แผลในปากไม่หายกี่วันควรพบแพทย์? แผลแบบไหนต้องระวัง

แผลในปากไม่หายกี่วันควรพบแพทย์? แผลแบบไหนต้องระวัง

แผลในปากทั่วไป เช่น แผลร้อนในขนาดเล็ก หรือ Minor Aphthous Ulcer มักค่อย ๆ ดีขึ้นและหายภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์

แต่หากแผลในปาก อยู่นานเกิน 3 สัปดาห์ ควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ โดยเฉพาะหากแผลมีขนาดใหญ่ขึ้น ขอบแข็ง รูปร่างผิดปกติ เลือดออกง่าย เจ็บมากผิดปกติ หรือเกิดซ้ำบ่อย

แผลในปากส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นมะเร็ง แต่แผลที่ไม่หายเรื้อรังอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น การเสียดสีจากฟันหรือฟันปลอม การติดเชื้อ ยาบางชนิด โรคภูมิคุ้มกัน ภาวะขาดสารอาหาร หรือโรคของเยื่อบุช่องปาก

ดังนั้น หากแผลมีลักษณะผิดปกติ ไม่ควรรักษาเป็น “ร้อนใน” ซ้ำ ๆ โดยไม่ตรวจหาสาเหตุ

หลักง่าย ๆ คือ

แผลในปาก > 3 สัปดาห์ → ควรได้รับการประเมิน

โดยเฉพาะหากมีอาการเตือนอื่นร่วมด้วย

แผลร้อนในทั่วไปควรหายภายในกี่วัน?

แผลร้อนในชนิด Minor Aphthous Ulcer ซึ่งเป็นชนิดที่พบบ่อย มักเป็นแผลกลมหรือรี พื้นขาว เหลือง หรือเทา มีขอบแดง เจ็บ และมักอยู่ด้านในช่องปาก

โดยทั่วไปไม่มีตุ่มน้ำใสนำมาก่อน

แผลชนิดนี้ส่วนใหญ่มักหายเองภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์ และมักไม่ทิ้งแผลเป็น

หากแผลมีขนาดเล็ก ลักษณะเหมือนร้อนในเดิม และค่อย ๆ ดีขึ้นในช่วงนี้ โดยทั่วไปมักไม่ใช่สัญญาณอันตราย

ถ้าแผลไม่หายเกิน 2 สัปดาห์ต้องกังวลไหม?

ยังไม่จำเป็นต้องหมายถึงโรคร้ายแรง

แต่ควรเริ่มสังเกตให้มากขึ้นว่าแผลมีแนวโน้มดีขึ้นหรือไม่

หากแผลไม่เล็กลง เจ็บไม่ลดลง ขนาดใหญ่ขึ้น ขอบแข็งขึ้น เริ่มมีเลือดออก หรือมีแผลเพิ่มขึ้น ไม่ควรรอเป็นเวลานานโดยไม่ประเมิน

เกณฑ์ที่ใช้กันทั่วไปคือ

หากแผลในปากอยู่นานเกิน 3 สัปดาห์ ควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์

ทำไมต้องใช้ประมาณ 3 สัปดาห์เป็นจุดที่ควรตรวจ?

เพราะแผลจากการกัด การเสียดสี หรือ Aphthous Ulcer ส่วนใหญ่มักหายภายในเวลาที่สั้นกว่านี้

เมื่อแผลไม่ยอมหาย จำเป็นต้องพิจารณาสาเหตุอื่น เช่น ฟันคม ฟันปลอมกด การติดเชื้อ ยาบางชนิด โรคภูมิคุ้มกัน ภาวะขาดสารอาหาร โรคลำไส้บางชนิด หรือโรคของเยื่อบุช่องปาก

รวมถึง Oral Cancer ในบางกรณี

แต่ไม่ได้หมายความว่า

แผลเกิน 3 สัปดาห์ = มะเร็ง

ความหมายคือไม่ควรถือว่าเป็นร้อนในธรรมดาโดยอัตโนมัติ

แผลแบบไหนที่ควรระวังมากกว่าร้อนในทั่วไป?

