รับคำแนะนำเพิ่มเติม

ผู้ใหญ่ไข้เท่าไรหรือกี่วันควรพบแพทย์?

สำหรับผู้ใหญ่ หากมีอุณหภูมิประมาณ 39.4°C ขึ้นไป หรือมีไข้ต่อเนื่องประมาณ 3 วันโดยไม่ดีขึ้น ควรได้รับการประเมิน

ไข้ระดับประมาณ 40°C ถือว่าสูงและควรให้ความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะหากไข้ไม่ลด อาการทรุด หรือมีอาการทางระบบประสาท

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรรอให้ถึง 39.4–40°C หากมีอาการอันตรายร่วม

ไข้กับภาวะขาดน้ำเกี่ยวกันอย่างไร?

ผู้ที่มีไข้สามารถสูญเสียน้ำมากขึ้นจากเหงื่อ การหายใจเร็ว หรือดื่มน้ำได้น้อยลง และความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นหากมีอาเจียนหรือท้องเสียร่วม

สัญญาณที่ควรสังเกตคือ ปากแห้ง กระหายน้ำมาก ปัสสาวะน้อย ปัสสาวะสีเข้ม เวียนศีรษะ หรืออ่อนเพลีย

หากดื่มน้ำไม่ได้หรือปัสสาวะลดลงมาก ควรได้รับการประเมิน

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
ภาวะขาดน้ำมีอาการอย่างไร? หลังท้องเสีย อาเจียน หรือไข้ควรดื่ม ORS เมื่อไร

ไข้ร่วมกับอาการแบบไหนต้องระวัง?

ตัวเลขไข้มีความสำคัญน้อยกว่าอาการร่วมบางชนิด

หากมี ไข้ร่วมกับคอแข็ง ปวดศีรษะรุนแรง แพ้แสง ซึม สับสน หรือชัก ต้องระวังภาวะทางระบบประสาท เช่น Meningitis และควรได้รับการประเมินเร่งด่วน

หากมี หายใจลำบาก หอบ หายใจเร็วมาก เจ็บหน้าอก ปากหรือริมฝีปากเขียว หรือพูดเป็นประโยคไม่ได้ ควรได้รับการประเมินโดยเร็ว เพราะอาจเกี่ยวข้องกับโรคทางเดินหายใจที่รุนแรง

ไข้ร่วมกับผื่นก็ควรดูอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะผื่นที่ขึ้นเร็ว มีจุดเลือดออก หรือผื่นที่ไม่จางเมื่อกดร่วมกับอาการซึมหรืออาการทรุดเร็ว

ไข้ร่วมกับปัสสาวะแสบ ปวดเอว หรืออาเจียนต้องระวังอะไร?

หากมีไข้ร่วมกับปัสสาวะแสบ ปัสสาวะบ่อย ปวดเอวหรือสีข้าง หนาวสั่น คลื่นไส้ หรืออาเจียน ต้องระวัง Kidney Infection หรือ Pyelonephritis

ไม่ควรรักษาเป็นเพียง Cystitis หรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบธรรมดาเอง

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
กระเพาะปัสสาวะอักเสบมีอาการอย่างไร? ปัสสาวะบ่อย แสบขัด ปวดท้องน้อยต้องทำอย่างไร

หากไข้เกิดร่วมกับท้องเสียหรืออาเจียน สิ่งสำคัญคือการประเมิน Dehydration เพราะปัญหาจากการสูญเสียน้ำอาจสำคัญกว่าระดับไข้

หากดื่มไม่ได้ อาเจียนทุกครั้งที่ดื่ม ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง เวียนหัว ซึม ถ่ายเป็นเลือด หรือปวดท้องรุนแรง ควรได้รับการประเมิน

มีไข้หลังรับวัคซีนปกติไหม?

วัคซีนบางชนิดสามารถทำให้มีไข้ชั่วคราวได้จากการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน

แต่หากมีไข้สูงมาก หายใจลำบาก ปากหรือลิ้นบวม ซึมผิดปกติ ชัก หรืออาการทรุดเร็ว ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงผลข้างเคียงของวัคซีน

มีไข้แต่ไม่มีอาการอื่นเกิดจากอะไร?

