แผ่นแปะนิโคตินเอาความอยากไม่อยู่ ทำอย่างไรเมื่ออยากบุหรี่เฉียบพลัน
ใช้แผ่นแปะนิโคตินแล้วยังอยากบุหรี่ ทำอย่างไร Combination NRT คืออะไร ใช้แผ่นแปะร่วมกับหมากฝรั่งหรือยาอมนิโคตินได้ไหม และเมื่อไรควรประเมินขนาดแผ่นใหม่
แผ่นแปะนิโคตินช่วยรักษาระดับนิโคตินให้ค่อนข้างคงที่ตลอดวัน ต่ไม่ได้ออกฤทธิ์เร็วพอสำหรับความอยากบุหรี่ที่เกิดขึ้นเฉียบพลันทุกครั้ง หากใช้แผ่นแปะแล้วยังมี breakthrough craving สามารถพิจารณาใช้ นิโคตินทดแทนชนิดออกฤทธิ์สั้น เช่น หมากฝรั่งหรือยาอมนิโคติน ร่วมกับแผ่นแปะ เพื่อจัดการความอยากเป็นครั้ง ๆ ได้ (WHO) (CDC)
แนวทางนี้เรียกว่า Combination NRT โดยใช้แผ่นแปะเป็นยาพื้นฐานคุมอาการถอนตลอดวัน แล้วใช้นิโคตินชนิดออกฤทธิ์เร็วเมื่อเริ่มอยากบุหรี่หรือก่อนเข้าสู่สถานการณ์ที่มักกระตุ้นให้อยากสูบ การใช้ NRT สองรูปแบบร่วมกันมีหลักฐานว่าช่วยเพิ่มโอกาสเลิกบุหรี่ได้มากกว่าการใช้ NRT เพียงชนิดเดียว (WHO)
ทำไมแปะแผ่นนิโคตินแล้ว ยังอยากบุหรี่ได้?
เพราะแผ่นแปะออกฤทธิ์ช้าและให้ระดับนิโคตินแบบค่อนข้างคงที่ จึงเหมาะกับการลดอาการถอนพื้นฐาน แต่ไม่สามารถเลียนแบบระดับนิโคตินที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการสูบบุหรี่ได้
ความอยากบุหรี่อาจพุ่งขึ้นเป็นช่วง ๆ จากตัวกระตุ้น เช่น หลังอาหาร ดื่มกาแฟ ขับรถ เครียด ดื่มแอลกอฮอล์ หรืออยู่กับคนที่สูบบุหรี่ แม้ระดับนิโคตินจากแผ่นจะเพียงพอสำหรับอาการถอนทั่วไปก็ตาม (CDC)
ดังนั้นการมี craving บางช่วงไม่ได้หมายความว่าแผ่นแปะ “ไม่ได้ผล” เสมอไป แต่อาจหมายถึงต้องมีเครื่องมือสำหรับจัดการ ความอยากเฉียบพลัน เพิ่มเติม
Combination NRT คืออะไร?
Combination NRT คือการใช้ NRT ออกฤทธิ์นาน เช่น แผ่นแปะ ร่วมกับ NRT ออกฤทธิ์สั้น เช่น หมากฝรั่งหรือยาอม
แผ่นแปะทำหน้าที่เป็น background nicotine ควบคุมอาการถอนตลอดวัน ส่วนหมากฝรั่งหรือยาอมสามารถใช้เมื่อมีความอยากบุหรี่เกิดขึ้นอย่างกะทันหัน (CDC)
WHO แนะนำ Combination NRT เป็นหนึ่งในทางเลือกมาตรฐานสำหรับผู้ใหญ่ที่ต้องการเลิกบุหรี่ และมีหลักฐานว่ามีประสิทธิภาพมากกว่าการใช้ NRT เพียงรูปแบบเดียว (WHO)
ถ้าอยากบุหรี่เฉียบพลัน ใช้หมากฝรั่งนิโคตินร่วมกับแผ่นได้ไหม?
ใช้ร่วมกันได้ในผู้ที่เหมาะสม และเป็นหนึ่งใน Combination NRT ที่ใช้กันมากที่สุด
หมากฝรั่งนิโคตินออกฤทธิ์เร็วกว่าการรอระดับยาจากแผ่นแปะ จึงเหมาะกับการใช้เมื่อเริ่มมีความอยาก หรือก่อนเข้าสู่สถานการณ์ที่รู้ว่าเป็น trigger ของตนเอง (CDC)
ในประเทศไทยมีนิโคตินทดแทนชนิดหมากฝรั่งขนาด 2 mg และ 4 mg โดยการเลือกขนาดควรพิจารณาระดับการติดนิโคติน จำนวนบุหรี่เดิม และระยะเวลาหลังตื่นนอนที่เริ่มสูบบุหรี่มวนแรก (มหาวิทยาลัยมหิดล)
เมื่อใช้ร่วมกับแผ่นแปะ ไม่ควรเพิ่มจำนวนหมากฝรั่งหรือเพิ่มความแรงเองโดยไม่ประเมินอาการ เพราะต้องคำนึงถึงปริมาณนิโคตินรวมจากทั้งสองรูปแบบ
หมากฝรั่งนิโคตินต้องเคี้ยวเหมือนหมากฝรั่งทั่วไปไหม?
