วัคซีน RSV กับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฉีดพร้อมกันได้ไหม? ผู้สูงอายุควรวางแผนอย่างไร

วัคซีน RSV กับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฉีดพร้อมกันได้ไหม? ผู้สูงอายุควรวางแผนอย่างไร

วัคซีน RSV และวัคซีนไข้หวัดใหญ่สามารถฉีดในวันเดียวกันได้ โดยฉีดคนละตำแหน่ง และปัจจุบันไม่มีข้อกำหนดว่าต้องเว้นระยะขั้นต่ำระหว่างสองวัคซีน หากผู้สูงอายุมีข้อบ่งชี้รับทั้งสองชนิด การฉีดพร้อมกันช่วยลดการเดินทางและไม่พลาดวัคซีน แต่บางคนอาจปวดแขน ไข้ ปวดศีรษะ หรือปวดเมื่อยมากขึ้นเล็กน้อย สำหรับประเทศไทย วัคซีนไข้หวัดใหญ่ควรรับทุกปี ส่วน RSV เน้นผู้สูงอายุและผู้มีโรคเรื้อรังที่เสี่ยงต่ออาการรุนแรง

วัคซีน RSV กับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฉีดพร้อมกันได้ไหม?

ได้

CDC ระบุว่าวัคซีน RSV สามารถให้พร้อมกับวัคซีนสำหรับผู้ใหญ่ชนิดอื่น รวมถึงวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ในการมารับบริการครั้งเดียวกันได้

หากฉีดวัคซีนมากกว่าหนึ่งชนิดในวันเดียวกัน ควรฉีดคนละตำแหน่ง เช่น

• RSV ที่ต้นแขนข้างหนึ่ง
• Influenza ที่ต้นแขนอีกข้าง

หรือหากจำเป็นต้องฉีดแขนเดียวกัน ควรแยกตำแหน่งฉีดออกจากกันตามมาตรฐานการให้วัคซีน

ดังนั้นผู้สูงอายุที่ถึงกำหนดทั้งสองวัคซีนไม่จำเป็นต้องแยกวันเพียงเพราะกังวลว่าวัคซีนจะตีกัน

ถ้าฉีดพร้อมกัน ประสิทธิภาพจะลดลงไหม?

ข้อมูลปัจจุบันโดยรวมสนับสนุนว่าสามารถฉีดร่วมกันได้

การศึกษาการให้ RSV vaccine พร้อม seasonal influenza vaccine พบว่าสามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ตามเกณฑ์ที่กำหนดในภาพรวม แม้บางการศึกษาจะพบระดับ antibody บางชนิดต่ำกว่าการฉีดแยกเล็กน้อย

ปัจจุบันยังไม่ทราบว่าความแตกต่างของ antibody level เล็กน้อยดังกล่าวมีความหมายทางคลินิกหรือไม่

CDC จึงยังคงระบุว่าการให้ RSV และ Influenza vaccine พร้อมกันเป็นทางเลือกที่ยอมรับได้

ฉีดพร้อมกันแล้วผลข้างเคียงมากขึ้นไหม?

อาจเพิ่มขึ้นเล็กน้อยในบางคน

อาการที่อาจพบหลังฉีด ได้แก่

• ปวดบริเวณฉีด
• อ่อนเพลีย
• ปวดศีรษะ
• ปวดกล้ามเนื้อ
• มีไข้เล็กน้อย

ข้อมูลปัจจุบันพบว่าการฉีด RSV และ Influenza พร้อมกันโดยรวมมี safety profile ที่ยอมรับได้ แต่อาการบริเวณฉีดหรือ systemic reaction บางอย่างอาจเกิดบ่อยขึ้นเมื่อฉีดพร้อมกัน

อาการส่วนใหญ่มักไม่รุนแรงและหายได้เองในไม่กี่วัน

ถ้าไม่อยากฉีดพร้อมกัน ต้องเว้นกี่วัน?

ไม่มีระยะขั้นต่ำที่ต้องเว้นระหว่างวัคซีน RSV กับวัคซีนไข้หวัดใหญ่

ดังนั้นสามารถเลือก

• ฉีดวันเดียวกัน
• เว้น 1 สัปดาห์
• เว้น 2 สัปดาห์
• หรือกำหนดวันอื่นตามความสะดวก

ได้

ไม่จำเป็นต้องรอ 2 หรือ 4 สัปดาห์เพียงเพราะเป็นวัคซีนสองชนิดนี้

เหตุผลหลักในการแยกวันมักเป็นเรื่องความสะดวกและต้องการแยกว่าหากมีผลข้างเคียงเกิดจากวัคซีนชนิดใด มากกว่าความจำเป็นทางภูมิคุ้มกัน

ผู้สูงอายุควรฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่เมื่อไร?