หนึ่งในสัญญาณสำคัญที่สุดคือ แผลไม่หายเกิน 3 สัปดาห์

แม้แผลจะไม่เจ็บ หากอยู่นานโดยไม่ดีขึ้นก็ควรตรวจ

แผลที่มีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีรูปร่างเปลี่ยนจากเดิมก็ควรได้รับการประเมิน เพราะแผลร้อนในทั่วไปควรค่อย ๆ เล็กลงและหาย

อีกลักษณะที่ควรระวังคือ ขอบแผลหรือเนื้อรอบแผลแข็งผิดปกติ

หากมี Induration หรือรู้สึกแข็งเมื่อสัมผัส โดยเฉพาะแผลที่อยู่นาน ไม่ควรมองข้าม

เช่นเดียวกับแผลที่เลือดออกง่ายโดยไม่มีการกัดหรือเสียดสี

และสิ่งสำคัญคือ

แผลไม่เจ็บก็ไม่ได้หมายความว่าปลอดภัยเสมอไป

ความเจ็บไม่ได้เป็นตัวแยกแผลธรรมดาออกจากแผลที่ควรตรวจได้อย่างแน่นอน

แผลจากฟันคมหรือฟันปลอมควรหายเมื่อไร?

แผลจาก Trauma เช่น กัดกระพุ้งแก้ม ฟันแตกหรือฟันคม ฟันปลอมกด หรือเครื่องมือจัดฟันเสียดสี มักมีโอกาสดีขึ้นเมื่อกำจัดสิ่งที่ระคายเคือง

หากยังถูกเสียดสีซ้ำ แผลอาจไม่หาย

ดังนั้น หากแผลเกิดตรงตำแหน่งเดิมที่สัมผัสฟันคมหรือฟันปลอม ควรตรวจและแก้ต้นเหตุ

ไม่ควรใช้ยาทาแผลอย่างเดียวโดยปล่อยให้สาเหตุเดิมยังคงอยู่

แผลหลายแผลพร้อมกันต้องกังวลไหม?

ขึ้นกับบริบท

Aphthous Ulcers สามารถเกิดหลายแผลได้

แต่หากมีแผลจำนวนมากร่วมกับ ไข้ เหงือกบวม ต่อมน้ำเหลืองโต เจ็บคอ หรืออ่อนเพลียมาก อาจเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ เช่น Primary Oral Herpes หรือโรคอื่น

หากมีแผลในปากร่วมกับแผลบริเวณอื่นของร่างกาย เช่น อวัยวะเพศ ดวงตา หรือผิวหนัง ก็ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม

แผลในปากกับเริมแยกอย่างไร?

ร้อนในมักเป็นแผลโดยตรง โดยไม่มีตุ่มน้ำใสเป็นกลุ่มนำมาก่อน

ส่วน Cold Sore หรือ Oral Herpes มักมีลำดับ

ยิบ/คัน/แสบ → ตุ่มน้ำเป็นกลุ่ม → แตกเป็นแผล → ตกสะเก็ด

และมักเกิดบริเวณริมฝีปากหรือรอบปากมากกว่า Aphthous Ulcer

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม
แผลร้อนในกับเริมที่ปากต่างกันอย่างไร? ดูจากตำแหน่ง ลักษณะแผล และอาการ

แผลในปากเป็นซ้ำบ่อยเกิดจากอะไร?

Recurrent Aphthous Ulcers อาจสัมพันธ์กับหลายปัจจัย เช่น ความเครียด การพักผ่อนน้อย การบาดเจ็บในช่องปาก การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ยาบางชนิด และโรคบางชนิด

ภาวะขาด Iron, Folate, Vitamin B12 หรือสารอาหารบางชนิดก็อาจสัมพันธ์กับแผลในปากที่เป็นซ้ำได้ในบางคน

แต่ไม่ควรสรุปว่า

“เป็นร้อนในบ่อย = ขาดวิตามิน”

ทุกคน

และไม่ควรซื้ออาหารเสริมหลายชนิดรับประทานเองโดยยังไม่ประเมินสาเหตุ

แผลในปากกับการขาดวิตามินเกี่ยวกันไหม?