ช่วงเริ่มต้นของโรคติดเชื้อบางชนิดสามารถมีไข้ก่อนอาการอื่นได้

สาเหตุอาจรวมถึง Viral Infection, UTI, การติดเชื้อทางเดินหายใจ การติดเชื้อชนิดอื่น ยาบางชนิด หรือภาวะอักเสบอื่น

หากไข้ดำเนินต่อเนื่องโดยยังหาสาเหตุไม่ได้ หรือกลับเป็นซ้ำ ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม

ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำต้องรอให้ไข้สูงก่อนหรือไม่?

ไม่ควรรอ

ผู้ที่ได้รับยาเคมีบำบัด ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน หลังปลูกถ่ายอวัยวะ หรือมีโรคที่ทำให้ภูมิคุ้มกันต่ำ สามารถเกิดการติดเชื้อรุนแรงโดยที่ไข้ไม่สูงมากได้

หากมีไข้ในกลุ่มนี้ควรติดต่อบุคลากรทางการแพทย์โดยเร็ว

เมื่อไรควรพบแพทย์?

ควรได้รับการประเมินหากผู้ใหญ่มีไข้ประมาณ 39.4°C ขึ้นไป หรือมีไข้ต่อเนื่องประมาณ 2–3 วันโดยไม่ดีขึ้น

รวมถึงกรณีไข้กลับมาเป็นซ้ำ ดื่มน้ำได้น้อย ปัสสาวะน้อย มีผื่นใหม่ ปัสสาวะแสบ ไอหรือเจ็บคอรุนแรงขึ้น ปวดท้อง มีโรคประจำตัวสำคัญ ภูมิคุ้มกันต่ำ หรืออาการโดยรวมทรุดลง

อาการแบบไหนควรไปโรงพยาบาลทันที?

ควรได้รับการประเมินฉุกเฉินหากมีไข้ร่วมกับ หายใจลำบาก เจ็บหน้าอกรุนแรง ซึมหรือปลุกไม่ตื่น สับสน ชัก คอแข็ง หรือปวดศีรษะรุนแรง

รวมถึงมีอ่อนแรงหรืออาการทางระบบประสาท ปากหรือริมฝีปากเขียว อาเจียนต่อเนื่องจนดื่มน้ำไม่ได้ หรือมีภาวะขาดน้ำรุนแรง

ในเด็ก ควรให้ความสำคัญกับผื่นผิดปกติที่ไม่จางเมื่อกด หายใจผิดปกติ หรือการตอบสนองที่เปลี่ยนไปจากปกติ

FAQ

37.5°C ถือว่าเป็นไข้ไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป โดยทั่วไปมักใช้ 38°C ขึ้นไปเป็นเกณฑ์ของ High Temperature แต่ควรพิจารณาตำแหน่งที่วัดและอาการร่วมด้วย

38°C ต้องกินยาลดไข้ทันทีไหม?

ไม่จำเป็น หากยังรู้สึกสบาย ดื่มน้ำได้ และไม่มีอาการอันตราย ยาลดไข้มักใช้เมื่อรู้สึกไม่สบายมากกว่ารักษาตัวเลข

ไข้ 39°C อันตรายไหม?

ต้องดูอายุและอาการร่วม ในผู้ใหญ่ไข้ระดับนี้อาจเกิดจากการติดเชื้อทั่วไปได้ แต่หากอาการทรุดหรือไข้เข้าใกล้ 39.4°C ขึ้นไป ควรได้รับการประเมินมากขึ้น

ทารก 2 เดือนมีไข้ 38°C ควรรอดูไหม?

ไม่ควรรอดูเอง ทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีอุณหภูมิ 38°C ขึ้นไปควรได้รับการประเมินอย่างเร่งด่วน

เด็กมีไข้ต้องเช็ดตัวทุกครั้งไหม?

ไม่จำเป็น เป้าหมายคือให้เด็กสบาย ดื่มน้ำเพียงพอ และไม่ห่มเสื้อผ้าหนาเกินไป

ไข้กี่วันควรพบแพทย์?

ในผู้ใหญ่ หากเป็นต่อเนื่องประมาณ 3 วันหรือไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ ส่วนเด็กที่มีไข้ประมาณ 5 วันขึ้นไปควรได้รับคำแนะนำทางการแพทย์ และควรไปเร็วกว่านั้นหากมีอาการผิดปกติ

ไข้ร่วมกับคอแข็งควรทำอย่างไร?