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ควรฉีดทุกปี

คำแนะนำกรมควบคุมโรคประเทศไทย ปี 2569 ระบุว่า ผู้ที่มีอายุ 6 เดือนขึ้นไปสามารถรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ปีละ 1 ครั้ง และผู้ที่อายุ 65 ปีขึ้นไปอาจพิจารณาวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดขนาดสูงตามความเหมาะสม

ประเทศไทยมีไข้หวัดใหญ่ได้ตลอดปี แต่พบมากขึ้นในช่วงฤดูฝนและบางช่วงของต้นปี

ดังนั้นสำหรับผู้สูงอายุ การรับวัคซีนก่อนหรือช่วงเข้าสู่ฤดูที่มีการระบาดสูงเป็นแผนที่เหมาะสม โดยไม่ควรรอจนเริ่มมีการระบาดมากแล้วจึงค่อยฉีด

ผู้สูงอายุควรฉีด RSV เมื่อไร?

วัคซีน RSV ไม่ได้มีหลักการเหมือนวัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่ต้องเปลี่ยนสายพันธุ์และฉีดทุกปี

คำแนะนำรายละเอียดของกรมควบคุมโรคประเทศไทย ปี 2569 ระบุให้วัคซีน RSV 1 ครั้งใน

• ผู้ที่อายุ 75 ปีขึ้นไป
• ผู้ที่อายุ 60–74 ปีและมีความเสี่ยงต่อ RSV รุนแรง

ตัวอย่างปัจจัยเสี่ยง ได้แก่

• โรคปอดเรื้อรัง
• COPD
• โรคหัวใจเรื้อรัง
• ภูมิคุ้มกันบกพร่องระดับปานกลางถึงรุนแรง
• เบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนของอวัยวะ
• โรคอ้วน
• โรคตับ
• โรคไตเรื้อรัง

กรมควบคุมโรคระบุว่าสามารถฉีดได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงที่เกิดการระบาด

วัคซีน RSV ต้องฉีดทุกปีเหมือนไข้หวัดใหญ่ไหม?

ประเด็นนี้ควรแยกให้ชัด

CDC ปี 2026 ระบุว่า RSV vaccine ยังไม่ใช่วัคซีนประจำปี และผู้ที่ได้รับวัคซีนไปแล้ว 1 dose ยังไม่ควรรับซ้ำทุกฤดูกาลในขณะนี้

สำหรับคำแนะนำประเทศไทย ปี 2569 เอกสารส่วนรายละเอียดของวัคซีน RSV ระบุให้ผู้สูงอายุที่เข้าเกณฑ์ได้รับ “1 ครั้ง” แต่ตารางสรุปช่วงต้นของเอกสารมีถ้อยคำว่าอายุ 75 ปีขึ้นไป “ปีละ 1 เข็ม”

เนื่องจากมีถ้อยคำไม่ตรงกันภายในเอกสารเดียวกัน หากผู้สูงอายุเคยได้รับ RSV vaccine มาแล้ว ควรตรวจคำแนะนำล่าสุดของกรมควบคุมโรคหรือสถานพยาบาลก่อนฉีดซ้ำ ไม่ควรถือหลักว่าต้องฉีดทุกปีโดยอัตโนมัติ

แล้ววัคซีนไข้หวัดใหญ่ทำไมต้องฉีดทุกปี?

เพราะเชื้อ Influenza เปลี่ยนแปลงสายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง และองค์ประกอบของวัคซีนได้รับการปรับเพื่อให้ตรงกับเชื้อที่คาดว่าจะระบาดในแต่ละฤดูกาล

นอกจากนี้ภูมิคุ้มกันจากวัคซีนไข้หวัดใหญ่ลดลงตามเวลา

จึงมีคำแนะนำให้รับวัคซีน Influenza ทุกปี แม้ปีที่แล้วจะฉีดแล้วก็ตาม

ตรงนี้แตกต่างจาก RSV vaccine ซึ่งปัจจุบันยังไม่ได้กำหนดเป็น annual vaccination ในแนวทาง CDC

ผู้สูงอายุที่มี COPD ควรฉีดทั้งสองชนิดไหม?