เกี่ยวข้องได้ในบางราย โดยเฉพาะ Iron, Folate หรือ Vitamin B12 Deficiency

แต่ยังมีสาเหตุอื่นอีกมาก

หากมีแผลเป็นซ้ำร่วมกับซีด อ่อนเพลีย ใจสั่น น้ำหนักลด ท้องเสียเรื้อรัง หรือเบื่ออาหาร ควรได้รับการประเมินภาวะทางโภชนาการและโรคอื่นตามความเหมาะสม

แผลในปากจากยามีได้ไหม?

มีได้

ยาบางชนิดสามารถสัมพันธ์กับ Mouth Ulcer หรือความผิดปกติของเยื่อบุช่องปาก

หากแผลเริ่มหลังใช้ยาใหม่ ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกร

แต่ ไม่ควรหยุดยาประจำเอง โดยเฉพาะยาที่ใช้รักษาโรคเรื้อรัง

แผลสีขาวในปากคือร้อนในเสมอไหม?

ไม่เสมอ

รอยสีขาวในช่องปากอาจเกิดจาก Aphthous Ulcer, Oral Candidiasis, การเสียดสี, Leukoplakia, Lichen Planus หรือโรคของเยื่อบุช่องปากชนิดอื่น

หากมีลักษณะเป็น แผ่นขาว มากกว่าแผลบุ๋ม หรือเป็นรอยขาวหนา ติดแน่น และอยู่นาน ควรได้รับการตรวจ

แผลแดงหรือปื้นแดงในปากควรระวังไหม?

รอยแดงหรือ Red Patch ที่อยู่นานโดยไม่ทราบสาเหตุควรได้รับการประเมินเช่นกัน

โดยเฉพาะหากไม่หาย เจ็บหรือแสบเรื้อรัง มีแผลร่วม หรือเลือดออกง่าย

การเปลี่ยนสีของเยื่อบุช่องปากที่ผิดปกติและเรื้อรัง ไม่ควรรักษาเป็นร้อนในต่อเนื่องเอง

แผลที่ลิ้นอันตรายไหม?

ลิ้นสามารถเกิดแผลธรรมดาจากการกัดหรือฟันเสียดสีได้

แต่ควรตรวจหากแผลที่ลิ้น ไม่หายเกิน 3 สัปดาห์ มีขอบแข็ง โตขึ้น มีเลือดออก หรือมีก้อนร่วม

โดยเฉพาะหากอยู่ด้านข้างลิ้นและเกิดซ้ำตำแหน่งเดิม

หลัก “ไม่หายเกิน 3 สัปดาห์” ใช้กับแผลบริเวณลิ้นเช่นเดียวกับตำแหน่งอื่นในช่องปาก

แผลในปากร่วมกับก้อนที่คอควรทำอย่างไร?

ควรได้รับการประเมิน

ต่อมน้ำเหลืองสามารถโตจากการติดเชื้อธรรมดาได้

แต่หากมี

แผลเรื้อรัง + ก้อนที่คอไม่ยุบ

ไม่ควรรอดูเป็นเวลานาน

โดยเฉพาะหากมีน้ำหนักลด เสียงเปลี่ยน หรือกลืนผิดปกติร่วมด้วย

น้ำหนักลดร่วมกับแผลในปากต้องระวังไหม?

ควรได้รับการประเมิน

น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจสามารถเกิดจากหลายสาเหตุและไม่ได้หมายถึงมะเร็งเสมอไป

แต่เมื่อเกิดร่วมกับแผลในปากเรื้อรัง ถือเป็น Alarm Feature ที่ควรหาสาเหตุ

แผลในปากกับมะเร็งช่องปากเกี่ยวกันอย่างไร?

มะเร็งช่องปากอาจเริ่มจากแผลหรือความผิดปกติของเยื่อบุที่ไม่หาย

แต่ต้องย้ำว่า

แผลในปากส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง

สัญญาณที่ควรได้รับการตรวจ ได้แก่ แผลที่อยู่นานเกิน 3 สัปดาห์ ก้อนในช่องปากหรือคอ ปื้นแดงหรือขาวในช่องปาก ปวดเรื้อรัง กลืนลำบาก หรือเสียงเปลี่ยน

การมีอาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งแน่นอน

แต่เป็นเหตุผลที่ควรตรวจหาสาเหตุ

ใครบ้างที่ควรให้ความสำคัญกับแผลเรื้อรังมากขึ้น?