ไม่ควรเคี้ยวต่อเนื่องเหมือนหมากฝรั่งธรรมดา
วิธีที่ใช้คือ Chew and Park คือเคี้ยวช้า ๆ จนเริ่มรู้สึกเผ็ดหรือซ่าบริเวณปาก แล้วพักหมากฝรั่งไว้ระหว่างกระพุ้งแก้มกับเหงือก เมื่อความรู้สึกลดลงจึงเคี้ยวอีกเล็กน้อยและพักใหม่ ทำต่อประมาณ 30 นาที (มหาวิทยาลัยมหิดล)
การเคี้ยวเร็วเกินไปอาจทำให้นิโคตินถูกกลืนลงกระเพาะมากขึ้น ทำให้เกิดสะอึก คลื่นไส้ หรือระคายคอ และทำให้การดูดซึมผ่านเยื่อบุช่องปากลดลง
ต้องรอให้ความอยากแรงมากก่อนค่อยใช้หรือไม่?
ไม่จำเป็น
นิโคตินออกฤทธิ์สั้นสามารถใช้เมื่อเริ่มรู้สึกอยาก หรือแม้แต่ ก่อนสถานการณ์ที่รู้ว่าจะกระตุ้นความอยาก เช่น ก่อนพักดื่มกาแฟ ก่อนขับรถกลับบ้าน หรือก่อนพบเพื่อนที่สูบบุหรี่ (CDC)
การจัดการตั้งแต่ craving ยังไม่รุนแรงมักง่ายกว่ารอจนความอยากขึ้นสูงสุดแล้วจึงเริ่มแก้
ถ้าใช้แผ่นแล้วยังอยากทั้งวัน ต้องเพิ่มขนาดแผ่นหรือไม่?
ถ้ามีความอยากต่อเนื่องเกือบทั้งวัน ไม่ใช่เฉพาะเป็นช่วง ๆ ควรประเมินว่าขนาดแผ่นพื้นฐานเพียงพอหรือไม่
ความอยากที่เกิดเป็นครั้ง ๆ มักเหมาะกับ NRT ออกฤทธิ์สั้น แต่ถ้ายังมีอาการถอนต่อเนื่อง เช่น หงุดหงิด กระสับกระส่าย สมาธิลดลง และอยากบุหรี่ตลอดวัน อาจหมายถึงระดับนิโคตินจากแผ่นยังไม่เพียงพอ (CDC)
ไม่ควรเพิ่มจำนวนแผ่นเอง ควรให้แพทย์หรือเภสัชกรประเมินจากจำนวนบุหรี่เดิม เวลาที่สูบมวนแรกหลังตื่น และอาการหลังเริ่มแผ่นแปะก่อนปรับขนาด
ถ้าไม่มีหมากฝรั่งนิโคติน จะผ่าน Craving อย่างไร?
ความอยากบุหรี่เฉียบพลันมักเกิดเป็นช่วงและค่อย ๆ ลดลง วิธีที่สามารถใช้ควบคู่กับยา ได้แก่ หลัก 4D
การเดิน การแปรงฟัน โทรหาคนที่สนับสนุนการเลิกบุหรี่ หรือหลีกเลี่ยงสถานที่ที่เคยสูบประจำก็ช่วยให้ผ่านช่วง craving ได้
การใช้ ยา + การปรับพฤติกรรม/การให้คำปรึกษา มีโอกาสช่วยให้เลิกบุหรี่สำเร็จมากกว่าการพึ่งวิธีใดวิธีหนึ่งเพียงอย่างเดียว (CDC)
จะรู้ได้อย่างไรว่าได้รับนิโคตินมากเกินไป?
หากได้รับนิโคตินมากเกินความต้องการ อาจเกิด คลื่นไส้ เวียนศีรษะ ปวดศีรษะ ใจสั่น เหงื่อออก หรือรู้สึกไม่สบายผิดปกติ
หากอาการเกิดหลังเพิ่มหมากฝรั่งหรือ NRT ชนิดอื่น ควรหยุดประเมินปริมาณที่ใช้และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ควรเพิ่มยาเพียงเพราะยังรู้สึกอยากสูบโดยไม่แยกว่าเป็นความอยากจาก nicotine withdrawal หรือความเคยชินทางพฤติกรรม
ผู้ที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือดบางภาวะ หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และผู้มีโรคประจำตัวที่ซับซ้อนควรได้รับการประเมินก่อนใช้ Combination NRT
ถ้าใช้ Combination NRT แล้วยังควบคุมไม่ได้ ทำอย่างไร?