ควรพิจารณาอย่างมากหากเข้าเกณฑ์

COPD เพิ่มความเสี่ยงต่อทั้ง

• Influenza รุนแรง
• RSV รุนแรง
• Pneumonia
• COPD exacerbation
• การนอนโรงพยาบาล

RSV สามารถกระตุ้นให้หลอดลมอักเสบ มีเสมหะมากขึ้น และทำให้ COPD กำเริบ

Influenza ก็สามารถทำให้ COPD exacerbation และ pneumonia ได้เช่นกัน

ดังนั้นการป้องกันทั้งสองเชื้อมีเป้าหมายแตกต่างกันและวัคซีนชนิดหนึ่งไม่สามารถทดแทนอีกชนิดหนึ่งได้

ผู้สูงอายุที่มีโรคหัวใจควรฉีดทั้งสองชนิดไหม?

หากเข้าเกณฑ์ก็ควรพิจารณาทั้งสองชนิด

ทั้ง Influenza และ RSV สามารถเพิ่มภาระต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด โดยเฉพาะในผู้ที่มี

• Heart Failure
• Coronary Artery Disease
• โรคหัวใจเรื้อรัง
• ภาวะเปราะบางในวัยสูงอายุ

RSV สามารถกระตุ้น Heart Failure exacerbation และ acute cardiac events ได้ในผู้สูงอายุที่มีโรคหัวใจเดิม

จึงเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ chronic heart disease ถูกจัดเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อ severe RSV

ถ้าอายุ 65 ปี สุขภาพแข็งแรง ต้องฉีด RSV ทุกคนไหม?

ไม่จำเป็นต้องฉีดทุกคนตามเกณฑ์ประเทศไทยปัจจุบัน

คำแนะนำปี 2569 ระบุว่าอายุ 60–74 ปีควรเน้นผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อ RSV รุนแรง

ดังนั้นคนอายุ 65 ปีที่สุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคหัวใจ โรคปอด ภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือปัจจัยเสี่ยงอื่น อาจมีความจำเป็นแตกต่างจากผู้ที่อายุเท่ากันแต่มี COPD หรือ Heart Failure

ส่วนวัคซีนไข้หวัดใหญ่ยังแนะนำเป็นประจำทุกปีในผู้สูงอายุ

ถ้าอายุ 75 ปีขึ้นไปล่ะ?

คำแนะนำประเทศไทย ปี 2569 ระบุให้ผู้ที่อายุ 75 ปีขึ้นไปได้รับ RSV vaccination โดยไม่จำเป็นต้องมีโรคประจำตัวเพิ่มเติม

CDC สหรัฐฯ ก็แนะนำ RSV vaccine สำหรับผู้ใหญ่ทุกคนอายุ 75 ปีขึ้นไปเช่นกัน

อายุที่สูงขึ้นเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อ severe RSV โดยตัวมันเอง เนื่องจากภูมิคุ้มกันลดลงและ reserve ของหัวใจและปอดลดลงตามอายุ

ฉีด RSV กับ Influenza คนละแขนดีกว่าไหม?

เป็นวิธีที่สะดวกและมักใช้

ข้อดีคือ

• แยกตำแหน่งปวดได้ชัดเจน
• ลดการฉีดหลายจุดในแขนเดียวกัน
• สังเกต local reaction ของแต่ละวัคซีนง่ายขึ้น

หากต้องฉีดแขนเดียวกัน สามารถทำได้โดยฉีดคนละตำแหน่งและเว้นระยะอย่างเหมาะสมตามมาตรฐานการฉีดวัคซีน

ถ้ากลัวปวดหรือมีไข้ ควรแยกวันไหม?

สามารถแยกได้

สำหรับผู้สูงอายุที่

• เคยมีไข้หรือปวดเมื่อยมากหลังวัคซีน
• ต้องทำงานหรือมีกิจกรรมสำคัญ
• ต้องการรู้ว่าอาการเกิดจากวัคซีนชนิดใด
• ต้องการลดโอกาสเกิดอาการหลายอย่างพร้อมกัน

อาจเลือกฉีดแยกวันได้

แต่ควรคำนึงด้วยว่า หากแยกแล้วไม่ได้กลับมาฉีดเข็มที่เหลือ การป้องกันโรคจริงอาจลดลง

ในผู้ที่เดินทางมาสถานพยาบาลยาก การฉีดพร้อมกันอาจมีประโยชน์มากกว่า

เป็นหวัดเล็กน้อย ฉีดได้ไหม?