ควรระมัดระวังมากขึ้นในผู้ที่สูบบุหรี่ ใช้ผลิตภัณฑ์ยาสูบ ดื่มแอลกอฮอล์มาก มีประวัติโรคมะเร็งช่องปาก มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือมีแผลเรื้อรังซ้ำตำแหน่งเดิม

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ก็สามารถเกิดโรคของช่องปากได้

จึงไม่ควรใช้ปัจจัยเสี่ยงเพื่อยืนยันหรือปฏิเสธโรคเพียงอย่างเดียว

แผลในปากเจ็บมากควรไปตรวจไหม?

ความเจ็บเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกความรุนแรงได้

Minor Aphthous Ulcer สามารถเจ็บมากได้ทั้งที่ไม่อันตราย

ในทางกลับกัน แผลผิดปกติบางชนิดอาจแทบไม่เจ็บ

ดังนั้น สิ่งที่ควรดูคือ

ระยะเวลา + การเปลี่ยนแปลง + รูปร่าง + อาการร่วม

มากกว่าระดับความเจ็บเพียงอย่างเดียว

ควรใช้ยาสเตียรอยด์ทาแผลเองไหม?

Topical Corticosteroids สามารถใช้ใน Aphthous Ulcer บางกรณีเพื่อลดการอักเสบและความเจ็บ

แต่ควรมั่นใจก่อนว่าไม่ได้เป็นการติดเชื้อหรือแผลชนิดอื่น

หากแผลมีตุ่มน้ำใสนำมาก่อน มีไข้ มีแผลจำนวนมาก ไม่หาย หรือลักษณะผิดจากร้อนในทั่วไป ไม่ควรใช้ยาสเตียรอยด์ทาเองต่อเนื่องโดยไม่ได้ประเมินสาเหตุ

ถ้าเป็นร้อนในธรรมดาดูแลอย่างไร?

สามารถลดการระคายเคืองด้วยการใช้แปรงสีฟันขนนุ่ม หลีกเลี่ยงอาหารเผ็ดจัด เปรี้ยวจัด และอาหารแข็งหรือมีขอบคม

ควรรักษาความสะอาดช่องปากและหลีกเลี่ยงการแกะหรือกัดแผล

Minor Canker Sore ส่วนใหญ่มักหายเองโดยไม่ต้องรักษาเฉพาะ

แต่แผลที่ใหญ่ รุนแรง หรือเป็นซ้ำบ่อยอาจต้องใช้ยาทาหรือการรักษาอื่นตามการประเมิน

เมื่อไรควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์?

ควรได้รับการตรวจหาก แผลไม่หายเกิน 3 สัปดาห์ แผลใหญ่ผิดปกติ ขอบแข็ง โตขึ้น หรือเลือดออกง่าย

รวมถึงหากมีปื้นแดงหรือขาวร่วม เป็นซ้ำบ่อย มีไข้ กลืนลำบาก น้ำหนักลด หรือมีก้อนที่คอ

ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือแผลมีลักษณะผิดจากที่เคยเป็น ก็ควรได้รับการประเมินเช่นกัน

อาการแบบไหนควรไปโรงพยาบาลเร็ว?

ควรได้รับการประเมินเร่งด่วนหากมี หายใจลำบาก คอหรือพื้นปากบวม กลืนไม่ได้ หรือน้ำลายไหล

รวมถึงมีไข้สูงร่วมกับบวมบริเวณหน้า/กราม ปวดรุนแรงและบวมลามเร็ว หรือมีภาวะขาดน้ำเพราะดื่มไม่ได้

ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำและมีแผลรุนแรงจำนวนมากก็ควรได้รับการประเมินเร็ว

หากมีแผลใกล้ดวงตา หรือมีตาแดง ปวดตา หรือตามัวร่วมกับสงสัย Herpes ก็ไม่ควรรอดูอาการเอง

FAQ

แผลในปากกี่วันควรหาย?

ร้อนในขนาดเล็กส่วนใหญ่มักหายภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์

แผลในปากเกิน 3 สัปดาห์อันตรายไหม?

ไม่จำเป็นต้องเป็นโรคร้ายแรง แต่ควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

แผลไม่เจ็บแต่ไม่หายต้องตรวจไหม?