ควรได้รับการประเมินเร่งด่วน เพราะอาจสัมพันธ์กับ Meningitis โดยเฉพาะหากมีปวดศีรษะรุนแรง แพ้แสง ซึม หรือสับสนร่วม

ไข้ลดหลัง Paracetamol แปลว่าโรคไม่รุนแรงไหม?

ไม่เสมอ การตอบสนองต่อยาลดไข้ไม่สามารถยืนยันว่าโรคไม่รุนแรง ต้องดูสภาพผู้ป่วยและอาการร่วมด้วย

สรุป

โดยทั่วไป 38°C ขึ้นไปถือว่าเป็นไข้หรือ High Temperature แต่ค่าที่วัดได้ขึ้นกับตำแหน่งและวิธีวัด และความรุนแรงของโรคไม่สามารถตัดสินจากตัวเลขอุณหภูมิเพียงอย่างเดียว

ไข้จากการติดเชื้อไม่รุนแรงจำนวนมากสามารถดูแลที่บ้านได้ด้วยการพักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ สวมเสื้อผ้าที่สบาย และใช้ยาลดไข้เมื่อรู้สึกไม่สบาย

หลักสำคัญคือดูพร้อมกันทั้ง อายุ + ระดับไข้ + ระยะเวลา + อาการร่วม

โดยเฉพาะ

• ทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือน + ไข้ ≥38°C → ควรได้รับการประเมินเร่งด่วน
• เด็ก 3–6 เดือน + ไข้ ≥39°C → ควรขอคำแนะนำทางการแพทย์
• ผู้ใหญ่ประมาณ ≥39.4°C หรือไข้ต่อเนื่องประมาณ 3 วัน → ควรได้รับการประเมิน

และผู้ป่วยทุกวัยที่มี หายใจลำบาก ซึม สับสน ชัก คอแข็ง หรือขาดน้ำรุนแรง ควรไปโรงพยาบาลทันที

บทความที่เกี่ยวข้อง

• พาราเซตามอลกับไอบูโพรเฟนต่างกันอย่างไร? ปวดแบบไหนควรเลือกยาอะไร
• ปวดหัวแบบไหนอันตราย? 7 สัญญาณที่ควรไปโรงพยาบาล
• อาหารเป็นพิษมีอาการอย่างไร? อาเจียน ท้องเสีย ควรกินอะไรและเมื่อไรควรไปโรงพยาบาล
• กระเพาะปัสสาวะอักเสบมีอาการอย่างไร? ปัสสาวะบ่อย แสบขัด ปวดท้องน้อยต้องทำอย่างไร
• ภาวะขาดน้ำมีอาการอย่างไร? หลังท้องเสีย อาเจียน หรือไข้ควรดื่ม ORS เมื่อไร

References

NHS. High temperature (fever) in adults.
NHS

NHS. High temperature (fever) in children.
NHS

Mayo Clinic. Fever: First aid.
Mayo Clinic

Mayo Clinic. Fever – Symptoms and causes.
Mayo Clinic

MedlinePlus. Fever.
MedlinePlus

MedlinePlus. Fever – Health Topic.
MedlinePlus

Scientific References

National Library of Medicine. Fever – MedlinePlus Medical Encyclopedia.
MedlinePlus

Mayo Clinic. Fever: Symptoms, Causes and First Aid.
Mayo Clinic

NHS. High temperature (fever) in children: assessment and home care.
NHS

หมายเหตุสำคัญ

ไข้เป็นอาการที่เกิดได้จากหลายสาเหตุ และระดับอุณหภูมิไม่สามารถบอกความรุนแรงของโรคได้เพียงอย่างเดียว

การเลือกยาลดไข้ต้องคำนึงถึงอายุ น้ำหนัก โรคประจำตัว การตั้งครรภ์ การทำงานของตับและไต รวมถึงยาที่ใช้อยู่

หากเป็นทารกอายุต่ำกว่า 3 เดือนที่มีไข้ 38°C ขึ้นไป หรือผู้ป่วยทุกวัยมีหายใจลำบาก ซึม สับสน ชัก คอแข็ง ปากเขียว ขาดน้ำรุนแรง หรืออาการทรุดเร็ว ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว

เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com