โดยทั่วไปอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย เช่น น้ำมูกหรือไอเล็กน้อยโดยไม่มีไข้สูง มักไม่จำเป็นต้องเลื่อนวัคซีน

คำแนะนำกรมควบคุมโรคระบุว่า ผู้ที่ไม่สบายเล็กน้อย เช่น น้ำมูกหรือไอ สามารถรับวัคซีนได้ แต่หากมีไข้ควรเลื่อนจนกว่าจะหายดี

หากมีการติดเชื้อรุนแรงหรืออาการป่วยปานกลางถึงรุนแรง ควรเลื่อนวัคซีนและประเมินก่อน

เคยเป็น RSV แล้ว ยังต้องฉีดวัคซีนไหม?

การเคยติด RSV ไม่ได้ทำให้เกิดภูมิคุ้มกันถาวร และสามารถติดซ้ำได้

หากยังอยู่ในกลุ่มที่มีข้อบ่งชี้รับ RSV vaccine การเคยติดเชื้อมาก่อนไม่ได้หมายความว่าไม่ต้องฉีดอีกเลย

อย่างไรก็ตามไม่ควรฉีดขณะกำลังป่วย RSV รุนแรง ควรรอให้อาการเฉียบพลันดีขึ้นก่อน

เคยเป็นไข้หวัดใหญ่ปีนี้แล้ว ยังต้องฉีดวัคซีนไหม?

ยังควรพิจารณาตามกำหนด

Influenza มีหลายสายพันธุ์ การติดเชื้อสายพันธุ์หนึ่งไม่ได้หมายความว่าจะป้องกันสายพันธุ์อื่นทั้งหมด

วัคซีนจึงยังมีประโยชน์ในการเพิ่มการป้องกันต่อสายพันธุ์ที่รวมอยู่ในวัคซีนสำหรับฤดูกาลนั้น

แผนง่าย ๆ สำหรับผู้สูงอายุควรเป็นอย่างไร?

สำหรับผู้สูงอายุที่เข้าเกณฑ์ทั้งสองวัคซีน สามารถใช้แนวคิดง่าย ๆ คือ

• ตรวจประวัติวัคซีนเดิมก่อน
• Influenza → วางแผนรับทุกปี
• RSV → ประเมินอายุ โรคประจำตัว และเคยได้รับ RSV vaccine แล้วหรือยัง
• หากถึงกำหนดทั้งสองชนิด → สามารถฉีดพร้อมกันได้
• หากกังวลผลข้างเคียง → สามารถแยกวันโดยไม่มี minimum interval
• หากเดินทางมารับบริการยาก → การฉีดพร้อมกันช่วยลดโอกาสพลาดวัคซีน

FAQ

วัคซีน RSV กับไข้หวัดใหญ่ฉีดวันเดียวกันได้ไหม?

ได้ CDC ระบุว่าสามารถฉีดพร้อมกันในการมารับบริการครั้งเดียวกันได้ โดยใช้ตำแหน่งฉีดแยกกัน

ถ้าไม่ฉีดพร้อมกัน ต้องเว้นกี่วัน?

ไม่มี minimum interval ที่กำหนดระหว่าง RSV กับ Influenza vaccine สามารถกำหนดวันถัดไปตามความสะดวกได้

อายุ 70 ปีต้องฉีด RSV ทุกคนไหม?

ไม่จำเป็นทุกคนตามคำแนะนำประเทศไทยปี 2569 ผู้ที่อายุ 60–74 ปีควรเน้นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อ RSV รุนแรง เช่น COPD โรคหัวใจ โรคไต ภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือโรคเรื้อรังบางชนิด

อายุ 75 ปีขึ้นไปควรฉีด RSV ไหม?

คำแนะนำของกรมควบคุมโรคประเทศไทยและ CDC สนับสนุนการฉีดในผู้ที่อายุ 75 ปีขึ้นไป

RSV vaccine ต้องฉีดทุกปีเหมือน Influenza หรือไม่?

CDC ปัจจุบันไม่ได้แนะนำให้ฉีด RSV ซ้ำทุกปี ส่วน Influenza vaccine ยังคงแนะนำทุกปี สำหรับประเทศไทยควรตรวจคำแนะนำล่าสุดก่อนฉีด RSV ซ้ำ เนื่องจากเอกสารปี 2569 มีถ้อยคำเรื่องจำนวนครั้งต่างกันระหว่างตารางสรุปกับรายละเอียด

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม

• RSV ในผู้สูงอายุทำให้โรคหัวใจหรือ COPD กำเริบได้อย่างไร
• RSV ในผู้สูงอายุอันตรายแค่ไหน? ใครเสี่ยงปอดอักเสบและนอนโรงพยาบาล
• RSV กับไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุต่างกันอย่างไร?
• ไข้หวัดใหญ่ A กับ B ต่างกันอย่างไร? ตัวไหนอาการหนักกว่าและใช้ยาเหมือนกันไหม