หากใช้ NRT อย่างถูกต้องและเหมาะสมแล้วแต่ยังมี craving รุนแรงหรือกลับไปสูบบุหรี่ซ้ำบ่อย ควรประเมินแผนการรักษาใหม่
ปัจจุบันยังมียาช่วยเลิกบุหรี่ชนิดอื่น เช่น Varenicline หรือ Bupropion ซึ่งมีบทบาทในการลด craving และอาการถอนนิโคติน แต่ต้องพิจารณาความเหมาะสม ข้อห้าม และยาที่ใช้อยู่ร่วมกัน (WHO)
เป้าหมายไม่ใช่ฝืนใช้แผ่นแปะชนิดเดียวให้ได้ แต่คือเลือกวิธีที่ช่วยควบคุมอาการถอนและลดโอกาสกลับไปสูบบุหรี่ได้จริง
สรุป แผ่นแปะนิโคตินเอาความอยากไม่อยู่ควรทำอย่างไร?
ถ้า แผ่นแปะคุมได้เกือบทั้งวัน แต่ยังมีความอยากบุหรี่เป็นระยะ สามารถพิจารณาใช้ Combination NRT โดยใช้แผ่นแปะเป็นตัวพื้นฐานและใช้หมากฝรั่งหรือ NRT ออกฤทธิ์สั้นเมื่อเกิด craving (WHO)
แต่ถ้า อยากสูบต่อเนื่องเกือบทั้งวัน อาจต้องประเมินว่าขนาดแผ่นพื้นฐานเพียงพอหรือไม่
หลักจำง่ายคือ:
Patch = คุมอาการถอนพื้นฐาน
Gum / Lozenge = ช่วยตอน Craving เฉียบพลัน
Behavioral Strategy = ช่วยจัดการ Trigger และความเคยชิน
การใช้ทั้งยาและการปรับพฤติกรรมร่วมกันเป็นแนวทางที่มีโอกาสช่วยให้เลิกบุหรี่ได้สำเร็จมากกว่าพึ่งแผ่นแปะเพียงอย่างเดียว (CDC)
FAQ
แผ่นแปะนิโคตินใช้กับหมากฝรั่งนิโคตินพร้อมกันได้ไหม?
ได้ในผู้ที่เหมาะสม การใช้แผ่นแปะร่วมกับ NRT ออกฤทธิ์สั้น เช่น หมากฝรั่งหรือยาอม เป็น Combination NRT ที่ WHO และ CDC แนะนำเป็นทางเลือกในการเลิกบุหรี่ (WHO) (CDC)
ใช้แผ่นแล้วอยากบุหรี่ แปลว่าขนาดแผ่นน้อยเกินไปไหม?
ไม่เสมอ หากความอยากเกิดเฉพาะบางช่วง อาจเป็น breakthrough craving และใช้ NRT ออกฤทธิ์สั้นช่วยได้ แต่หากอยากต่อเนื่องทั้งวันควรประเมินขนาดแผ่นใหม่
หมากฝรั่งนิโคตินใช้เฉพาะตอนอยากได้ไหม?
เมื่อใช้ร่วมกับแผ่นแปะ สามารถใช้เพื่อจัดการ craving ที่เกิดขึ้นหรือก่อนเข้าสู่สถานการณ์ที่คาดว่าจะกระตุ้นความอยากได้ (CDC)
สามารถติดแผ่นเพิ่มอีกแผ่นเมื่ออยากบุหรี่มากได้ไหม?
ไม่ควรเพิ่มจำนวนแผ่นเอง เพราะแผ่นแปะออกฤทธิ์ช้าและไม่ได้ถูกออกแบบมาใช้แก้ craving ทันที การเพิ่มโดยไม่ประเมินอาจทำให้ได้รับนิโคตินมากเกินไป
Combination NRT ดีกว่าใช้แผ่นอย่างเดียวไหม?
โดยรวมมีหลักฐานว่าการใช้ แผ่นแปะ + NRT ออกฤทธิ์สั้น เพิ่มโอกาสเลิกบุหรี่ได้มากกว่าการใช้ NRT ชนิดเดียว (WHO)
Internal Links ที่แนะนำ
เรียบเรียงโดย: ร้านขายยาจุฬาลักษณ์เภสัช
References
ต่างประเทศ
No results found.
ยังไม่มีบัญชี