ควรตรวจ เพราะความเจ็บไม่ได้ใช้แยกแผลที่อันตรายออกจากแผลธรรมดาได้แน่นอน

แผลที่ลิ้นเกิน 3 สัปดาห์ควรทำอย่างไร?

ควรได้รับการประเมินเช่นเดียวกับแผลในปากตำแหน่งอื่น โดยเฉพาะหากมีขอบแข็ง โตขึ้น หรือเลือดออกง่าย

แผลในปากเป็นซ้ำบ่อยแปลว่าขาดวิตามินไหม?

อาจสัมพันธ์กับการขาด Iron, Folate หรือ Vitamin B12 ในบางคน แต่ไม่ใช่ทุกคน จึงไม่ควรซื้อวิตามินรับประทานเองโดยสรุปจากแผลเพียงอย่างเดียว

ร้อนในเป็นมะเร็งได้ไหม?

ร้อนในไม่ได้เปลี่ยนกลายเป็นมะเร็งโดยตรง แต่แผลที่ดูคล้ายร้อนในและไม่หายอาจเป็นโรคอื่น จึงควรตรวจหากอยู่นานเกิน 3 สัปดาห์

ปื้นขาวในปากคือร้อนในไหม?

ไม่เสมอ ปื้นขาวอาจเกิดจากเชื้อรา การเสียดสี Leukoplakia หรือโรคอื่น หากไม่หายควรได้รับการตรวจ

แผลในปากร่วมกับก้อนคอต้องกังวลไหม?

ควรได้รับการประเมิน โดยเฉพาะหากก้อนไม่ยุบหรือแผลไม่หาย

สรุป

แผลร้อนในทั่วไปมักค่อย ๆ ดีขึ้นและหายภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์

แต่หาก แผลในปากไม่หายเกิน 3 สัปดาห์

ควรพบแพทย์หรือทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

สิ่งที่ควรระวังมากเป็นพิเศษคือแผลที่ โตขึ้น ขอบแข็ง เลือดออกง่าย รูปร่างผิดปกติ หรือมีปื้นแดงหรือขาวร่วม

หากมีน้ำหนักลด กลืนลำบาก ก้อนที่คอ หรือแผลเป็นซ้ำผิดปกติ ก็ควรได้รับการประเมิน

อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งแน่นอน

แต่เป็นเหตุผลที่ไม่ควรรักษาเป็นร้อนในด้วยตนเองต่อไปโดยไม่ได้ตรวจ

บทความที่เกี่ยวข้อง

• แผลร้อนในกับเริมที่ปากต่างกันอย่างไร? ดูจากตำแหน่ง ลักษณะแผล และอาการ
• เจ็บคอเกิดจากอะไร? ไวรัส แบคทีเรีย ภูมิแพ้ หรือกรดไหลย้อน แยกอย่างไร
• เจ็บคอไม่มีไข้เกิดจากอะไร? เมื่อไรอาจไม่ใช่การติดเชื้อ

References

NHS. Mouth ulcers.
NHS

NHS. Symptoms of mouth cancer.
NHS

Mayo Clinic. Canker sore – Symptoms and causes.
Mayo Clinic

Mayo Clinic. Canker sore – Diagnosis and treatment.
Mayo Clinic

National Institute of Dental and Craniofacial Research. Oral Cancer.
National Institute of Dental and Craniofacial Research

Scientific References

National Institute of Dental and Craniofacial Research. Oral Cancer: Signs, Symptoms and Risk Factors.
National Institute of Dental and Craniofacial Research

Mayo Clinic. Canker Sore: Symptoms, Causes, Diagnosis and Treatment.
Mayo Clinic

หมายเหตุสำคัญ

แผลในปากส่วนใหญ่เป็นภาวะไม่รุนแรง แต่แผลที่ไม่หายเกิน 3 สัปดาห์หรือมีลักษณะผิดปกติ ไม่ควรวินิจฉัยว่าเป็นร้อนในจากภาพหรือระดับความเจ็บเพียงอย่างเดียว

หากแผลโตขึ้น ขอบแข็ง เลือดออกง่าย มีปื้นแดงหรือขาว กลืนลำบาก น้ำหนักลด มีก้อนที่คอ หรือมีอาการบวมลามและหายใจลำบาก ควรได้รับการประเมินจากแพทย์หรือทันตแพทย์โดยเร็ว

เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com