สรุป

วัคซีน RSV และวัคซีนไข้หวัดใหญ่สามารถฉีดพร้อมกันได้ และปัจจุบันไม่มีข้อกำหนดว่าต้องเว้นระยะขั้นต่ำระหว่างสองวัคซีน

ผู้สูงอายุสามารถเลือกฉีดพร้อมกันได้ โดยเฉพาะหาก

• ถึงกำหนดทั้งสองวัคซีน
• เดินทางมารับบริการยาก
• ต้องการลดจำนวนครั้งที่ไปสถานพยาบาล
• มีความเสี่ยงสูงต่อโรคทางเดินหายใจรุนแรง

สิ่งที่ควรจำคือ

• Influenza vaccine → รับทุกปี
• อายุ ≥65 ปี → อาจพิจารณาวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูงตามความเหมาะสม
• RSV vaccine → พิจารณาตามอายุ ความเสี่ยง และประวัติวัคซีนเดิม
• อายุ ≥75 ปี → เป็นกลุ่มที่แนะนำ RSV vaccine
• อายุ 60–74 ปีในประเทศไทย → เน้นผู้มีปัจจัยเสี่ยงต่อ RSV รุนแรง
• ฉีด RSV + Influenza พร้อมกันได้
• อาจมีปวดแขน ไข้ หรือปวดเมื่อยเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
• หากแยกวัน ไม่ต้องรอ 2 หรือ 4 สัปดาห์

สำหรับผู้สูงอายุที่มี COPD, Heart Failure, โรคหัวใจ โรคไต เบาหวาน หรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง การวางแผนวัคซีนทั้ง RSV และ Influenza มีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะทั้งสองเชื้อสามารถทำให้โรคประจำตัวกำเริบและเพิ่มความเสี่ยงต่อการนอนโรงพยาบาลได้

บทความที่เกี่ยวข้อง

• RSV ในผู้สูงอายุทำให้โรคหัวใจหรือ COPD กำเริบได้อย่างไร
• RSV ในผู้สูงอายุอันตรายแค่ไหน? ใครเสี่ยงปอดอักเสบและนอนโรงพยาบาล
• RSV กับไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุต่างกันอย่างไร?
• ไข้หวัดใหญ่กับ RSV ติดพร้อมกันได้ไหม? อาการแบบไหนควรตรวจมากกว่าหนึ่งเชื้อ
• ไข้หวัดใหญ่ดีขึ้นแล้วไข้กลับสูงอีกครั้ง ต้องระวังปอดอักเสบหรือแบคทีเรียแทรกซ้อนไหม

References

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. คำแนะนำการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคตลอดช่วงชีวิต สำหรับประชาชน ปี 2569.
https://www.ddc.moph.go.th/uploads/publish/1747420251012225136.pdf

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์และคำแนะนำโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ ปี 2569.
https://www.ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=60292

Centers for Disease Control and Prevention. RSV Vaccine Guidance for Adults. Updated February 24, 2026.
https://www.cdc.gov/rsv/hcp/vaccine-clinical-guidance/older-adults.html

Centers for Disease Control and Prevention. Getting a Flu Vaccine and Other Recommended Vaccines at the Same Time. Updated September 1, 2026.
https://www.cdc.gov/flu/vaccines/coadministration.html

Centers for Disease Control and Prevention. Vaccines for Adults – RSV.
https://www.cdc.gov/rsv/vaccines/adults.html

หมายเหตุสำคัญ

คำแนะนำวัคซีน RSV ยังมีการปรับตามข้อมูลประสิทธิผล ระยะเวลาการป้องกัน และหลักฐานหลังใช้จริง จึงควรตรวจแนวทางล่าสุดก่อนฉีดซ้ำ โดยเฉพาะผู้ที่เคยได้รับ RSV vaccine มาแล้ว

คำแนะนำกรมควบคุมโรคประเทศไทย ปี 2569 มีถ้อยคำเรื่องความถี่ของ RSV vaccine ต่างกันระหว่างตารางสรุปและรายละเอียดของวัคซีน ดังนั้นไม่ควรสรุปว่า RSV vaccine ต้องฉีดทุกปีในผู้สูงอายุทุกคนโดยอัตโนมัติ

ผู้ที่มีไข้หรือกำลังป่วยปานกลางถึงรุนแรงควรเลื่อนการรับวัคซีนจนกว่าอาการจะดีขึ้น ส่วนอาการหวัดเล็กน้อยโดยไม่มีไข้มักไม่เป็นข้อห้าม

เรียบเรียงโดย: www.chulalakpharmacy.com